Βασίλης Ζαγκότας

Εναντίον

2012-01-25T19:56:00.003+02:00

Είμαι εναντίον της κάθε τιμητικής διάκρισης, απ΄ όπου και αν προέρχεται….

Είμαι εναντίον των βραβείων γιατί μειώνουν την αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Βραβεύω σημαίνει αναγνωρίζω την αξία κάποιου κατώτερου μου – και κάποτε πρέπει να απαλλαγούμε από την συγκατάβαση των μεγάλων.

Παίρνω βραβείο σημαίνει παραδέχομαι πνευματικά αφεντικά - και κάποτε πρέπει να διώξουμε τα αφεντικά από την ζωή μας.

Είμαι εναντίον των χρηματικών επιχορηγήσεων, σιχαίνομαι τους φτωχοπρόδρομους που απλώνουν το χέρι τους για παραδάκι. Οι χορηγίες μεγαλώνουν την μανία μας για διακρίσεις και την δίψα μας για λεφτά΄ ξεπουλάνε την ατομική ανεξαρτησία μας.

Είμαι εναντίον των σχέσεων με το κράτος και βρίσκομαι σε διαρκή αντιδικία μαζί του. Πότε μου δεν πάτησα σε υπουργείο, και το καυχιέμαι. Η μόνη μου εξάρτηση από το κράτος είναι η εφορία, που με γδέρνει.

Είμαι εναντίον των εφημερίδων. Χαντακώνουν αξίες, ανεβάζουν μηδαμινότητες, προβάλλουν ημετέρους, αποσιωπούν τους απροσκύνητους΄ όλα τα μαγειρεύουν, όπως αυτές θέλουν. Δεξιές, αριστερές, κεντρώες – όλες το ίδιο σκατό.

Είμαι εναντίον κάθε ιδεολογίας, σε οποιαδήποτε απόχρωση και αν μας την πασέρνουν. Όσο πιο γοητευτικές και προοδευτικές είναι οι ιδέες, τόσο πιο τιποτένια ανθρωπάκια μπορεί να κρύβονται από πίσω τους. Όσο πιο όμορφα τα λόγια τους, τόσο πιο ύποπτα τα έργα τους. Όσο πιο υψηλοί οι στόχοι, τόσο πιο άνοστοι οι στίχοι.

Είμαι, προπάντων, εναντίον κάθε ατομικής φιλοδοξίας, που καθημερινά μας οδηγεί σε μικρούς και μεγάλους συμβιβασμούς. Αν σήμερα κυριαρχούν παραγοντίσκοι και τσανάκια, δεν φταίει μόνο το κωλοχανείο΄ φταίνε και οι δικές μας παραχωρήσεις και αδυναμίες. Αν πιάστηκε η μέση του οδοκαθαριστή, φταίμε και εμείς που πετούμε το τσιγάρο μας στο δρόμο. Κι αν η λογοτεχνία μας κατάντησε σκάρτη, μήπως δεν φταίει και η δική μας σκαρταδούρα.

Κωνσταντίνος Δημητριάδης (λογ.ψευδ.: Ντίνος Χριστιανόπουλος), περιοδικό "Διαγώνιος", τ.1, 1979

Όταν ήμουν δάσκαλος

2012-01-19T19:16:00.000+02:00

Ο Έλλην διδάσκαλος συνδικαλίζεται επί ενενήντα συναπτά έτη. Όλα αυτά τα χρόνια έχει μεταβληθεί από αντικείμενο σεβασμού σε παράδειγμα δημοσιοϋπαλληλικής απάθειας. Από την εποχή του διηγηματογράφου Κονδυλάκη μέχρι την εποχή των ανεκδιήγητων Επιμνημόνιων Πρωθυπουργών, ο δάσκαλος διατηρεί ως διαχρονικό έμβλημά του το τουφέκι: ο χάρτινος ήρωας του συγγραφέα "τουφέκαγε" πουλιά μέσα από την τάξη, ο σύγχρονος ήρωας του μνημονίου βγαίνει με το τουφέκι για το ιδιαίτερο. Κι όλα αυτά επειδή για τους εγκεφάλους των μεταρρυθμίσεων, αυτός, ο υψηλόμισθος χαραμοφάης, αυτός φταίει για την κατάντια του κράτους. Και ο συνδικαλισμός του κλάδου ανύπαρκτος, την ώρα που κάποιοι άλλοι γραφικοί δένονται σε κάγκελα, καβαλάνε μάντρες και μετατρέπονται σε τηλεσταρ: κάπου ανάμεσα στον Τουργκούτ και τη Φατμέ, η Ελληνίς οικοκυρά εκχύει κι ένα δάκρυ για τον αδικημένο Ξανθόπουλο του Δημοσίου: από πατέρα μέθυσο κι από μάνα πλύστρα, ένα λαϊκό παιδί της επαρχίας που κατέβηκε στην Αθήνα και έκανε το σκατό του παξιμάδι, τώρα πια θα αναγκαστεί να ζήσει με λιγότερα από τα 2.000 ευρώ που έπαιρνε για να διαγιγνώσκει την ανθεκτικότητα του υφάσματος στον καβάλο των παντελονιών. "Αυτό είναι παιδί" αποφαίνεται η οικοκυρά "όχι σαν εκείνα τα κοπρόσκυλα τους εκπαιδευτικούς που κάθ...". Αυτή η σκέψη απλά δεν ολοκληρώνεται ποτέ: ο Τουργκούτ επανεμφανίζεται στην οθόνη.

Για να μην πλατειάζω (που όμως μου αρέσει): η ιδιομορφία του διδασκαλικού συνδικαλισμού έχει να κάνει αφενός μεν με τη φύση του επαγγέλματος, αφετέρου δε με την κοπροσκυλοσύνη της βολεψιάς. Όταν ο ΔΕΗτζής κατέβαζε το διακόπτη, ο τελωνειακός έκλεινε τις μπάρες και ο εφοριακός δεν σφράγιζε ούτε... προγόμφιο, το κέρδος ήταν κάποιο επίδομα ή κάποια αύξηση μισθού. Όταν ο δάσκαλος απεργούσε και ζητούσε λεφτά για μισθούς και σχολεία, για τους ΜΜΕδες επέκειτο κοινωνική διάλυση. (Αυτή συγκεκριμένη αγωνία για το μέλλον της κοινωνίας είναι ολοφάνερα αποτυπωμένη στα πρόσωπα των μαμάδων δύο συγκεκριμένες ημέρες του χρόνου: την 10η Σεπτεμβρίου και την 15η Ιουνίου -και ο νοών νοείτω). Φτάσαμε λοιπόν στο σήμερα, μια κρίσιμη καμπή της Ιστορίας όπου το τεχνολογικό μπουμ δεν αποτελεί πλέον στοιχείο αναφοράς, τα παιδιά να κρίνονται αποκλειστικά με βαθμούς και εξετάσεις, η φράση "τυπικά προσόντα" να πιπιλίζει το μυαλό των γονέων μαθητών του δημοτικού και η μαμά να σκέφεται σε ποια χώρα θα κάνει το παιδί μεταπτυχιακά όταν με το καλό γίνει 18 (δηλαδή σε 14 χρόνια). Στο αντίθετο άκρο, τα τυπικά προσόντα των εκπαιδευτικών δεν αξιολογήθηκαν ποτέ -αν και η ποιότητα των ικανοτήτων του ανθρωπίνου υλικού βελτιώθηκε αισθητά- ενώ οι πανεπιστημιακές σπουδές κοστολογούνται από 700 ως 1200 ευρώ ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας. Μάλιστα, μια από τις πεφωτισμένες ηγεσίες της εκπαίδευσης που -ευτυχώς- δεν είναι πλέον στα πράγματα, είχε απαντήσει στους απεργούς εκπαιδευτικούς που για ημέρες μαζεύονταν κάτω από τα μπαλκόνια του Ανακτόρου (sorry, Υπουργείου) ότι "δεν μασάει". Αν όλα αυτά δεν οριοθετούν την έννοια "αποτυχημένος συνδικαλισμός", τότε τι στο καλό το κάνει;

Ο λόγος που αναφέρομαι στην ευθύνη του συνδικαλισμού έχει να κάνει με τον σημαίνοντα ρόλο του στην καταιγίδα των διαμαρτυριών και των κινητοποιήσεων κατά την Εποχή των Μνημονίων. Για να αποφευχθούν παρανοήσεις και καλοθελητισμοί, οφείλω να αποσαφηνίσω ότι συνδικαλισμός σημαίνει μαζική συμμετοχή όλων μας στη λήψη των αποφάσεων και τις κινητοποιήσεις. Large συνδικαλιστές, κομματοdog με φαρδιά παντελόνια και βλέμμα αετονύχη, υπάρχουν κατά κόρον. Low profile χωρίς εμφατικές εμφανίσεις και μεγαλοστομίες, υπάρχουν ελάχιστοι. Όλοι αυτοί είναι ο εύκολος στόχος. Δικός μου, δικός σας, των κριτικών, των τιμητών και των ψηφοφόρων. Εκεί στο απυρόβλητο, στη γωνιά της αίθουσας, ανάμεσα στις σειρές των καθισμάτων, πίσω από τους πάγκους και τα θρανία ελλοχεύει η λαίλαπα της αδιαφορίας. Δεν τη δημιουργούν, ούτε τη συντηρούν οι κομματοπατέρες: είναι αποτέλεσμα της εποχικής αποχαύνωσης που αποθαρρύνει τη συμμετοχή. Είναι επίσης εύκολη λύση από το να κουράσουν ορισμένοι το μυαλό τους. Είναι και αυτή η συζυγική μας σχέση με το χαζοκούτι και τα χαζοποιά στοιχεία του: όλοι καναπέ κι ο Τουργκούτ απίκο.

Καλή Πρωτοχρονιά!

2011-12-27T18:49:00.003+02:00

Πέντε βιβλία και δύο ταινίες για το 2012

2011-12-25T23:35:00.001+02:00

Φέτος το καλοκαίρι έπαθα μια μικρή παράκρουση με τον Μάρκαρη και τον Καμιλλέρι. Μέσα σε τρεις μήνες διάβασα όλα τα βιβλία τους! Έπειτα σήκωσα το κεφάλι και ήταν χειμώνας! Ουπς!

Με ευχές για καλή χρονιά, πολλή αισιοδοξία και αρκετό χιόνι (που είναι και η μόνη περίπτωση να δούμε άσπρη μέρα), οι πέντε προτάσεις μου για δώρο εορτών: βιβλία που μου διάβασα τη φετινή χρονιά και μου έκαναν εντύπωση αλλά και δύο ταινίες.

1. "Στον κήπο με τα θηρία" του Έρικ Λάρσον, εκδ. Μεταίχμιο: Το αγόρασα ως λογοτεχνικό αλλά είναι μια πολύ καλογραμμένη ιστορική μελέτη. Μου θύμισε λίγο Φρέντυ Γερμανό στα βιογραφικά του (Ακριβή μου Σοφία, Τερέζα, κλπ). Πρόκειται για την ιστορία του Γουίλλιαμ Ντοντ, καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και γνήσιο τέκνο του αμερικάνικου Νότου, ο οποίος διψά για αναγνώριση και καταφέρνει τελικά να διοριστεί (αν και νιοστή επιλογή του προέδρου Ρούσβελτ) στη θέση του πρέσβη των ΗΠΑ στο Βερολίνο του 1933. Η άνοδος των Ναζί, το Εβραϊκό Πρόβλημα, ο Χίτλερ, ο Γκέρινγκ, η εθελοτυφλία και ο παραλογισμός μέσα στον οποίο ζούσε ο γερμανικός λαός και μια ατίθαση κόρη: η Μάρθα Ντοντ, μετέπειτα κατάσκοπος των Σοβιετικών (spoiler!).

2. "Άγιοι (και) Δαίμονες εις ταν Πόλιν" του Γιάννη Καλπούζου, εκδ. Μεταίχμιο: Όχι επειδή είναι φίλος ο Γιάννης, αλλά επειδή μετά το "Ιμαρέτ" έχει δουλέψει σκληρά, είναι τελειομανής και έχει βελτιώσει και τη γραφή του. Έτσι κι αλλιώς περιμένουμε πολλά από αυτό το συγγραφέα που μετά την Άρτα των mid-1800, μας ταξιδεύει στην Πόλη πριν και μετά το 1821. Βαθύτατη ιστορική έρευνα και γλαφυρές περιγραφές, ψυχογραφήματα και καταθέσεις συναισθημάτων, πλοκή και ροή που -αν θέλεις- σε κάνει να μείνεις εκεί, στην εξέλιξη. Που δεν θέλεις, γιατί η πολυεπίπεδη γραφή του συγγραφέα σε ωθεί να ξαναδιαβάσεις πολλά σημεία, να αφήσεις κάτω το βιβλίο και να σκεφτείς.

3. "Περαίωση" του Πέτρου Μάρκαρη, εκδ. Γαβριηλίδης: Σταθερή αξία ο Μάρκαρης. Πρωτοδιάβασα βιβλίο του το Πάσχα και μετά τα πήρα όλα από την αρχή, τα δάνεισα σε φίλους και γνωστούς και τώρα έχει κολλήσει κι ο πατέρας μου. Ο αστυνόμος Χαρίτος, το alter-ego του επιθεωρητή Μαιγκρέ, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα υπόθεση εγκλημάτων με φόντο την οικονομική κρίση: αυτή τη φορά δολοφονούνται φοροφυγάδες. Οι προειδοποιήσεις είναι σαφείς: αν δεν ξοφλήσουν τα χρωστούμενα στο Δημόσιο μέσα σε πέντε ημέρες, η ζωή τους κινδυνεύει με "περαίωση". Όπως είναι φυσικό, ο δολοφόνος γίνεται λαοφιλής και ο Χαρίτος έχει ηθικά διλήμματα.

4. "Ματωμένο χωράφι" του Αντρέα Καμιλλέρι, εκδ. Πατάκης: Η παράκρουση του καλοκαιριού. Παραλίες, καφέδες, ποτά και... Μονταλμπάνο! Ο ήρωας του Καμιλλέρι είναι ο Σικελός αστυνόμος Σαλβατόρε Μονταλμπάνο. Καμία σχέση με Χαρίτο, βεβαίως. Ο Μονταλμπάνο είναι ανασφαλής, φιλόσοφος (ή μάλλον θυμόσοφος) και λάτρης του καλού -του πολύ καλού- φαγητού. Δηλαδή, Ιταλός. Η ανακάλυψη ενός τεμαχισμένου πτώματος σε ένα χωράφι αργίλου μια βροχερή νύχτα είναι η αρχή στη σκοτεινή υπόθεση που ξεκινά να διαλευκάνει η Questura της Vigata. Ξέρω ότι πολλοί θα διαφωνήσουν, ωστόσο θεωρώ ότι αυτό είναι το καλύτερο μυθιστόρημα του Καμιλλέρι.Ίσως επειδή ο συγγραφέας παρουσιάζει έναν μεσήλικα και πολύ ανασφαλή ήρωα, ίσως πάλι επειδή κάποιες κωμικές σκηνές θυμίζουν πολύ Ούγκο Τονιάτσι.

5. "Το μοιραίο δείπνο" του Ισμαήλ Κανταρέ, εκδ. Μεταίχμιο: Ο δρ. Γκουραμέτο, γιατρός και ευυπόληπτος πολίτης του Αργυροκάστρου δέχεται σε δείπνο στο σπίτι του τον επικεφαλής των ναζιστικών δυνάμεων της Ελλάδας, οι οποίες το 1944 αποχωρούσαν μέσω Αλβανίας. Ο σκοπός είναι να απελευθερωθούν οι όμηροι των Γερμανών, οι οποίοι συνελήφθησαν σε αντίποινα για τις αλβανικές δολιοφθορές στην εμπροσθοφυλακή των Ναζί. Ο γιατρός το πετυχαίνει. Μόνο που δεν ξέρει ότι δειπνεί με ένα νεκρό! Το ξέρουν πολύ καλά όμως οι κομμουνιστές που έπονται των εξελίξεων. Η ιστορία αρχίζει και απλά... σε καθηλώνει. Από τα βιβλία που πρέπει οπωσδήποτε να διαβαστούν.

και δύο ταινίες:

1. "Habemus Papam" του Nanni Moretti. Στο Βατικανό, το Κονκλάβιο των Καρδιναλίων συνεδριάζει και εκλέγει νέο πάπα. Ο γηραιότερος όλων βγαίνει στο μπαλκόνι του Αγίου Πέτρου να ανακοινώσει το χαρμόσυνο γεγονός στο πλήθος που ανυπομονεί αλλά... την τελευταία στιγμή ο νεοεκλεγείς πάπας παθαίνει νευρική κρίση κάτω από την πίεση των ευθυνών και μετανιώνει μη αποδεχόμενος τη θέση. Οι καρδινάλιοι προσπαθούν να τον πείσουν φέρνοντας μάλιστα και ψυχαναλυτή αλλά ο πάπας είναι αμετάπειστος. Σε μια στιγμη αδυναμίας μάλιστα, το σκάει από το Βατικανό για να ζήσει ως απλός Ρωμαίος πολίτης. Πώς θα καλυφθεί το γεγονός από την Αγία Έδρα; Πού κρύβεται ο νέος πάπας; Πότε θα γίνει η ανακοίνωση για να γυρίσουν στα σπίτια τους οι έγκλειστοι καρδινάλιοι οι οποίοι στο μεταξύ... το ρίχνουν στο βόλεϊ;

Η τρανότερη απόδειξη ότι η κωμωδία μπορεί να φέρει απίστευτο γέλιο χωρίς καραγκιοζηλίκια.

2. "Incedies" του Denis Villeneuve. Η ιστορία μια μητέρας που μεγάλωσε με τον ισλαμικό νόμο, ερωτεύτηκε λάθος άνθρωπο κι έφυγε κυνηγημένη στη Δύση αφού πέρασε εκατοντάδες βασανιστήρια στη φυλακή. Στη διαθήκη της δίνει εντολή στα παιδιά της να ψάξουν τον πατέρα τους στη γενέτειρα χώρα της. Εκεί αρχίζει και η ιστορία (της). Ένα καλό μάθημα για όσους πολεμοχαρείς -κι εσχάτως μας προέκυψαν πολλοί.

Γαϊδούρια

2011-11-19T09:19:00.001+02:00

(Κυκλοφορεί στο διαδίκτυο κι ευχαριστώ το φίλο μου το Σωτήρη που μου το έστειλε)

Μια μέρα εμφανίστηκε σε ένα χωριό ένας άνδρας με γραβάτα. Ανέβηκε σε ένα παγκάκι και φώναξε σε όλο τον τοπικό πληθυσμό ότι θα αγόραζε όλα τα γαϊδούρια που θα του πήγαιναν, έναντι 100 ευρώ και μάλιστα μετρητά.
Οι ντόπιοι το βρήκαν λίγο περίεργο, αλλά η τιμή ήταν πολύ καλή και όσοι προχώρησαν στην πώληση γύρισαν σπίτι με το τσαντάκι γεμάτο και το χαμόγελο στα χείλη.
Ο άνδρας με τη γραβάτα επέστρεψε την επόμενη μέρα και πρόσφερε 150 ευρώ για κάθε απούλητο γάιδαρο, κι έτσι οι περισσότεροι κάτοικοι πούλησαν τα ζώα τους. Τις επόμενες ημέρες προσέφερε 300 ευρώ για όσα ελάχιστα ζώα ήταν ακόμα απούλητα με αποτέλεσμα και οι τελευταίοι αμετανόητοι να πουλήσουν τα γαϊδούρια τους.
Μετά συνειδητοποίησε ότι στο χωριό δεν έμεινε πια ούτε ένας γάιδαρος και ανακοίνωσε σε όλους ότι θα επέστρεφε μετά από μια εβδομάδα για να αγοράσει οποιοδήποτε γάιδαρο έβρισκε έναντι 500 ευρώ! Και αποχώρησε.
Την επόμενη μέρα ανέθεσε στον συνέταιρό του το κοπάδι των γαϊδάρων που είχε αγοράσει και τον έστειλε στο ίδιο χωριό με εντολή να τα πουλήσει όλα στην τιμή των 400 ευρώ το ένα. Οι κάτοικοι βλέποντας την δυνατότητα να κερδίσουν 100 ευρώ την επόμενη εβδομάδα, αγόρασαν ξανά τα ζώα τους 4 φορές πιο ακριβά από ότι τα είχανε πουλήσει, και για να το κάνουν αυτό, αναγκάστηκαν να ζητήσουν δάνειο από την τοπική τράπεζα.
Όπως φαντάζεστε, μετά την συναλλαγή οι δύο επιχειρηματίες έφυγαν διακοπές σε έναν φορολογικό παράδεισο της Καραϊβικής, ενώ οι κάτοικοι του χωριού βρέθηκαν υπερχρεωμένοι, απογοητευμένοι, και με τα γαϊδούρια στην κατοχή τους που δεν άξιζαν πλέον τίποτα.
Φυσικά οι αγρότες προσπάθησαν να πουλήσουν τα ζώα για να καλύψουν τα χρέη. Μάταια. Η αξία τους είχε πατώσει. Η τράπεζα λοιπόν κατάσχεσε τα γαϊδούρια και εν συνεχεία τα νοίκιασε στους πρώην ιδιοκτήτες τους.
Ο τραπεζίτης όμως πήγε στον δήμαρχο του χωριού και του εξήγησε ότι εάν δεν ανακτούσε τα κεφάλαια που είχε δανείσει θα κατέρρεε και αυτός, και κατά συνέπεια θα ζητούσε αμέσως το κλείσιμο της ανοικτής πίστωσης που είχε με τον δήμο. Πανικόβλητος ο δήμαρχος και για να αποφύγει την καταστροφή, αντί να δώσει λεφτά στους κατοίκους του χωριού για να καλύψουν τα χρέη τους, έδωσε λεφτά στον τραπεζίτη, ο οποίος παρεμπιπτόντως . ήταν κουμπάρος του δημοτικού συμβούλου.
Δυστυχώς όμως ο τραπεζίτης αφού ανέκτησε το κεφάλαιό του, δεν έσβησε το χρέος των κατοίκων, και ούτε το χρέος του δήμου, ο οποίος φυσικά βρέθηκε ένα βήμα πριν την πτώχευση. Βλέποντας τα χρέη να πολλαπλασιάζονται και στριμωγμένος από τα επιτόκια, ο δήμαρχος ζήτησε βοήθεια από τους γειτονικούς δήμους. Αυτοί όμως του έδωσαν αρνητική απάντηση, γιατί όπως του είπαν είχαν υποστεί την ίδια ζημιά με τους δικούς τους γαιδάρους!!...
Ο τραπεζίτης τότε έδωσε στον δήμαρχο την «ανιδιοτελή» συμβουλή / οδηγία να μειώσει τα έξοδα του δήμου: λιγότερα λεφτά για τα σχολεία, για το νοσοκομείο του χωριού, για την δημοτική αστυνομία, κατάργηση των κοινωνικών προγραμμάτων, της έρευνας, μείωση της χρηματοδότησης για καινούρια έργα υποδομών. Αυξήθηκε η ηλικία συνταξιοδότησης, απολύθηκαν οι περισσότεροι υπάλληλοι του δημαρχείου, έπεσαν οι μισθοί και αυξήθηκαν οι φόροι.
Ήταν έλεγε αναπόφευκτο, αλλά υποσχόταν με αυτές τις διαρθρωτικές αλλαγές «να βάλει τάξη στη λειτουργία του δημοσίου, να βάλει τέλος στις σπατάλες» και να . ηθικοποιήσει το εμπόριο των γαϊδάρων.
Η ιστορία άρχισε να γίνεται ενδιαφέρουσα όταν μαθεύτηκε πως οι δυο επιχειρηματίες και ο τραπεζίτης είναι ξαδέρφια και μένουν μαζί σε ένα νησί κοντά στις Μπαχάμες, το οποίο και αγόρασαν . με τον ιδρώτα τους. Ονομάζονται οικογένεια Χρηματοπιστωτικών Αγορών, και με μεγάλη γενναιότητα προσφέρθηκαν να χρηματοδοτήσουν την εκλογική εκστρατεία των δημάρχων των χωριών της περιοχής.
Σε κάθε περίπτωση η ιστορία δεν έχει τελειώσει γιατί κανείς δεν γνωρίζει τι έκαναν μετά οι αγρότες. Εσύ τι θα έκανες στην θέση τους? Τι θα κάνεις εσύ?

1973-2011

2011-11-17T23:11:00.001+02:00

Το έχω λιώσει το πληκτρολόγιο απόψε.

Άλλες φορές γράφω γρήγορα, σκέφτομαι γρήγορα, οι λέξεις και οι φράσεις κυλούν χειμαρρωδώς και τα κείμενα βγαίνουν εύκολα.

Brainstorming.

Αλλά σήμερα όχι.

Πώς το λένε το αντίθετο του brainstorming;

Α, ναι…. Τρικυμία εν κρανίω.

Έχω τόσα στο κεφάλι μου για τη σημερινή μέρα που θέλω να τα πω, να τα γράψω ή να βγω στο μπαλκόνι και να τα φωνάξω.

Ποσώς…

Μουγκαμάρα. Ούτε τον εαυτό μου δεν μπορώ να πείσω πλέον.

Αδερφέ… Δεν διαλυόμαστε.

Διαλυθήκαμε.

Ζει το Πολυτεχνείο;

Ζει και βασιλεύει.

Σαν το βασιλιά Αλέξανδρο.

Ακριβώς σαν το βασιλιά Αλέξανδρο.

Αρκάς

2011-11-15T11:24:00.001+02:00

Παρέα με μπάτσους

2011-11-14T13:17:00.001+02:00

Όταν ο αστυνόμος Κώστας Χαρίτος μπήκε στο σπίτι μου, ομολογώ πως περίμενα κάτι διαφορετικό από αυτό που αντίκρισα. Η εικόνα του μεσόκοπου άντρα με το κουστούμι και τη γραβάτα που θύμιζε περισσότερο καθηγητή των αρχαίων παρά αστυνόμο των Ανθρωποκτονιών, απείχε πολύ από το στερεότυπο που οι περισσότεροι διατηρούμε για τις «μπατσόφατσες». Αυτός ο τύπος όμως σε κερδίζει αμέσως. Θέλεις γιατί κινείται αποφασιστικά και γρήγορα, θέλεις γιατί σου μιλά πάντα στον ενικό, θέλεις γιατί επιδεικνύει υπέρμετρο αυτοσαρκασμό και γοητευτική αφέλεια, δεν μπορείς να μη συμπαθήσεις τον αστυνόμο Κώστα Χαρίτο. Ένας άνθρωπος σαν όλους τους άλλους δηλαδή. Μεταφέρει στο σπίτι του τα άγχη της δουλειάς, μαλώνει με τη γυναίκα του, ανησυχεί για την επαγγελματική αποκατάσταση της κόρης του, μετράει τα χρήματα φράγκο-φράγκο για να τα βγάλει πέρα και στο τέλος "εισπράττει τα εύσημα": παραμένει επί χρόνια αστυνόμος δίχως προαγωγή. Δεν είμαι βέβαια και πολύ σίγουρος αν ο Χαρίτος τη θέλει την προαγωγή αλλά από αυτό που μου έδωσε να καταλάβω δεν πρέπει να ενθουσιάζεται και πολύ από την προοπτική να κάθεται πίσω από ένα γραφείο και να ασχολείται με τη χαρτούρα. Τον Κώστα Χαρίτο τον πρωτογνώρισα σ’ εκείνη την υπόθεση με τις δολοφονίες του ζευγαριού των Αλβανών και της δημοσιογράφου. Έπειτα μου διηγήθηκε πώς έφτασε στο δολοφόνο ενός μαφιόζου μεγαλονονού της νύχτας –και πώς αυτή του η περιπέτεια έγινε τηλεοπτική σειρά (μάλιστα!). Σχεδόν ταυτόχρονα, ο Χαρίτος έμπλεξε με μια πολύ περίεργη υπόθεση: πασίγνωστοι επιχειρηματίες και πολιτικοί αυτοκτονούσαν μπροστά στον τηλεοπτικό φακό. Η προσωπική του προβολή τον έφερε στο μάτι του κυκλώνα: η μονάκριβη κόρη του, λίγο μετά την ορκωμοσία της, αιχμαλωτίζεται από πειρατές στην Κρήτη. Λίγο αργότερα, και ενώ ο Χαρίτος προσπαθεί να ξεφύγει λίγο από την πραγματικότητα της Αθήνας, μπλέκεται τυχαία σε μια πολύ περίεργη περίπτωση εκδίκησης στην Κωνσταντινούπολη. Εσχάτως, έλυσε την υπόθεση της δολοφονίας των τραπεζικών στην Αθήνα της κρίσης. Και τώρα μου διηγείται πώς προσπαθεί να συλλάβει τον «εθνικό φοροεισπράκτορα» έναν δολοφόνο-συμβολιστή που σκοτώνει μεγαλοφοροφυγάδες.

Ο Μηνάς Χατζησάββας ως Αστυνόμος Χαρίτος στην τηλεοπτική σειρά "Άμυνα Ζώνης"

Ο έτερος της συντροφιάς των αστυνόμων, ο Σικελός Σαλβατόρε Μονταλμπάνο, απέχει ακόμη και από το στερεότυπο του οικογενειάρχη. Αρραβωνιασμένος αιωνίως με τη Λίβια, ο ίδιος μένει και εργάζεται στη Βιγκάτα της Σικελίας και αυτή στο Μποκαντάσσε της Τζένοβα, γεγονός που καθιστά τη σχέση τους ομολογουμένως δύσκολη. Για έναν άνθρωπο που σχεδόν σε κάθε υπόθεση ανθρωποκτονίας συναντά μια ωραία γυναίκα, οι πειρασμοί είναι πολλοί: ο Μονταλμπάνο δεν ενδίδει όμως. Προσπαθεί (λέμε…) να παραμείνει πιστός. Ο ίδιος, σε ευθεία σύνδεση με το ελληνικό alter ego του, τον Χαρίτο, απεχθάνεται την προαγωγή: σιχαίνεται τα γραφεία και τη χαρτούρα, προτιμώντας τη δράση και τις προστριβές με τους ανωτέρους του. Καλοφαγάς και με ιδιαίτερη αδυναμία στα θαλασσινά, μανιώδης κολυμβητής και εκνευριστικός οδηγός, ο Σάλβο Μονταλμπάνο καθοδηγείται περισσότερο από το ταμπεραμέντο του παρά από τη λογική, Τι σόι Ιταλός θα ήταν άλλωστε; Η παρέα μου με τον Μονταλμπάνο ξεκίνησε το καλοκαίρι που μας πέρασε σε κάποιο καφέ της Ρόδου. Η πρώτη υπόθεση που μου διηγήθηκε είχε να κάνει με την ανακάλυψη ενός πτώματος σε κάποιο κρυφό υπόγειο εξοχικού σπιτιού. Ως Ιταλός, και επομένως ως απόγονος του Καίσαρα, μιλάει για τον εαυτό του σε τρίτο ενικό. Δεν το εξέλαβα ποτέ ως ψώνιο, ίσα-ίσα που ήθελε να αποφύγει την περιαυτολογία. Μέχρι τη στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές, ο αστυνόμος Σάλβο έχει επιλύσει πάνω από 15 υποθέσεις: καθεμιά από αυτές περιέχει και έναν προσωπικό προβληματισμό που περιστρέφεται γύρω από τη βιοφιλοσοφία του αστυνόμου, την αριστερή του ιδεολογία και την πολυπλοκότητα των ανθρωπίνων σχέσεων.

Ο Λούκα Τζινγκαρέτι ως Αστυνόμος Μονταλμπάνο στην ομώνυμη ιταλική σειρά

Όπως έχετε ήδη καταλάβει, ο αστυνόμος Χαρίτος και ο αστυνόμος Μονταλμπάνο είναι δύο χάρτινοι ήρωες με παράλληλη πορεία. Ξεπήδησαν από τις καλογραμμένες σελίδες του δικού μας Πέτρου Μάρκαρη και του Σικελού Αντρέα Καμιλλέρι, οι οποίοι θα μοιραστούν για φέτος το Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας Ρέημοντ Τσάντλερ, σε μια βράβευση που θα λάβει χώρα στις 8 Δεκέμβρη στην Ιταλία. Οι δύο συγγραφείς είναι φίλοι και μοιράζονται τους ίδιους προβληματισμούς για την κρίση των αξιών και της οικονομίας. Συγκαταλέγονται μάλιστα σύμφωνα με τον “Observer” στους δέκα καλύτερους συγγραφείς αστυνομικών ιστοριών (οι άλλοι οκτώ είναι: Μανουέλ Μονταλμπάν, Ζαν-Κλον Ιζό, Άρναλντουρ Ιντρίντασον, Τίμοθι Γουίλιαμς, Φρεντ Βάργκας, Χένινγκ Μάνκελ, Ματς Σιόβαλ και Περ Βάλο). Οι ήρωές τους, απλοί και προσιτοί, έχουν ανανεώσει την αστυνομική λογοτεχνία που έχει ήδη επιδείξει και πολλούς άλλους σπουδαίους "συναδέλφους": από τον "σκαπανέα" Σέρλοκ Χολμς του Κόναν Ντόιλ και τους Ηρακλή Πουαρώ και Μις Μαρπλ της Αγκάθα Κρίστι μέχρι τον πιο «γήινο» Μαιγκρέ του Ζορζ Σιμενόν, ο Χαρίτος και ο Μονταλμπάνο μπερδεύονται σε υποθέσεις που προκαλούν συνειδησιακά διλήμματα: ενώ διαβάζω τις περιπέτειές τους, δεν θα ήθελα με τίποτα να βρίσκομαι στη θέση τους.


Αντρέα Καμιλλέρι - Πέτρος Μάρκαρης

Τα βιβλία του Πέτρου Μάρκαρη: http://www.greekbooks.gr/markaris-petros.person

Τα βιβλία του Αντρέα Καμιλλέρι: http://www.ianos.gr/index.asp?park=aw&key=0065326&au=a

"Άμυνα Ζώνης" : http://greek-video.net/tv-series/2007/4000/

Comissario Montalbano: http://www.imdb.com/find?s=all&q=comisario+montalbano

Συνέντευξη Καμιλλέρι: http://www.arpaktiko.org/%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%85%CE%BE%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CE%B5%CF%81%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%B5%CE%BB%CF%80%CE%B9%CE%B4%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%BF-%CE%B9%CE%BD%CF%84%CE%B6%CE%B5%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%B7.html

Συνέντευξη Μάρκαρη: http://www.tovima.gr/books-ideas/article/?aid=428767

Τι να σου πω Γερμανέ μου μπας και καταλάβεις...

2011-11-12T22:33:00.001+02:00

Της Χριστίνας Τσενίκογλου από το protagon.gr

Μόναχο. Ηλιόλουστο και κρύο, ακριβό και συντηρητικό, πανέμορφο μα ολίγον αποστειρωμένο.

Επιμένω να περνώ τις διαβάσεις με κόκκινο όταν βιάζομαι και δεν πλησιάζει αμάξι και αγνοώ τα αυστηρά βλέμματα των Γερμανών. Στην αρχή μ' εντυπωσίαζε η πειθαρχία τους, στην πορεία διαπίστωσα πως είναι απλώς προϊόν φόβου. Έβαζα το χέρι μου στη φωτιά για την αμεροληψία και την αντικειμενικότητά τους, θεωρώντας αφελώς τις κλίκες και τους πλαγιόδρομους ελληνικό προνόμιο. Το τονίζω, αφελώς. Μου προκαλούσε έκπληξη, πόσο πιστά, άκριτα και σχεδόν πειθήνια δέχεται ένα σημαντικό ποσοστό τους τις εκάστοτε εξαγγελίες των αρχών τους. Τους έχει γίνει βίωμα, μου εξήγησαν. Όπως εγώ έχω μάθει ν' αμφισβητώ τους πολιτικούς – γελάει ο κόσμος- ηγέτες της χώρας μου, αυτοί έχουν μάθει να υπακούν. Έδωσα ολόκληρο αγώνα για να νοικιάσω μια ακριβοπληρωμένη τρύπα, η ελληνική μου υπηκοότητα δεν έπειθε για έμπιστος εγγυητής. Οι συνθήκες άλλαζαν μερικώς όταν τους έλεγα ότι είμαι γιατρός και μόλις βγάλω την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος θα ξεκινήσω ειδικότητα σε κάποια κλινική. Είχαν διάθεση να συζητήσουν λίγο περισσότερο, να με βοηθήσουν ή να με παραπέμψουν κάπου αλλού. Στο φροντιστήριο της γλώσσας, όταν ρώτησα τους Λατινοαμερικάνους συμμαθητές μου για την επικινδυνότητα της ζωής στις χώρες τους , πειραχτικά μου απάντησαν “ Κορίτσι μου, εσύ έρχεσαι από την Ελλάδα. Λίγο τα φτωχά τότε γερμανικά μου, μα περισσότερο το ξάφνιασμα κι η σαστιμάρα μου, μ' έκαναν να παγώσω και δε βρήκα κάτι ν' απαντήσω. Ν' απαντήσω τι;

Σε γερμανικά έντυπα, blog και συζητήσεις μας χαρακτηρίζουν ευθυνόφοβους, καλοπερασάκηδες και τεμπελάκους. Ναι, ίσως να μην έχετε απόλυτα άδικο, τους λέω. Μα όχι όλοι. Ελλάδα σημαίνει φίλοι και όχι συνάδερφοι. Σημαίνει να προχωράς σεμνά μα λεβέντικα, να χάνεις συνειδητά λίγο από το δίκιο σου και να συνεχίζεις ευθυτενής.

Κι η ίδια βαρέθηκα να μαθαίνω για πολιτικά φερέφωνα της σειράς, σιχάθηκα τα κάθε είδους τσιράκια, με κούρασαν οι εξυπνάκιες, οι πλούσιοι χαλβάδες και οι τζάμπα μάγκες. Εγώ κι αυτοί δεν ανήκουμε στο ίδιο σακί. Οι φίλοι μου εμένα τελειώνουν πανεπιστήμια, αλλά κάνουν και τους σερβιτόρους. Κυκλοφορούν με ποδήλατα, λεωφορεία και μετρό και όχι με ΒΜW του μπαμπά. Ταξιδεύουν για να δουν και να μάθουν και όχι για να φωτογραφηθούν, χλευάζουν τη μούφα δηθενογκλαμουριά και δε δοκίμασαν ποτέ τους βλαχογκουρμέ σπεσιαλιτέ. Εκτιμούν ακόμα τους συγγραφείς και αγαπούν τους μουσικούς, συνεχίζουν να κάνουν σχέδια χωρίς πλάτες και χωρίς να τους χαρίζεται το οτιδήποτε. Είναι πεισματάρηδες, περήφανοι, τρυφεροί ρεαλιστές. Στραπατσάρουν τα μούτρα τους, κάνουν τράκες τσιγάρα ο ένας από τον άλλο, ερωτεύονται εντός και εκτός κρίσης, παραμυθιάζονται, απογοητεύονται, χαμογελούν και αγκαλιάζονται.

Δεν ανησυχώ γι' αυτούς, που και που μόνο λυπάμαι. Λυπάμαι που δε θα μάθετε ποτέ τις ιστορίες τους, οι ζωές τους δεν θα γίνουν ποτέ εξώφυλλο, τα ταλέντα κι οι χάρες τους δε θ' αποτιμηθούν σε ευρώ. Τί άλλο να σας πω γι' αυτούς και τί να καταλάβετε..

Η Ψυχολογία συναντά τη Λογοτεχνία

2011-11-11T15:55:00.001+02:00

Διδάσκοντας καθημερινά την ελληνική γλώσσα: σκέψεις και προβληματισμοί

2011-11-08T22:18:00.001+02:00

Μανουήλ Χρυσολωράς,
ο εδραιωτής της διδασκαλίας
των ελληνικών στη Δυτική Ευρώπη

Η διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος έχει γίνει ουκ ολίγες φορές θέμα συζήτησης σε επίσημες ή ανεπίσημες συναντήσεις εκπαιδευτικών. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο Έλληνας δάσκαλος στην καθημερινή διδακτική πρακτική είναι πολλές και αρκετές από αυτές χρόνιες. Παρακάτω εκτίθενται με όσο το δυνατόν συντομότερο τρόπο τα βασικότερα στοιχεία του προβληματισμού ενός Έλληνα εκπαιδευτικού.

Η διδασκαλία της ορθογραφίας έχει αναδειχθεί σε ακανθώδες ζήτημα που προβληματίζει το σύνολο των εκπαιδευτικών και ουκ ολίγες φορές αποτελεί κεντρικό θέμα στις συζητήσεις τους. Το ερώτημα που τίθεται είναι σαφές: «Γιατί οι μαθητές δυσκολεύονται τόσο πολύ στο να μάθουν να ορθογραφούν;». Η πραγματικότητα που ζει ένας εκπαιδευτικός είναι διαφορετική για κάθε περίπτωση, γεγονός που αυτόματα καθιστά την εξεύρεση μιας απάντησης αντικείμενο πολύπλευρης μελέτης και εξαντλητικής έρευνας. Σπουδαίο ρόλο ωστόσο διαδραματίζουν τα σχολικά εγχειρίδια: τα παλαιότερα (1982) διέθεταν ορθογραφικές ασκήσεις που βασίζονταν στην επανάληψη και στην υπαγόρευση. Στα νέα εγχειρίδια (2006) η διδασκαλία της ορθογραφίας συνδέεται άμεσα με την παραγωγή γραπτού λόγου και τις δραστηριότητες επικοινωνίας. Στα πλαίσια της νέας αυτής διδακτικής πρότασης, ο δάσκαλος καλείται να επιλέξει λέξεις-κλειδιά του κειμένου, να ασχοληθεί με τη σύνθεση και την παραγωγή, να εφαρμόσει τις προτεινόμενες ή να δημιουργήσει δικές του δραστηριότητες και να προσαρμόσει τη διδασκαλία του στο επίπεδο των μαθητών του. Θα πρέπει να έχει υπόψη του ότι η γλώσσα ενδιαφέρεται για ομαδοποιήσεις, ότι δανείζεται και δανείζει συνεχώς, ότι επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την ιστορική ορθογραφία και ότι, σε γενικές γραμμές, το σωστό και το λάθος αποτελούν κοινωνική κατασκευή. Οφείλει επίσης να συνειδητοποιήσει ότι για να μάθει ο μαθητής να ορθογραφεί, θα πρέπει πρώτα να αγαπήσει τη διαδικασία της γραφής, κάτι που μπορεί να προκληθεί με παιγνιώδη τρόπο, με μικρά και σύντομα γραμματάκια προς φίλους ή με δημιουργικές δραστηριότητες που δίνουν κίνητρα στο αίτημα της επικοινωνίας. Οι μαθητές πρέπει να γνωρίζουν τους ορθογραφικούς κανόνες με σαφήνεια και για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο ίσως χρειάζεται να αποσυνδεθεί πρώτα ο εκπαιδευτικός από τις παλιές διδακτικές πρακτικές.

Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τον εκπαιδευτικό του σήμερα είναι η διδασκαλία της λογοτεχνίας. Η πλειοψηφία των μαθητών συχνά δυσανασχετεί όταν έρχεται η ώρα του Ανθολογίου και αυτό γιατί ο ίδιος ο εκπαιδευτικός δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην χρηστική αξία της ανάγνωσης, προσπαθεί να βελτιώσει με κάθε τρόπο την αναγνωστική ικανότητα των μαθητών του και παραβλέπει το γεγονός ότι η ανάγνωση μπορεί να γίνεται και προς τέρψιν. Θα πρέπει επομένως να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη λογοτεχνία όχι μόνον μέσα από αποσπάσματα προεπιλεγμένων κειμένων αλλά και μέσα από δραστηριότητες στις οποίες ο μαθητής θα έρχεται σε επαφή με ολόκληρα βιβλία. Η επιλογή των βιβλίων αυτών πρέπει να γίνει με προσοχή και οι δραστηριότητες φιλαναγνωσίας είναι πολλές (σκυταλοδρομίες ανάγνωσης, λέσχες βιβλίου, δραματοποιήσεις, κ.ο.κ.) ενώ δεν πρέπει να μείνει αναξιοποίητη η ευκαιρία που προσφέρει το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (Ε.Κε.Βι.) να γνωρίζουν οι μικροί μαθητές τους συγγραφείς των βιβλίων. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η συμβολή της λογοτεχνίας είναι πολύπλευρη: συμβάλλει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα, εμπνέει αξίες και μεταβιβάζει ιδέες. Η ελευθερία άλλωστε που συνιστά η λογοτεχνική αποφυγή των κανόνων αποτελεί από μόνη της ένα εξαιρετικό μάθημα ζωής.

Με τη διδασκαλία της λογοτεχνίας τα παιδιά έρχονται σε επαφή με διαφορετικές μορφές κειμένων, αποσπάσματα κυρίως κλασικών έργων, τα οποία συναντώνται σε μεγάλο βαθμό στο Ανθολόγιο. Στα νέα βιβλία της Γλώσσας χρησιμοποιούνται και άλλα είδη κειμένων: άρθρα εφημερίδων, ενημερωτικά φυλλάδια, επιστολές σε επίσημο και ανεπίσημο ύφος, ραδιοφωνικά αποσπάσματα. Με αφετηρία τα κείμενα αυτά ο μαθητής προσπαθεί να ερμηνεύσει την πραγματικότητα και να ευαισθητοποιηθεί πάνω σε κοινωνικά ζητήματα. Κάθε παιδί σπαταλά πολλές ώρες καθημερινά στην τηλεόραση και στον υπολογιστή του ερχόμενο σε επαφή με πληθώρα πληροφοριών οι οποίες αρκετές φορές είναι αμφιβόλου ποιότητας. Χρειάζεται επομένως να αναπτυχθεί η κριτική ικανότητα του μαθητή μέσα από μελέτη κειμένων κοινωνικού προβληματισμού. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στον προφορικό λόγο και στους κανόνες που διέπουν τη συνομιλία, στην σαφήνεια και την καθαρότητα της έκφρασης καθώς και στην αιτιολόγηση της άποψης. Για το λόγο αυτό ο είναι ωφέλιμο να αφιερώνεται χρόνος στο σχολιασμό της επικαιρότητας με τον εκπαιδευτικό σε ρόλο συντονιστή σε μια συζήτηση όπου κάθε συνομιλητής θα νιώθει ισότιμους με τους άλλους.

Τα κείμενα που προαναφέραμε μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για προβληματισμό και συζήτηση, προσφέρουν όμως και κάτι ακόμα: φέρνουν το μαθητή σε επαφή με συγκεκριμένη ορολογία. Ένα δελτίο καιρού ή μια προσφώνηση σε επισήμου ύφους επιστολή αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Χαρακτηριστικότερο ενδεχομένως είναι η επιστημονική ορολογία: ισοδύναμα κλάσματα, αναλογία, θερμοηλεκτρικό εργοστάσιο, κυκλοφορικό σύστημα, εγκέφαλος, κλπ. Η ανάλυση της λέξης «θερμοηλεκτρικό» σε «θερμό» και «ηλεκτρικό», βοηθά στην αποσαφήνιση του όρου, δεδομένου ότι κάθε έννοια καταχωρείται ξεχωριστά στη μνήμη και επομένως ανακαλείται ευκολότερα τόσο μεμονωμένα, όσο και ως συνδυασμός. Χρειάζεται λοιπόν να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη γλωσσική επεξεργασία ορισμένων επιστημονικών όρων προκειμένου αφενός μεν να γίνουν ευκολότερα κατανοητές από το μαθητή, αφετέρου δε να βοηθήσουν στην κατανόηση της παραγωγικής και της συνθετικής λειτουργίας της γλώσσας.

Ένας ακόμη αξιοσημείωτος προβληματισμός είναι η διδασκαλία των ξένων λέξεων στη γλώσσα μας. Πολλές λέξεις καθημερινής χρήσης προέρχονται από τις ευρωπαϊκές γλώσσες ενώ αρκετές είναι οι προερχόμενες από την τουρκική. Πολλές φορές η αρχική γραφή ακολουθούσε την ευρωπαϊκή ορθογραφία ενώ αργότερα οι ίδιες λέξεις απλογραφήθηκαν δημιουργώντας σε κάποιες περιπτώσεις σύγχυση. Αρκετές λέξεις εντάχθηκαν στο κλιτικό σύστημα χωρίς ανωμαλίες ενώ κάποιες άλλες όχι επειδή έμειναν αμετάφραστες (π.χ. φαστφούντ) ή δεν χρησιμοποιήθηκαν νωρίς (π.χ. ίντερνετ). Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αποφεύγουμε λέξεις που δημιουργούν διαφορετική αντίληψη και ξενίζουν τον αναγνώστη. Χρειάζεται ακόμη να ανατρέξουμε στην ετυμολογία ενός αντιδανείου προκειμένου να κατανοήσουμε την ορθογραφία του (π.χ. κύκλος>μοτοσυκλέτα) ασχέτως εάν η λέξη απλογραφείται (μοτοσικλέτα) με βάση το επισήμως εγκεκριμένο λεξικό του Κράτους. Όπως και να ‘χει, η διδασκαλία των ξένων λέξεων αποτελούσε πάντοτε στοιχείο προβληματισμού, ιδιαίτερα την εποχή της πολυπολιτισμικότητας της οποίας το κατώφλι έχουμε διαβεί προ πολλού.

Στο νέο σχολείο, τη θέση τους δίπλα στους Έλληνες μαθητές έχουν πάρει και αρκετοί ξένοι, παιδιά μεταναστών που ήρθαν στη χώρα μας τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Αρκετοί εκπαιδευτικοί ήρθαν αντιμέτωποι με μια δύσκολη πραγματικότητα: μαθητές που δεν γνωρίζουν ούτε μια ελληνική λέξη να φοιτούν σε μεγάλες τάξεις. Η αδυναμία του Κράτους να στελεχώσει τα τμήματα ένταξης οδήγησε σε αναγκαστική εφαρμογή διαφοροποιημένης διδασκαλίας –όπου και όποτε αυτή εφαρμόστηκε- η οποία σε αρκετές περιπτώσεις δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αν και βοήθησε αρκετά. Οι ξένοι μαθητές μάθαιναν τα βασικά της επικοινωνίας ενώ τον υπόλοιπο χρόνο ήταν απλοί θεατές της διδακτικής διαδικασίας. Ο προβληματισμός δεν αφορά σε αυτή την περίπτωση τον εκπαιδευτικό. Αφορά τις προθέσεις του Κράτους να εντάξει τους μαθητές αυτούς στο μαθητικό σύνολο και κατ’ επέκταση στο κοινωνικό. Τα τμήματα ένταξης και η παρουσία δεύτερου εκπαιδευτικού μέσα στην τάξη είναι μια καλή αρχή.

Αφήσαμε για το τέλος μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος: τη χρήση των κόμικς. Κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί ενστάσεις για τη χρήση των κόμικς στο μάθημα της Γλώσσας και αρκετές από αυτές έχουν να κάνουν με το ιδεολογικό περιεχόμενο και τα πρότυπα που προβάλλονται. Ένας πάμπλουτος κροίσος που οργώνει τον κόσμο και μπλέκει σε περιπέτειες την οικογένειά του προκειμένου να κερδίσει χρήμα (Σκρουτζ Μακ Ντακ) ή ένας καουμπόι που «πυροβολεί πιο γρήγορα κι από τη σκιά του» (Λούκυ Λουκ) δεν αποτελούν ενδεχομένως και τα καλύτερα πρότυπα για μίμηση συμπεριφοράς. Θα πρέπει όμως να τονίσουμε ότι το παιδί γίνεται ενεργό μέλος μιας διαδραστικής διαδικασίας: δεν διαβάζει απλά αλλά νιώθει να συμμετέχει στην ιστορία. Και τούτο διότι η αλληλουχία των εικόνων βοηθά στην κατανόηση της χρονικής διάρκειας μιας ιστορίας ενώ ο λόγος και η περίσταση που χρησιμοποιείται υποστηρίζονται ενεργά από την εικόνα διεγείροντας την προσοχή του μαθητή και βοηθώντας τη μνήμη να διατηρήσει τις πληροφορίες. Η ανάγνωση ενός βιβλίου κόμικ είναι μια ευχάριστη διαδικασία, ενώ ταυτόχρονα ο μαθητής μπορεί να γνωριστεί με έναν ολόκληρο κόσμο (π.χ. ο «Αστερίξ» και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία).

Οι παραπάνω θέσεις αποτελούν τα βασικότερα σημεία προβληματισμού ενός Έλληνα εκπαιδευτικού που διδάσκει το γλωσσικό μάθημα καθημερινά στην τάξη του. Πέραν αυτών υπάρχουν σίγουρα και άλλοι, οι οποίοι για ορισμένους εκπαιδευτικούς είναι μείζονος σημασίας ενώ για κάποιους άλλους ήσσονος. Σε κάθε περίπτωση, ο προβληματισμός και ο διάλογος για τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος ανανεώνεται διαρκώς ακολουθώντας τις εξελίξεις της εποχής. Ευχή μας είναι τα συμπεράσματά του να συντελέσουν τα μέγιστα στη βελτίωση των γλωσσικών δεξιοτήτων του Έλληνα μαθητή.

Της καρέκλας

2011-11-06T17:05:00.000+02:00

Το παραπάνω έργο του Joseph Kosuth που ονομάζεται "One and three chairs" έτυχε να το ανακαλύψω πρόσφατα και ομολογώ ότι τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι τόσο επίκαιρο όσο αυτό. Αν και το ίδιο απευθύνεται τόσο στη φαντασία όσο και στη λογική, στη "συνομοσπονδία οικοπέδων" (πού 'γραφε ο αείμνηστος Ραφαηλίδης) που ονομάζουμε Ελλάδα, λογική και φαντασία έκαναν πιτζάμα-πάρτυ: οι πολιτικοί μας ντύθηκαν πρόχειρα και πήγαν να περάσουν την ώρα τους στο Κοινοβούλιο λέγοντας ανέκδοτα και αναπολώντας εκείνες τις εποχές που το γιαούρτι και το αβγουλάκι ήταν συστατικά κέικ και όχι όπλα λαϊκής αγανάκτησης. Γύρω στις 12 το βράδυ τα ανέκδοτα έγιναν πιο πιπεράτα: οι "ψυχές του πάρτυ" έδωσαν ρέστα και το όλο σκηνικό τέλειωσε όπως όλοι περίμεναν. Με μπουκάλα.

Αυτός που έμεινε μπουκάλα ήταν κατά πολλούς αυτός που επιθυμούσε περισσότερο την καρέκλα. Γιατί κάποιος άλλος, που δεν την επιθυμεί άλλο, δε λέει να σηκωθεί με τίποτα. Και επειδή κάποιος τρίτος προσπαθεί να πείσει τον ένα να σηκωθεί και τον άλλο να μην κάτσει ακόμη, αλλά στο βάθος πριονίζει και τα πόδια της καρέκλας. Και υπάρχουν και κάποιοι, τέλος, που λένε "όχι στην καρέκλα" επειδή τα ποδάρια της είναι ψηλά και οι ίδιοι κοντοπίθαροι.

Όποιος κατάλαβε, κατάλαβε. Και όποιος περίμενε σοβαρό κείμενο, ας σοβαρευτεί ο ίδιος πρώτα. Οι καιροί είναι κρίσιμοι κι εμείς εδώ παίζουμε τις μουσικές καρέκλες. Εγώ, που μιλώ πάντα ξεκάθαρα και ποτέ με γρίφους, έχω μόνο μία ερώτηση για τους καρεκλοθήρες: τα λεφτά μου θα τα πάρω πίσω;

Οι χαμένες ευκαιρίες (και μια νέα).

2011-11-01T10:32:00.001+02:00

Το 2009 το Πα.Σο.Κ. εκλέχτηκε πανηγυρικά να κυβερνήσει τη χώρα με συντριπτική πλειοψηφία. Το 10% της διαφοράς από τη δεύτερη Νέα Δημοκρατία, μιας "σεμνής και ταπεινής" κυβέρνησης "επανίδρυσης" που γρήγορα έγινε έρμαιο των σκανδάλων της και της παραφιλολογίας των μίντια, του έδινε τον αέρα που χρειαζόταν να προχωρήσει σε διαρθρωτικές αλλαγές που θα άλλαζαν την εικόνα του κράτους. Στη δεδομένη στιγμή, ακόμη κι αν ο Γιώργος Παπανδρέου ζητούσε ελάχιστες θυσίες από το λαό, αυτός θα ανταποκρινόταν έχοντας συναίσθηση της κατάστασης και δεδομένη ομοψυχία. Αντί της ειλικρινούς στάσης όμως, το Πα.Σο.Κ. προτίμησε τη δίοδο του Δ.Ν.Τ. και της οικονομικής επιτήρησης: εδώ οι απόψεις διίστανται. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η χώρα βρέθηκε προ τετελεσμένου γεγονότος, με την κυβέρνηση να έχει προσυμφωνήσει το δανεισμό. Άλλοι πιστεύουν ότι η χώρα ήταν απλά ανήμπορη να αντιδράσει και ότι αργά ή γρήγορα θα βρισκόταν στα πλοκάμια του Δ.Ν.Τ. με επαχθέστερους ακόμη όρους δανεισμού. Προσωπικά θεωρώ ότι η υπαγωγή μας στο μηχανισμό στήριξης έγινε αβίαστα: χωρίς να εξεταστούν άλλες λύσεις και χωρίς να υπάρξει ευρύτερος σχεδιασμός, η κυβέρνηση πειραματίστηκε με τις τύχες της Ελλάδας και το πείραμα απέτυχε. Έλαβε το δάνειο, δεσμεύτηκε με συγκεκριμένα μέτρα για την αποπληρωμή αλλά δεν ενήργησε κατάλληλα ώστε αυτά να εφαρμοστούν νωρίς και να γλιτώσει ο λαός από τα βαριά και πρωτοφανούς αγριότητας αντιλαϊκά μέτρα. Άμεση συνέπεια είναι να παραδοθεί αμαχητί στην Τρόικα και το διεθνή έλεγχο, να θέσει την ακεραιότητα της χώρας σε κίνδυνο και να βυθίσει χιλιάδες νοικοκυριά στην αβεβαιότητα της επόμενης μέρας.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, με προεξάρχουσα τη Νέα Δημοκρατία, ονειρεύονται πλέον την εξουσία - ή μερίδιο σ' αυτήν. Ο διαφαινόμενος -και μάλλον αναπόφευκτος- καταποντισμός του Πα.Σο.Κ. θα φέρει στην κυβέρνηση ένα συνασπισμό κομμάτων, με προεξάρχουσα τη Νέα Δημοκρατία. Το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης προσπαθεί να πείσει το λαό ότι είναι άλλο κόμμα από αυτό του Καραμανλή και ότι η επανεκκίνηση της Λαϊκής Δεξιάς έχει δυναμισμό και φρεσκάδα. Ακόμη κι αν αυτό ίσχυε, η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται σε λάθος τάιμινγκ: οι Έλληνες μάλλον βλέπουν στο πρόσωπο του Σαμαρά έναν γαλάζιο Παπανδρέου, η πολιτική του κόμματος δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως και ο λαός δύσκολα θα πειστεί ότι η ζωή του θα αλλάξει προς το καλύτερο.

Από τα κόμματα της ελάσσονος αντιπολίτευσης, θα σταθώ περισσότερο στη νέα χαμένη ευκαιρία της Αριστεράς: διαιρεμένη σε χίλια κομμάτια, με διαφορές που στα μάτια του απλού πολίτη φαίνονται ανούσιες, δείχνει περισσότερο από ποτέ ανίκανη να εμπνεύσει: θα καρπωθεί κάποια ψήφο διαμαρτυρίας και θα εκφράσει μέρος της αγανάκτησης αλλά μέχρι εκεί. Οι αντιδράσεις του κόσμου στις πλατείες, τα κινήματα που σταδιακά ξεφυτρώνουν ακέφαλα-ανοργάνωτα αλλά ειλικρινή και αυθόρμητα, προσπαθούν να γίνουν αντικείμενο προσεταιρισμού από εκείνες τις κομματικές δυνάμεις που πιστεύουν ότι μπορούν να εκφράσουν τη λαϊκή οργή. Ξεχνούν όμως ότι αποτελούν κι αυτά μέρος του πολιτικού συστήματος: το ότι ο κόσμος τους γυρνάει την πλάτη μάλλον δεν είναι τυχαίο. Όπως δείχνει να γυρνάει την πλάτη και στα άλλα δύο κόμματα, αυτά της ελάσσονος αντιπολίτευσης που έχουν δεξιό προσανατολισμό. Και στη δική τους περίπτωση καλό είναι ο λαός να μη ξεχνά ούτε το παρελθόν τους, ούτε το ιδεολογικό τους πλαίσιο.

Το θέμα του δημοψηφίσματος που εξαγγέλθηκε από τον πρωθυπουργό το βράδυ της Τετάρτης 31 Οκτώβρη πιθανόν να μας οδηγήσει σε μια νέα εκλογική μάχη. Απορίας άξιον είναι γιατί δεν ζητήθηκε η γνώμη του λαού για την είσοδο της χώρας στο Δ.Ν.Τ. και ζητείται τώρα που πιθανολογείται η έξοδος από το ευρώ και μια πιθανή αλυσιδωτή ευρωδιάλυση. Ενδιαφέρον θα έχει επίσης η στάση των βουλευτών του Πα.Σο.Κ. στην ψήφο εμπιστοσύνης της Παρασκευής 4 Νοέμβρη: θα στηρίξουν την κυβέρνηση, το αμφιβόλου αποτελέσματος δημοψήφισμα και τις εκλογές σε βάθος χρόνου ή θα ανατρέψουν το σκηνικό οδηγώντας εδώ και τώρα τη χώρα στις κάλπες; Το δίλημμα αυτό είναι στρεβλό: η χώρα έτσι κι αλλιώς θα πάει σε εκλογές. Στο κρίσιμο αυτό σημείο, η ανεπάρκεια των πολιτικών αρχηγών δείχνει περισσότερο από έκδηλη: οι τρεις συναντήσεις τους με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας θα μπορούσαν να αποφέρουν την πολυπόθητη σύμπνοια: με ομαδική δουλειά κάποιοι θα έμπαιναν επιτέλους φυλακή, οι δημευμένες περιουσίες τους θα ελάφρυναν το βάρος από την πλάτη του πολίτη, το κράτος θα μπορούσε να οργανωθεί σε μη κομματική βάση και οι γνώσεις όλων να αξιοποιούνταν για το καλό της πατρίδας. Αντί γι' αυτό, οι περισσότεροι προτίμησαν να μείνουν στο απυρόβλητο παρά στην Ιστορία.

Αν και ακόμη δεν είναι αργά για ομοψυχία, μια τέτοια πιθανότητα δείχνει να απομακρύνεται. Η κυβέρνηση θα πέσει και αργά ή γρήγορα θα κληθούμε ξανά στις κάλπες αντιμέτωποι με τα θηρία. Και είναι αυτή η ευκαιρία, η πρώτη τέτοιου είδους και συγκυριακά μοναδική, να στείλουμε πολλούς στο σπίτι τους δια παντός: αυτούς που καταχράστηκαν δημόσιο χρήμα, αυτούς που έπαιξαν με τις ελπίδες του λαού, αυτούς που νομίζουν ότι μπορούν να μας κοροϊδέψουν ξανά αλλάζοντας βιτρίνα στο μαγαζί, αυτούς που λαϊκίζουν και δημαγωγούν, αυτούς που θεωρούν ότι μπορούν να καπηλευτούν τη λαϊκή αντίδραση. Είναι μοναδική ευκαιρία να αναδείξουμε νέες πολιτικές δυνάμεις και νέα πρόσωπα που θα εμπνέονται από ηθικές αξίες και φιλοπατρία. Η συνεργασία τέτοιων ανθρώπων, τελικά, ακόμη κι αν αυτοί προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, θα είναι αναπόφευκτη, δεδομένης και της εξόδου από το λήθαργο της πνευματικής ηγεσίας του τόπου. Η απόφαση μπροστά στην κάλπη είναι τόσο σημαντική πλέον που δεν υπάρχει η παραμικρή πολυτέλεια για σπατάλες.

Το πραγματικό ΟΧΙ

2011-10-28T10:46:00.000+03:00

Οχυρό Ρούπελ, ελληνοβουλγαρικά σύνορα.

Αγκιστρωμένοι στη μικρή ορεινή χερσόνησο με τη μεγάλη στρατηγική σημασία, οι Έλληνες ουκ ολίγες φορές κλήθηκαν υπερασπιστούν τα πατρώα εδάφη. Πάντοτε με αριθμητικό μειονέκτημα αλλά με υψηλό φρόνημα, οι υπερασπιστές αυτής της γης πρόσθεσαν σπουδαίες σελίδες στο ούτως ή άλλως ογκώδες βιβλίο της Ιστορίας του τόπου μας. Κι όμως, η σημερινή νεολαία συγχέει το έπος του '40 με τον κλεφτοπόλεμο του '21, νομίζει ότι ο Μεταξάς είναι οπλαρχηγός και ο Βενιζέλος αεροδρόμιο. Έρμαια του χρησιμοθηρισμού της εκπαίδευσης και ιδιαίτερα του στρεβλού ρόλου του Λυκείου, οι μαθητές κονσερβάρουν γνώσεις για να τις ανακαλέσουν σε πρώτη ευκαιρία, να τις χρησιμοποιήσουν στην εξεταστική διαδικασία και μετά να τις ξεχάσουν για πάντα. Στην ίδια μοίρα και το μάθημα της Γεωγραφίας: καθόλου παράλογο ως συνέπεια, αφού οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί ισχυρίζονται ότι αυτά "είναι δευτερεύοντα" και ότι αρκεί ο μαθητής να μάθει "να διαβάζει και να γράφει".

Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, τις Σέρρες, γιορτάζουμε μια τρίτη εθνική επέτειο: είναι τα Ελευθέρια, η μέρα δηλαδή που ο τόπος μας ξαναείδε τη γαλανόλευκη να κυματίζει στα δημόσια κτίρια και στον ιστό της ακρόπολης. Η συγκίνηση για μια τέτοια μέρα κάποτε ήταν διάχυτη και όποιος καταλάβαινε δυο πράγματα από Ιστορία ένιωθε το ρίγος στη ραχοκοκκαλιά όταν έβλεπε τους Έλληνες στρατιώτες να παρελαύνουν στην οδό Μεραρχίας, τον ίδιο δρόμο από τον οποίο μπήκε ο Βούλγαρος κατακτητής - έστω και εξαθλιωμένος. Ωστόσο, κατά την 29η Ιουνίου, ημέρα καλοκαιρινών διακοπών, ελάχιστοι πλέον συμμετέχουν στον εορτασμό που, πολύ φοβάμαι ότι αν συνεχιστεί έτσι, θα καταλήξει σε παρωδία. Με πετσέτα στην παραλία αντί με σημαία στην πλατεία, με καφεδάκι, με αντηλιακό, με ρακέτες και με άλλα αξεσουάρ της εποχής, ο Σερραίος γονέας φορτώνει το παιδί στο οικογενειακό ΙΧ και βουρ για Τούζλα. Έπειτα απορούμε -και ειδικά οι μεγαλύτεροι- με εκείνο το υποκριτικό μειδίαμα, όταν τα δελτία ειδήσεων εμφανίζουν τις ξανθές ρεπόρτερ μπουζουκιών να συμπεραίνουν την ανιστορησιά των νέων μας: οι ίδιες, ειδικά Μάρτιο μήνα, συμπληρώνουν μεροκάματο με ανταπόκριση παραλίας.

Τι με έπιασε τώρα και τα γράφω όλα αυτά; Τίποτε άλλο παρά η μιντιακή υποκρισία των αφιερωμάτων στην Ιστορία του τόπου μας, όψιμη και τελείως πρόχειρη, η οποία θα τελειώσει κάπου εκεί που αρχίζει το κουτσομπολιό του μεσημεριού. Τίποτε άλλο παρά η δεδομένη άγνοια μιας πλειοψηφίας που ενώ δεν έχει ιδέα από πολιτική ψηφίζει δαγκωτό και σφραγισμένο, που ενώ δεν έχει ιδέα από αυτοδιοίκηση διατελεί καφενειακός μέντωρ της εξουσίας και που -μέσα στην ιστορική του δοκησισοφία- έχει γνώμη για το τι θα διδαχθούν τα παιδιά μας. Έτσι, ο Έλληνας μαθητής συναντιέται με τον Κολοκοτρώνη και τον Καραϊσκάκη δύο-τρεις φορές στη μαθητική του ζωή, αναμασά συνεχώς τα επιτεύγματα του Βουλγαροκτόνου και του Κομνηνού, αναλύει ξανά και ξανά τη στρατηγική του Θεμιστοκλή και του Λεωνίδα, επικαλύπτοντας συνεχώς την ύλη ενός (ας μη ξεχνιόμαστε) "δευτερεύοντος" μαθήματος. Με τον τρόπο αυτό, ελάχιστοι γνωρίζουν την ηρωική σελίδα του ταγματάρχη Δουράτσου, ο οποίος, μην έχοντας διαταγές παράδοσης, συνέχισε να μάχεται με τους ελάχιστους στρατιώτες του απέναντι στα πάντσερ και τα στούκας του πιο εξελιγμένου ευρωπαϊκού στρατού. Το δικό του "Μολών Λαβέ", τόσο ηρωικό και υπερήφανο, ήταν: "τα οχυρά δεν παραδίνονται αλλά καταλαμβάνονται". Στα ελληνικά βιβλία ιστορίας, ο ταγματάρχης Δουράτσος, οι λίγοι στρατιώτες του Ρούπελ, ο θαυμασμός των Ναζί απέναντι στους Έλληνες, η πύρρειος νίκη των Γερμανών και ο ηρωισμός των Γλέζου και Σάντα δεν υπάρχουν. Το μάθημα της Ιστορίας, αυτό που μας βοηθά να ανακαλύψουμε ποιοι είμαστε, μας ωθεί στη λήθη και στο ξεπούλημα της συνείδησης. Το μεγάλο ΟΧΙ λοιπόν πρέπει και οφείλουμε να το απευθύνουμε εμείς οι εκπαιδευτικοί σε όλες εκείνες τις δυνάμεις που προσπαθούν να μας αποδεκατίσουν και να μας κάνουν να ξεχάσουμε το ρόλο μας, που αφήνουν τα παιδιά μας χωρίς βιβλία, που θέλουν την Ιστορία προαιρετική, που θέλουν τη χώρα να παραδίνεται αμαχητί και τους πολίτες της πειθήνια όντα. Δεν πρόκειται για αντίσταση αλλά για ενστικτώδη αντίδραση, μιας και η εξαθλίωση του Έλληνα εκπαιδευτικού έχει αναγάγει τις πράξεις του στα όρια του αντανακλαστικού.

Γράβα

2011-10-21T01:21:00.001+03:00

Τα απογεύματα του φθινοπώρου οι περισσότεροι περιπατητές προτιμούν για τη βόλτα τους αλλά και για τη γυμναστική τους την παραλιακή οδό από την οποία μπορεί κανείς να θαυμάσει το άνοιγμα του κόλπου με τα νησάκια και τους όμορφους χρωματισμούς του ορίζοντα. Άλλοι πάλι, λάτρεις πιο επίπονης άσκησης, επιδίδονται σε ρυθμικό βάδην κατά μήκος της περιμετρικής οδού και πέρα από την Αϊ-Γιώργη. Εγώ προσωπικά πάντοτε προτιμούσα –και προτιμώ- τη βόλτα στα κάστρα. Ο δρόμος είναι ανηφορικός, ανώμαλος και ο βαθμός δυσκολίας μεγαλώνει όταν η υγρασία απλώνεται σε κάθε φυτό και οι λιμνούλες σε εμποδίζουν να περάσεις. Ωστόσο η αποζημίωση είναι άμεση και καταπραϋντική: η θέα του κόλπου με τα νησάκια από εκεί ψηλά είναι το κάτι άλλο.

Γύρω στη μία ώρα χρειάζεσαι για να ανέβεις στον Προφήτη Ηλία και να αγναντέψεις τον κάμπο. Εδώ έχεις στα πόδια σου ολόκληρη την Ιστορία του τόπου. Γιατί είναι παρών ο αρχαίος Αστακός δια του ναού του Διός Καραού και άλλων απομειναριών της εποχής του τυράννου Ευάρχου. Και –πιθανόν- με ένα θαμμένο αρχαίο θέατρο αλλά και με μια αγορά που περιμένουν την αρχαιολογική σκαπάνη να τα φέρει στο φως. Πριν το Δία βεβαίως λατρευόταν εκεί ο Ήλιος. Κάποτε έρχονται οι Ρωμαίοι και η αρχαία πόλη παρακμάζει, ο τόπος ερημώνει και οι αρχαίοι θεοί δίνουν τη θέση τους σε νέα δόγματα. Με τα μάρμαρα και τις πέτρες των παλιών οικοδομημάτων χτίζονται καινούργια, πιο μεγάλα και πιο ισχυρά κτίρια: να ‘το μπροστά μας το μεσαιωνικό κάστρο! Οι αρχαιολόγοι το κατατάσσουν στην εποχή των Μακεδόνων αλλά εγώ πιστεύω πως είναι τουλάχιστον τέσσερις αιώνες παλιότερο. Δίπλα στο κάστρο οικοδομούνται δειλά-δειλά σπίτια και ο τόπος λαβάνει νέα ονομασία: Δραγαμέστον, δηλαδή Κοιλαδότοπος. Λίγο πιο πάνω από την πύλη του, οι φρουροί φυλάγουν τη βίγλα του Προφήτη Ηλία για να ελέγχουν το πέρασμα και να καλέσουν το ιππικό, αν χρειαστεί, να βγει από το Καστέλι και να εφορμήσει. Και αν το κάστρο ερημώνει και αλλάζει χέρια, η βίγλα ζει ως στρατόπεδο-μοναστήρι, κέντρο τόσων σπουδαίων αποφάσεων κατά τον αγώνα του ’21. Πετρόμπεης, Καραϊσκάκης και Τσωρτς: τρία στρατόπεδα στην ίδια περιοχή μέσα σε μια πενταετία. Και τα σπίτια των Δραγαμεστινών σύρριζα στη βουνοπλαγιά, για ασφάλεια. Η θάλασσα άλλωστε κρύβει ακόμη κινδύνους και η πεδιάδα την απειλή του Κουρτ και του Αλή. Κι αν στο τέλος διώχνουμε το φακιόλι και κάνουμε Κράτος, τι κράτος, κρατίδιο δηλαδή, οι συμφορές δεν τελειώνουν ποτέ. Άλλα εκατό χρόνια πολεμούν οι Έλληνες και η καταστροφή σταματημό δεν έχει. Έρχεται ο κατακτητής και στήνει τα πολυβόλα του και χαράζει το όνομά του στους τοίχους των πολυβολείων. Η αποχώρησή του σημαίνει την οριστική εγκατάλειψη του χώρου: μας μένουν οι πέτρες να μας μιλούν και να μας διηγιούνται τα πάθη τους.

Λίγα χρόνια μετά τον κατακτητή, οι Δραγαμεστινοί αναγκάζονται να εγκαταλείψουν και αυτόν τον οικισμό ελέω κατολισθήσεων. Τα σπίτια τους ερημώνουν κι μένουν να φυλάνε συντροφιά στα άλλα απομεινάρια των εποχών, θαρρεί κανείς πως τα ‘χανε σχεδιασμένα από πριν. Στο μυχό του κόλπου, η Σκάλα έχει μετατραπεί σε μια μεγάλη κωμόπολη γεμάτη νεοκλασικά εμπόρων και καραβοκυραίων. Η ζωή παίρνει άξαφνα γρήγορους ρυθμούς, η συγκοινωνία γίνεται ασφαλέστερη και η επικοινωνία γρηγορότερη. Οι δρόμοι αλλάζουν μέρα με τη μέρα. Τα χαμόσπιτα δίνουν τη θέση τους σε μοντέρνες μονοκατοικίες και οι μάστορες της πέτρας καταριούνται το μπετόν. Η νεολαία φεύγει.

Αλλά εκεί ψηλά στη Γράβα και στον Προφήτη Ηλία, εκείνες οι πέτρες αρνούνται πεισματικά να εξαλειφθούν. Αντιστέκονται ακόμη και στα πλήγματα των αρχαιοκαπήλων γιατί ξέρουν αυτές: έσεται για όλους η της τιμωρίας σπάθη. Σαν αριστοκράτες που κακοτύχησαν, κρατούν την αξιοπρέπειά τους ακόμα και στην κακομεταχείριση. Στέκουν εκεί αναλλοίωτες και αιώνιες και κατά βάθος όλοι ξέρουμε γιατί. Όποιος έχει τέτοια μεγάλη επιμονή, σίγουρα έχει κάτι σπουδαίο να σου πει. Απλά εσύ δεν ρωτάς.

Δες σχετικά: http://astakos-photos.blogspot.com/p/blog-page.html

και http://dimotikoastakou.blogspot.com/2010/03/blog-post_16.html

Παρουσίαση του λευκώματος "Αστακός: ανθρώπων ίχνη".

2011-10-18T21:00:00.000+03:00

Δήμαρχε, κολόνες!

2011-10-18T12:44:00.000+03:00

Οι παραπάνω φωτογραφίες τραβήχτηκαν λίγο πριν το Δεκαπενταύγουστο του 2011, καταδεικνύοντας αφενός μεν την αυξημένη κίνηση σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες του καλοκαιριού, αφετέρου δε τη νοοτροπία ορισμένων συμπολιτών μας. Είχα την εντύπωση ότι τα πεζοδρόμια έχουν λειτουργική και αισθητική αξία: χρησιμεύουν για να κινούνται με ασφάλεια οι πεζοί -και δη ηλικιωμένοι και οικογένειες με παιδιά- αλλά και μέσω του καλλωπισμού τους με παρτέρια και δεντράκια να ομορφαίνουν μια από τις κεντρικότερες οδούς του Αστακού. Αντί αυτών όμως επικρατεί χάος με αποτέλεσμα κανείς πεζός (ούτε συζήτηση για ΑμεΑ) να έχει τη δυνατότητα να κυκλοφορεί με ασφάλεια και κάθε είδους αυτοκίνητο (αγροτικό, επιβατικό, τζιπ, κλούβα, κλπ) να βρίσκει μια θέση παρκαρίσματος επάνω στις πλάκες του πεζοδρομίου. Κάτω από την πίεση που ασκεί το βάρος των οχημάτων, οι καλαίσθητες πέτρινες πλάκες θρυμματίζονται και σταδιακά καταστρέφονται.

Δεν χωρά συζήτηση ότι οι πεζοί πρέπει να ανακτήσουν τα πεζοδρόμια. Για να συμβεί αυτό, οφείλει ο Δήμος να μεριμνήσει και να τοποθετήσει μεγάλες τσιμεντένιες σφαίρες (σαν πέτρινες μπάλες κανονιού) που θα εμποδίζουν τα οχήματα να ανεβαίνουν στο πεζοδρόμιο και θα είναι αδύνατο για κάποιους "καουμπόηδες" συνδημότες μας να τις μετακινήσουν. Νομίζω ότι καί το κόστος είναι μικρό καί ότι, σε συνδυασμό με τις αναπαλαιώσεις των νεοκλασικών, το κέντρο θα αλλάξει όψη.

Επίσης, οι εσοχές του πεζοδρομίου στη συγκεκριμένη οδό έχουν δημιουργηθεί για να προσφέρουν θέσεις στάσης σε πιθανούς πελάτες των καταστημάτων και όχι θέσεις στάθμευσης στους μαγαζάτορες. Οι τελευταίοι μπορούν να παρκάρουν τα αυτοκίνητά τους στην πλατεία μιας και ο δρόμος είναι δημόσιος χώρος και όχι τσιφλίκι του κάθε καταστηματάρχη.

Υλικό για τη σχολική γιορτή της 28ης Οκτωβρίου

2011-10-15T18:38:00.002+03:00

Έχοντας τη λογική ότι κάθε σχολικός εορτασμός εθνικής επετείου αποτελεί μια ξεχωριστή ευκαιρία για μάθημα ιστορίας, παραθέτω σήμερα υλικό που μπορεί να βοηθήσει το δάσκαλο να στήσει μια γιορτή για το ΟΧΙ. Χρειαζόμαστε έναν παρουσιαστή και δύο αφηγητές και όσα παιδιά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για ποιήματα και χορωδία. Η γιορτή βασίζεται σε μια παρουσίαση που προβάλλεται στο πανί ή στον τοίχο και πάνω σε αυτή ακούγονται αφηγήσεις, τραγούδια και ποιήματα. Δεν συμπεριέλαβα σκετσάκια σκόπιμα, επειδή προσωπικά πιστεύω ότι μερικές φορές το σκηνικό καταντάει κιτς. Αν ωστόσο κάποιος θελήσει να δώσει στους μαθητές μικρά θεατρικά, μπορεί μέσω του προβολέα να λύσει εύκολα το θέμα του σκηνικού προβάλλοντας απλά την εικόνα που του χρειάζεται.

Οι παρακάτω διαφάνειες έχουν εξαχθεί από αρχείο powerpoint και για να ενσωματωθούν ξανά πρέπει απλά να δημιουργήσετε ένα καινούργιο έγγραφο powerpoint και να εισάγετε μια-μια κάθε εικόνα σε ξεχωριστή διαφάνεια. Προηγουμένως βέβαια πρέπει να τις κατεβάσετε από το ιστολόγιο. Καθώς ο προβολέας δείχνει κάθε διαφάνεια και η μουσική παίζει ανεπαίσθητα για να υποβάλει το θεατή, κάποιος μαθητής διαβάζει δυο λόγια για κάθε περίπτωση. Μερικές φορές αρκεί μόνο να διαβάσουμε τα λόγια που υπάρχουν ήδη γραμμένα αλλά μπορούμε πάντα να επεκτείνουμε το κείμενο. Σε κάποιες διαφάνειες υπάρχουν μόνο φωτογραφίες ή γελοιογραφίες. Αυτό σημαίνει ότι με αυτό το φόντο, κάποιο παιδί απαγγέλλει ένα ποίημα ή ότι τραγουδά η χορωδία. Γενικά, προσπάθησα να έχω κείμενα σύντομα και απλά, έτσι ώστε να μπορούν να παρακολουθούν παιδιά και μεγάλοι αλλά και να παρουσιάζεται το γεγονός του ΟΧΙ σε συνάρτηση με τα πριν και τα μετά. Στο τέλος της ανάρτησης υπάρχει ένα αφισάκι κι ένα πρόγραμμα όπου φαίνεται πάνω-κάτω η ροή της γιορτής, τα ποιήματα και τα τραγούδια που χρησιμοποιούνται. Θυμηθείτε ότι σκοπός είναι να μοιραστούμε μαζί με το κοινό την ιστορικότητα των στιγμών και όχι να παρουσιάσουμε μια υπερπαραγωγή. Οι ατέλειες στις δουλειές των παιδιών έχουν κι αυτές τη δική τους χάρη. Ελπίζω το υλικό να βοηθήσει.

Ενδεικτική λίστα του παρουσιαστή (περιέχει τα ποιήματα)

Αγαπητοί μαςσυμμαθητές και συμμαθήτριες, με λένε ................ και σας καλωσορίζω στονφετινό εορτασμό της εθνικής επετείου του ΟΧΙ. Πριν από 70 περίπου χρόνια, οιΈλληνες δέχτηκαν τις απειλές του Ιταλού φασίστα δικτάτορα Μουσολίνι καιαναγκάστηκαν να πολεμήσουν για να υπερασπιστούν την πατρίδα. Κατάφεραν νανικήσουν, προκαλώντας το θαυμασμό όλου του κόσμου, τόσο που οι μεγάλοι ηγέτεςνα λένε πια ότι «οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες».

Εμείς, η Ε΄ τάξη, θαπροσπαθήσουμε να σας μεταφέρουμε πίσω στην εποχή εκείνη. Με τη βοήθεια τωνυπολογιστών, θα ακολουθήσουμε ένα μικρό σύντομο χρονικό. Θα δούμε μικρά βίντεο,θα ακούσουμε ηχητικά ντοκουμέντα και θα πούμε ποιήματα και τραγούδια.

Σε όλα αυτά θα μαςκάνουν παρέα οι αφηγητές μας, ................... και .............................. Γιατην επόμενη ώρα, λοιπόν, ας μεταφερθούμε αρκετά χρόνια πίσω. Το ταξίδι στοχρόνο αρχίζει!

«Όχι!Φώναξε η Ελλάς» από τον ........................

«Πίνδο»από την ....................

«Μαραθώνες και Αυλώνες» από τον ...................................

«28^η Οκτωβρίου 1940» από την ...................

«Στα Παιδιά της Ελλάδας» από τον..........................

«ΕαρινήΕπίθεση» από την ................................

«Εμπρόςοι Ψυχές!» από την .......................

«Παιδιάτου ‘40» από το ..........................

«Ελλάδα» από την ..............................

«ΓλυκιάΕλλάδα» από τον ...........................

«Τούτοςο Λαός» από τον .....................................

«ΑθάνατηΨυχή» από την ..............................

«Πρώταμας 'κόψαν το Ψωμί».......................

«Ο Ναπολιτάνος», από τη χορωδία μας στοαντιπολεμικό μήνυμα της ημέρας.

Σας ευχαριστούμε πολύ για την παρουσία σαςσήμερα. Παρακαλώ, ας σηκωθούμε όλοι όρθιοι για τον Εθνικό μας Ύμνο.

Αφίσα και πρόγραμμα της γιορτής (έχουν σκιαστεί τα ονόματα των μαθητών)

Προτεινόμενη μουσική για "χαλί": Endura - A Black Dog Crossed my Path, Endura - AlphaWolf, Endura - Oriflame

Λόγους του Μπενίτο Μουσολίνι μπορεί να βρει κανείς εύκολα στο YouTube πληκτρολογώντας "Mussolini speech".

Αφέλεια και βαρβαρότητα

2011-10-13T23:47:00.002+03:00

Η συμβολή των οδών Μεραρχίας, Ερμού και Σολωμού στην πόλη των Σερρών απέχει γύρω στα εκατό μέτρα από την πλατεία Κρονίου. Στο φαρδύ πεζοδρόμιο που ενώνει αυτά τα δύο κεντρικότατα σημεία της πόλης κυκλοφορούν λογιών-λογιών άνθρωποι: υπάλληλοι που πηγαινοέρχονται, συνταξιούχοι που κάνουν τη βόλτα τους, κυρίες που χαζεύουν τις βιτρίνες των καταστημάτων, οικογένειες με παιδιά και εσχάτως όλο και περισσότεροι άνεργοι νέοι. Πότε-πότε συναντάς κανένα γνωστό Σερραίο ή κανένα τηλεοπτικό συνεργείο στον αγώνα για το ρεπορτάζ. Επειδή ανήκω εδώ και αρκετά χρόνια στους απόδημους του τόπου, το μέρος αυτό -ως χαρακτηριστικό σημείο του κέντρου- ήταν για μένα πάντοτε ένας τρόπος σφυγμομέτρησης της κατάστασης.
Ομολογώ πως η τελευταία εικόνα που αποκόμισα δεν εμπνέει καμία αισιοδοξία. Είναι πασιφανές άλλωστε ότι εδώ και καιρό τα πράγματα έχουν φτάσει στο απροχώρητο. Τα καταστήματα κλείνουν το ένα μετά το άλλο (υπό τη σκιά του εμπορικού επιμελητηρίου- τι ειρωνεία!), οι άνεργοι πολλαπλασιάζονται και γενικά ο κόσμος περπατά και παραμιλάει. Μάλιστα. Το αυτί σου πιάνει κουβέντες όπως "έχω να δουλέψω τόσους μήνες" ή "πρέπει να πληρώσω τόσα λεφτά στην εφορία" ή "εσένα πόσα σου ήρθε η ΔΕΗ;" και άλλα τέτοια. Οργισμένοι οπωσδήποτε, αλλά και ανήμποροι. Με κομμένα φτερά. Το βλέπεις στον καθένα τους αβίαστα. Χάθηκε το χαμόγελο και κάθε διάθεση για πείραγμα ακόμη κι από τους γνωστούς γραφικούς τύπους της γειτονιάς. Χάθηκε η έμπνευση, η επιθυμία για δημιουργία, ο ενθουσιασμός των νέων, η συγκαταβατικότητα των γέρων. Αντικαταστάθηκαν όλα από ένα ένα βλέμμα κενό και αγωνιώδες για το μέλλον, μια αίσθηση ανασφάλειας για τους κόπους μιας ζωής.

Η σημερινή ερημιά της αγοράς αντλεί τα αίτιά της από τα διχαστικά πολιτικά πάθη και την ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής αλλά και από τη ρουσφετολογική ψήφο που έφερε στην εξουσία ανθρώπους άπληστους και συνάμα ανίκανους να επωμιστούν ευθύνες. Οι πολιτευτές περπατούν αμέριμνοι έξω από τα κλειστά μαγαζιά της πόλης, ρίχνουν μια φευγαλέα ματιά στα λουκέτα και ούτε καν αλλάζουν δρόμο. Η ερήμωση του κέντρου, η πτώση της αγοράς, η ληστρική επιδρομή στην τσέπη του πολίτη αλλά και η επηρμένη οφρύς του βολεψάκια προκύπτουν ως αποτελέσματα μιας νοοτροπίας που ανδρώθηκε μέσα από την οικογενειακή ψήφο και το ενίοτε αμφιταλαντευόμενο συμφέρον. Στη χώρα που ζούμε άλλωστε, όλα είναι πιθανά: αυτόν που γιαουρτώνεις, αύριο τον ψηφίζεις. Αφέλεια και βαρβαρότητα.
Και τώρα ακόμη, στο χείλος του γκρεμού, οι πολιτικοί έχουν το θράσος να ζητούν εκλογές. Το πρόβλημα γι' αυτούς είναι τα πρόσωπα της εξουσίας και όχι η αντιμετώπιση της κρίσης, κάτι το οποίο οδηγεί αυτομάτως στο συμπέρασμα ότι η κατάσταση όχι μόνο είναι αναστρέψιμη αλλά και εύκολα διαχειρίσιμη. Το μόνο που τους απασχολεί είναι η καρέκλα και μόνο η καρέκλα. Αυτός ήταν και ο λόγος που έπεσε τόση λάσπη πάνω στους Αγανακτισμένους, το μοναδικό ακομμάτιστο σχήμα διαμαρτυρίας που έγινε στόχος πυρός ομαδόν: αναρχικοί, αστυνομία, κανάλια, κομματόσκυλα, όλοι μαζί, επί σκοπόν! Όλα κι όλα: οι λαϊκοί αγώνες είναι προνόμιο μόνο ορισμένων. Που ποτέ δεν ενώνονται όλοι μαζί σε μια ασυγκράτητη λαοθάλασσα επειδή τάχα φοβούνται την προβοκάτσια. Αντί γι' αυτό κουνάνε ως ανδρείκελα τα ακαλαίσθητα και πανάκριβα πανώ τους, πιστεύοντας ότι ήρθε η ώρα να ανεβάσουν τα τραγικά ποσοστά τους για 2 ή 3%. Εντελώς και εμφανώς ανίκανοι να μας υπερασπιστούν και να μας εκφράσουν απέναντι σε μια κυβέρνηση που πειραματίστηκε με το ΔΝΤ και απέτυχε παταγωδώς. Τώρα έχει χαθεί η μπάλα, η κυριαρχία της χώρας έχει εκχωρηθεί αβίαστα στους αχόρταγους δανειστές μας και η αντιπολίτευση πιστεύει -αλήθεια το πιστεύει- ότι αλλάζοντας τη βιτρίνα στο μαγαζί θα σώσει την παρτίδα. Αφέλεια και βαρβαρότητα.
Μέρα με τη μέρα τα λουκέτα στην οδό Μεραρχίας -και την κάθε οδό Μεραρχίας- μπαίνουν το ένα μετά το άλλο. Η αγορές θυμίζουν σκηνικό από ταινίες γουέστερν όπου ο αέρας φυσάει στην πόλη-φάντασμα και ξεσηκώνει κανένα φύλλο εφημερίδας ή κάνει κάποιο παράθυρο να τρίζει. Οι πολιτευτές και οι κομματικοί αχυράνθρωποι πίνουν τον καφέ τους με φανερή έπαρση, καθήμενοι κλωσσοειδώς πάνω στους παχυλούς μισθούς τους, αναλογιζόμενοι τα χρήματα που έχουν προλάβει να μεταφέρουν σε ξένες τράπεζες. Τα κορόιδα δίπλα απλά κοιτάζουν. Στη μια τσέπη η ΔΕΗ, στην άλλη η έκτακτη εισφορά και τα χέρια μέσα από την τσέπη να σφίγγουν αυτά τα κωλόχαρτα, σχηματίζοντας ασυναίσθητα γροθιά.
Επειδή δεν μου αρέσει να το παίζω τιμητής και ούτε διεκδικώ το ρόλο του παντογνώστη, οφείλω να καταθέσω τη δική μου πρόταση για την έξοδο το τέλμα. Ως αποτελεσματικότερη λύση στη διαχείριση της κρίσης προβάλλει αυτή τη στιγμή η ανάληψη της εξουσίας από κυβέρνηση προσωπικοτήτων ευρείας αποδοχής. Ευρεία αποδοχή σημαίνει τόλμη, ικανότητα και -προπάντων- τιμιότητα, χαρακτηριστικά τα οποία πρέπει να διαθέτει κάθε πολιτικός και τα οποία, δυστυχώς, σήμερα είναι δυσεύρετα. Δεν είναι ούτε θέμα -ισμών, ούτε ιδεολογιών, ούτε κομμάτων. Απλά οφείλουμε να σοβαρευτούμε. Η χώρα πρέπει να ανακτηθεί από την ξένη κυριαρχία, οι υπαίτιοι της κατάντιας πρέπει να τιμωρηθούν παραδειγματικά και ο λαός πρέπει να βρει τη χαμένη του εμπιστοσύνη στην πολιτική. Για να γίνει όμως αυτό είναι απαραίτητο να συμφωνήσουν οι πολιτικοί αρχηγοί και να συνδράμουν οι κομματικοί μηχανισμοί.
Έκδηλη αφέλεια από μέρους μου, κεκαλυμμένη βαρβαρότητα εξ' αυτών.

Σημείωση: Η πρόταση για κυβέρνηση προσωπικοτήτων έχει διατυπωθεί εδώ και μήνες από τον πρόεδρο του Λα.Ο.Σ. κ. Γιώργο Καρατζαφέρη. Παρ' ότι ψήφισε το μνημόνιο και στήριξε αρχικά την αντιλαϊκή πολιτική, θεωρώ ότι θα ήταν παρωπιδικό εκ μέρους να μην αναγνωρίσω την ορθότητα της συγκεκριμένης άποψης, αν και προέρχεται από έναν πολιτικό χώρο που ουδέποτε με εξέφραζε. Κατά τα άλλα, ο πρόεδρος του Συναγερμού, ακολουθώντας κοινή γραμμή με όλη την αντιπολίτευση, ψάχνει συμμετοχή στη νομή της εξουσίας ζητώντας επίμονα εκλογές.

Μνήμη Μακεδονικού Αγώνα

2011-10-09T16:26:00.003+03:00

-Τι ζητάς εσύ από το Αγρίνιο, στη Μακεδονία πού είναι για σένα μια ξένη χώρα;

-Εμείς οι Έλληνες έχουμε δύο πατρίδες, την ελεύθερη και τη σκλαβωμένη. Και εμείς οι ελεύθεροι έχουμε χρέος να αγωνιστούμε για να αποκτήσει και η σκλαβωμένη πατρίδα τη λευτεριά της. Η Μακεδονία για μας δεν είναι ξένη γη!

Αυτή την απάντηση έδωσε σε έναν ξένο διπλωμάτη ο Νίκος Παναγιώτου, γνωστός ως καπετάν Κουμπούρας, ένας από τους πέντε συντρόφους του καπετάν Μητρούση. Ο Παναγιώτου ήταν Αγρινιώτης και πολέμησε στο πλευρό του Σερραίου καπετάνιου για την ελευθερία της Μακεδονίας. Οι πέντε του Μητρούση ήταν ο Παναγιώτου, ο Τουρλεντές, ο Ούρδας, ο Ουζούνης και φυσικά ο ίδιος ο καπετάν-Μητρούσης. Αντιστάθηκαν στους Τούρκους μέσα στις Σέρρες. Ο Τουρλεντές και ο Ουζούνης σκοτώθηκαν μετά από εφτάωρη μάχη με 3.000 Τούρκους και αργότερα ο ίδιος ο Μητρούσης προσποιούμενος ότι θα παραδοθεί, αυτοκτόνησε σκοτώνοντας ταυτόχρονα τον Τούρκο διοικητή. Ο Παναγιώτου και ο Ούρδας θα κρεμαστούν αργότερα σε μια πλατεία των Σερρών. Τους τάφους τους τούς φύλαγαν οι Τούρκοι για 30 μέρες, από φόβο μην πάρουν οι Έλληνες τα σώματα των ηρώων.

Φόρος τιμής σήμερα στη Μακεδονία, την πατρίδα μας, που μας μεγάλωσε και μας ανέθρεψε. Ενενήντα οκτώ (ούτε καν εκατό δηλαδή) χρόνια ελεύθεροι, δεν πέρασε ούτε μια μέρα που να μην έρθουμε αντιμέτωποι ως Μακεδόνες με μια ακόμη σκοπιανή πρόκληση συνοδευόμενη από άλλο ένα κυβερνητικό ατόπημα. Ένα θέμα που δεν πουλάει πια στα τηλεπαράθυρα και θεωρείται ξαναζεσταμένο φαγητό. Ένα ζήτημα που δεν λύνεται και ούτε καν συζητιέται πια, με τον χρόνο να κυλά ολοφάνερα προς όφελος των Σκοπιανών. Ένα μάθημα που δεν διδάσκεται πια στα Ελληνόπουλα: υποχρεωτικά τα Θρησκευτικά και προαιρετική η Ιστορία στο εκπαιδευτικό μπάχαλο που συνοδεύει τη γενικότερη διάλυση του κρατιδίου μας.

Το μακεδονικό μας παρελθόν το αποκηρύσσουμε μετά βδελυγμίας. "Σφαγέας" και "ιμπεριαλιστής" ο Μέγας Αλέξανδρος την ίδια ώρα που τα Σκόπια γεμίζουν με αγάλματα του Μακεδόνα βασιλιά. Ο ελληνισμός αναζητεί ακόμα καθαρότητα αίματος και ιστορικό παρελθόν γεμάτο χρυσές σελίδες. Στο μυαλό του μικρόνοα, οι ιστορικές προσωπικότητες είναι ή καλές ή κακές, χωρίς κανένα μελανό σημάδι, χωρίς ψεγάδια, χωρίς λάθη, χωρίς παραλείψεις. Από το ένα άκρο (την ιστορία των προσωπικοτήτων) περάσαμε ευθύς στο άλλο (την ιστορία που την φτιάχνουν οι λαοί) για να μεταφέρουμε στο πεδίο της επιστήμης τα ποδοσφαιρικά ματς του πολιτικού στίβου.

Όμως η συλλογική μνήμη δεν καπελώνεται. Έτσι και οι Μακεδόνες δεν ξεχνούν. Γιατί η φωτογραφία του προπαππού με το κουμπούρι είναι από το Μακεδονικό Αγώνα. Γιατί η οικογένεια της ασπρόμαυρης φωτογραφίας είναι από τη μικρασιατική προσφυγιά που το πιο μεγάλο μέρος της το απορρόφησε η μακεδονική γη. Γιατί η καρτ-ποστάλ που παραμένει καταχωνιασμένη στο συρτάρι είναι γραμμένη στα βουλγάρικα, απομεινάρι της βουλγαρικής κατοχής. Γιατί ο αδελφός της γιαγιάς ή του παππού σκοτώθηκε από τους αντάρτες ή τους στρατιώτες σε κάποιο μακεδονικό βουνό. Και γιατί, τέλος, γίνεται προσπάθεια η μνήμη όλων αυτών -σταδιακά, επίμονα και συστηματικά- να σβηστεί από τα σχολικά βιβλία και να εξαλειφθεί από τους χάρτες.

Αθάνατοι οι ήρωες που έπεσαν για τη Μακεδονία.

Καφεδάκι

2011-10-08T18:12:00.002+03:00

Μέχρι να φτάσουμε στην εφηβεία δεν ξέραμε τι ήταν η κατάληψη. Την πρώτη κατάληψη την κάναμε δεκεξάρηδες -κάπου το ’90 ή το ’91 πρέπει να ήταν- και παρέλυσε η χώρα. Έξαλλοι μπαμπάδες τράβαγαν τα παιδιά τους από τα σχολεία-άντρα της ακολασίας, διευθυντές ωρύονταν παρουσία αστυνομικών έξω από τα σχολικά κάγκελα και μια χώρα για δύο μήνες βολόδερνε ανάμεσα στις τηλεοπτικές εικόνες ξύλου που έριχναν τα ΜΑΤ σε συνταξιούχους και απολυμένους. Το βασικό αίτημά μας ήταν να μην ισχύσει το διάταγμα που προέβλεπε επιστροφή των εξετάσεων στο δημοτικό σχολείο και στο γυμνάσιο αλλά και ποσοτική μέτρηση της διαγωγής με «μονάδες παιδαγωγικού ελέγχου». Το κύμα εκείνων των κινητοποιήσεων ήταν πρωτοφανές και ξεκίνησε από την επαρχία: πρώτα το Ηράκλειο, έπειτα η Θεσσαλονίκη, ακολούθησε η Πάτρα και έπειτα πήρε τη σκυτάλη η Αθήνα. Κάπου εκεί στα μέσα και στα έξω μάθαμε ότι δολοφόνησαν έναν καθηγητή στην Πάτρα. Τον έλεγαν Νίκο Τεμπονέρα. Τρόμος επικράτησε στα σπίτια και πολλοί γονείς φοβήθηκαν για ξεσπάσματα βίας στα σχολεία των παιδιών τους. Ο καθηγητής Τεμπονέρας έγινε σύμβολο αγώνων και η αντίσταση γενικεύτηκε. Αν θυμάμαι καλά, το σχολικό έτος πήρε παράταση και οι πανελλήνιες εξετάσεις διενεργήθηκαν ντάλα καλοκαίρι, μέσα με τέλη του Ιούλη. Τελικά, ο τότε υπουργός Παιδείας (Β. Κοντογιαννόπουλος) παραιτήθηκε και ο διάδοχός του Γ. Σουφλιάς το πάγωσε για να το φορτώσει τελικά στην επόμενη κυβέρνηση.

Μέχρι να μπω στο πανεπιστήμιο δεν πέρασε σχολική χρονιά που να μη θυμάμαι να γίνεται κατάληψη ή απόπειρα κατάληψης στο σχολείο. Η όλη διαδικασία είχε μεγάλη δόση χαβαλέ μιας και σε πολλούς από εμάς καλάρεσε η ιδέα του κλειστού σχολείου. Αρκετοί μάλιστα της Γ΄ Λυκείου ψήφιζαν «υπέρ» και μετά κλείνονταν στα σπίτια τους για να διαβάσουν για τις πανελλαδικές. Το φίδι από την τρύπα το έβγαζαν πάντα οι ελάχιστοι ιδεολόγοι, οι πολλοί χαβαλέδες και, γενικά, όσοι δεν κινδύνευαν από απουσίες. Έπειτα κάποιοι αμπαρώνονταν στο σχολείο και οι πιο πολλοί πήγαιναν για καφεδάκι. Ένα καλό διάλειμμα από τη σχολική ρουτίνα όσο χρειαζόταν για να ξεκουραστούμε και να είμαστε φρέσκοι για το φροντιστήριο. Άλλωστε αυτό ήταν που μας απασχολούσε περισσότερο και εκεί είχαμε στρέψει την προσοχή μας για να πετύχουμε στις εξετάσεις και να σπουδάσουμε. Ψέματα, μάλλον για να φύγουμε απ’ το σπίτι.

Στα φοιτητικά μου χρόνια προσπάθησα να είμαι παρών όποτε υπήρχε συνέλευση φοιτητών. Με λύπη μου διαπίστωσα ευθύς εξαρχής ότι το φοιτητικό κίνημα ήταν έρμαιο των παρατάξεων. Στις μεγάλες σχολές οι παρατάξεις ήταν φορείς πολιτικής, καθεμία είχε να εκτελέσει ανάλογες εντολές. Στις μικρότερες σχολές ελάχιστοι αντιλαμβάνονταν για ποιο λόγο υπήρχαν οι παρατάξεις και πώς εντασσόταν κανείς μέσα σε αυτές. Αν ήσουν δεξιός και ο μπαμπάς ψήφιζε Νέα Δημοκρατία (ε, τι στο καλό!) εσύ έπρεπε να ψηφίσεις ΔΑΠ-ΝΔΦΚ, αν ήσουν ΠαΣοΚ έπρεπε να πάς στην ΠΑΣΠ, κλπ. Στην ουσία οι αποφάσεις λαμβάνονταν ερήμην μας και εμείς απλά ακολουθούσαμε το ρεύμα χαμένοι μέσα στην ένταση των συνελεύσεων και την άγνοια του ανενημέρωτου ημιμαθή. Τα κονδύλια των πανεπιστημίων άλλωστε ήταν πολύ μεγάλα για να αφήσουν κάποιοι τα φοιτητάρια να αποφασίσουν για την τύχη τους. Μια άλλη διαπίστωση που έκανα ήταν ότι οι πιο πολλοί φοιτητές δεν ερχόντουσαν στις συνελεύσεις και δεν έπαιρναν μέρος στις αποφάσεις. Εύλογο ήταν άλλωστε όταν το φίδι από την τρύπα το έβγαζαν πάντα οι λίγοι, αρχής γενομένης από τις μαθητικές καταλήψεις. Και όταν οι σχολές έκλειναν επειδή τελούσαν υπό κατάληψη, τότε αγανακτισμένοι συγκεντρώνονταν δειλά-δειλά απ’ έξω για να διαμαρτυρηθούν για τη «μειοψηφία που λυμαίνεται τα δικαιώματα τους». Μόνο για λίγο όμως. Έπειτα πήγαιναν για καφεδάκι. Και όταν ερχόταν η ώρα του πτυχίου, μέσα από δακρύβρεχτες τελετές αποφοίτησης και συγκινητικούς αποχαιρετισμούς, τα φοιτητικά χρόνια πέρναγαν στην ιστορία ως ασπρόμαυρες φωτογραφίες που καταχωνιάστηκαν γρήγορα-γρήγορα σε κάποιο άλμπουμ και από εκεί σε κάποιο πατάρι.

Όταν πήρα στα χέρια μου τον πρώτο μου μισθό αγόρασα ένα δώρο στους γονείς μου. Τόσα χρόνια με στήριζαν πληρώνοντας νοίκια-λογαριασμούς και διάφορα κερατιάτικα και έπρεπε να τους δείξω την ευγνωμοσύνη μου με κάποια συμβολική κίνηση. Έσπαζα το κεφάλι μου για πολύ καιρό σχετικά με το τι θα τους πάρω και το αστείο είναι ότι πλέον δεν θυμάμαι καν τι αγόρασα. Η ουσία είναι ότι τα λεφτά μας γλύκαιναν την παλάμη και την τσέπη. Ότι ξεκινήσαμε γεμάτοι ελπίδες και όνειρα για να αλλάξουμε τον κόσμο. Ψέματα: ξεκινήσαμε γεμάτοι ελπίδες να αποκτήσουμε χρήματα, να γίνουμε ανεξάρτητοι και να αγοράζουμε ό,τι θέλουμε. Τον κόσμο θα τον αλλάζαμε μετά, αφού γεμίζαμε την τσέπη μας: αυτή, αν και σκληρή, είναι μια πέρα ως πέρα αληθής ομολογία. Κάπως έτσι στις πρώτες μεταφοιτητικές μας εκλογές πήγαμε όλοι και ψηφίσαμε γεμάτοι χαρά αυτό που ψήφιζε η οικογένεια. Όλα κι όλα, το σόι πάνω απ’ όλα. Μετά καθόμαστε μπροστά στις τηλεοράσεις μπουκωμένοι στα σουβλάκια για να δούμε τα ποσοστά των κομμάτων. Ήταν μαγευτικά: πολύχρωμες μπάρες, τρισδιάστατα σήματα και φωτογραφίες και εκείνος ο χάρτης της Ελλάδας –μια μπλε, μια πράσινος, με λίγο κόκκινο και ροζ εδώ κι εκεί. Σαν τη Γιουροβίζιον δηλαδή, που πρώτα ακούς τα τραγούδια και μετά χαζεύεις τα points των χωρών.

Όταν η ψήφος έγινε προαιρετική δεν πήγαμε να ψηφίσουμε. Σιγά μην πηγαίναμε. Όλοι ίδιοι δεν είναι; Τι προκοπή θα βλέπαμε από δαύτους, από το «σάπιο πολιτικό σύστημα που σκοπό έχει να πάρει μόνο αντιλαϊκά μέτρα και να εξυπηρετήσει την άρχουσα τάξη»; Και καλά κάναμε. Αντί να ψηφίσουμε στο εκλογικό κέντρο 100 μέτρα πιο κάτω, πήγαμε για καφεδάκι. Όπως κάναμε τόσα χρόνια τώρα: από τις μαθητικές καταλήψεις στις φοιτητικές κινητοποιήσεις και τώρα στις εθνικές και δημοτικές εκλογές. Πηγαίναμε για καφεδάκι. Δε μας πέρασε ποτέ από το μυαλό ότι η απουσία μας θα ωφελούσε τα κομματόσκυλα, τα οποία έβγαλαν στην εξουσία αυτό που ήθελαν και τους εξυπηρετούσε. Ότι πολλοί θα προσπαθούσαν να καπηλευτούν τη λαϊκή αγανάκτηση και να τη μεταφράσουν σε ψήφους για το κόμμα τους έτσι ώστε αυτό να ξεκολλήσει από τα θλιβερά μονοψήφια ποσοστά του. Ότι, τέλος, θα ερχόταν η ώρα της «επίπλαστης ευημερίας» και μαζί της ο λογαριασμός.

Το μικρό κράτος που ζούμε το φέραμε στα όριά του αβίαστα: το μεγαλώσαμε με δάφνες από το προγονικό μεγαλείο, το ποτίσαμε κρασί από τις περίλαμπρες νίκες της Ιστορίας μας αλλά το αφήσαμε απαίδευτο και ανίκανο να διαχειριστεί το μέλλον του. Υποθηκεύσαμε το ζην αδιαφορώντας για το ευ ζην. Και τώρα που το τέρας μεγάλωσε και ανδρώθηκε, στρέφεται εναντίον μας ώστε να μας καταπιεί και να μας βγάλει από τη θλιβερή και βαρετή υποχρέωση να το φέρουμε στον ίσιο δρόμο. Ακόμη και τώρα νιώθω ότι είμαστε ανήμποροι να αντιδράσουμε. Είναι ο ευνουχισμός μιας γενιάς, της δικής μας, της προηγούμενης και, πολύ φοβάμαι, της επόμενης και της παρεπόμενης. Αφήνω μόνο μια ελάχιστη, ανεπαίσθητη αχτίδα αισιοδοξίας για το τέλος: ίσως τα προβλήματα λυθούν και ίσως όλα να είναι ένα κακό όνειρο από το οποίο θα έχουμε ξυπνήσει. Και μετά από το ξύπνημα, τι καλύτερο από ένα καφεδάκι;

Money as debt: ένα πολύ διαφωτιστικό βίντεο

2011-10-08T16:10:00.002+03:00

Το παρακάτω βίντεο κυκλοφορεί στο διαδίκτυο αρκετούς μήνες. Εξηγεί με σαφήνεια τα πάντα για τη δημιουργία του χρήματος, την τοκογλυφία, τις τράπεζες και για το πώς το παγκόσμιο χρέος έφτασε σε δυσθεώρητα ύψη. Οι ελληνικοί υπότιτλοι είναι ενσωματωμένοι.

Αξίζει τον κόπο να αφιερώσετε ένα τρία τέταρτα από το χρόνο σας.

Το πρώτο αγγλικό δάνειο

2011-10-02T10:54:00.002+03:00

Το 1823 οι Έλληνες βρίσκονταν σε μια κρίσιμη καμπή της Ιστορίας τους. Έχοντας πάρει τα όπλα από το 1821 για να απαλλαγούν από τον οθωμανικό ζυγό, μπορούσαν να υπερηφανεύονται για σπουδαίες στρατιωτικές επιτυχίες όπως η Άλωση της Τριπολιτσάς και η Αναχαίτιση του Δράμαλη. Ωστόσο, οι δάφνες στο πεδίο της μάχης δεν επαρκούσαν για να προκληθεί το ενεργό ενδιαφέρον και η παρέμβαση των Δυνάμεων. Χρειάστηκε να γίνουν γνωστές οι αγριότητες των οθωμανικών αντιποίνων -ιδιαίτερα αυτών της Χίου- για να συνειδητοποιήσει η Ευρώπη το δράμα των Ελλήνων, οι οποίοι, αφού έδιωξαν τους Τούρκους από το Μοριά και το μεγαλύτερο κομμάτι της Ρούμελης, επιδίδονταν πλέον στο αγαπημένο τους σπορ: τον εμφύλιο πόλεμο.

Η εκάστοτε ελληνική διοίκηση που προέκυπτε έπειτα από ατέλειωτες εθνοσυνελεύσεις δεν είχε πάντα το έρεισμα του λαού παρά ήταν έρμαιο των συμφερόντων των παρατάξεων: πότε των νησιωτών, πότε των οπλαρχηγών, πότε των Φαναριωτών και πότε των μεταξύ τους συμμαχιών. Ακόμη κι έτσι όμως, η στοιχειώδης λογική που υπαγορεύει ότι για να συνεχιστεί ένας πόλεμος χρειάζονται χρήματα, ανάγκασε τους ιθύνοντες να τα αναζητήσουν μέσα από τη φορολογία. Εκεί βρέθηκαν σε πλήρες αδιέξοδο: κανείς δεν ήταν διατεθειμένος να πληρώνει φόρους. Άλλωστε αυτός ήταν ένας από τους λόγους που είχαν πάρει τα όπλα να διώξουν τους Τούρκους. Μοιραία λοιπόν τα έσοδα προήλθαν (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) από γενναίες εισφορές Ελλήνων και φιλελλήνων του εξωτερικού ενώ ένας ανεπίσημος τρόπος "ανεφοδιασμού" ήταν το πλιάτσικο των κλεφταρματολών. Αυτό όμως ηταν αποκλειστική ευθύνη των οπλαρχηγών που κράταγαν τα λάφυρα για τον εαυτό τους και τα παλικάρια τους ενώ απέδιδαν στη διοίκηση ψίχουλα. Υπό αυτές τις συνθήκες ο δανεισμός αναδεικνυόταν ως μονόδρομος.

Η ελληνική διοίκηση έστειλε στις αρχές του 1823 στην Αγγλία τον Γιαννιώτη πολιτικό Ανδρέα Λουριώτη προκειμένου να δρομολογηθούν οι εξελίξεις για τη σύναψη δανείου. Το πρόβλημα των δανειστών ήταν ότι δεν μπορούσαν να εμπιστευτούν τους οπλαρχηγούς για την επιστροφή των χρημάτων της και έπρεπε, επομένως, να πεισθούν ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα που μπορεί -όντας ελεύθερη- να αναπτυχθεί γρήγορα και να γίνει οικονομικά εύρωστη. Τα φουσκωμένα λόγια και οι υπερβολές των ενδιαφερόμενων να προωθήσουν το δάνειο συνέτειναν επίσης στο να κινητοποιηθεί κάθε είδους απατεώνας προκειμένου να αποκομίσει κέρδος από τον δανεισμό των Ελλήνων. Άλλωστε η Βρετανία είχε ήδη δανείσει μεγάλα ποσά στις νεοσύστατες δημοκρατίες της Λατινικής Αμερικής προκειμένου να σταθούν στα πόδια τους. Και ενώ στη χώρα που άνθισε η βιομηχανική επανάσταση δεν είχε ακόμη εμφανιστεί ο Έγκελς, οι Άγγλοι είχαν ανάμεσά τους τον Νέιθαν Ρότσιλντ, της γνωστής οικογενείας: ο τελευταίος πέτυχε ώστε οι τόκοι του δανείου να επιστρέφονται σε στερλίνες και όχι στο τοπικό νόμισμα, κάτι που διασφάλιζε ακόμη περισσότερο τους δανειστές και έσφιγγε τη θηλειά στο λαιμό των δανειζομένων. Πρωτοστάτησε επίσης στο να δοθεί στους επαναστατημένους ποσό μικρότερο του ενός εκατομμυρίου, τη στιγμή που οι λατινοαμερικανικές χώρες είχαν λάβει ποσά άνω των τριών εκατομμυρίων.

Οι διαβουλεύσεις κράτησαν σχεδόν έναν χρόνο και στο μεταξύ στο "πάνελ" των διαπραγματευτών προστέθηκε ο Σπετσιώτης εφοπλιστής Ιωάννης Ορλάνδος, ένα πρόσωπο που, λόγω της σχέσης του με τον Κουντουριώτη, ενέπνεε κάποια σιγουριά στους δανειστές. Στις 19 Φεβρουαρίου 1824 υπογράφτηκε η συμφωνία για δάνειο 800.000 λιρών μέσω ομολόγων τα οποία όμως θα προσφέρονταν στο 59%. Αυτό σήμαινε πρακτικά ότι το προσφερόμενο ποσό ήταν μόνο 472.000 λίρες με επιτόκιο 5%. Ο οίκος που το εξέδωσε κράτησε 80.000 λίρες ως επιτόκιο δύο ετών και 8.000 λίρες ως συνεισφορά σε τοκοχρεωλυτικό κεφάλαιο. Άλλες κρατήσεις μείωσαν κι άλλο το συνολικό ποσό σε λιγότερο από 350.000 λίρες, ωστόσο στο πίσω μέρος του πιστοποιητικού αναγραφόταν: "Ολόκληρη η εθνική περιουσία της Ελλάδος δεσμεύεται με το παρόν στους κατόχους όλων των χρεογράφων,κλπ,κλπ". Γενόμενοι μέρος ενός θριάμβου της τοκογλυφίας δηλαδή, οι Έλληνες δεσμεύτηκαν να πάρουν 350.000 λίρες και να επιστρέψουν 800.000!

Η αξία των ομολόγων πήρε γρήγορα την κάτω βόλτα. Σε αυτό συνέβαλαν τόσο ο αποπροσανατολισμός που διεσπάρη διαμέσου των τοκογλυφικών αρπακτικών όσο και η απουσία ειδήσεων σχετικών με τις εξελίξεις στα ελληνικά μέτωπα. Τα ομόλογα κατρακύλησαν όταν μαθεύτηκε ο θάνατος του Μπάιρον και οι Άγγλοι άρχισαν να μιλούν για επιτροπές που θα διαχερίζονταν τα δημοσιονομικά των Ελλήνων και για διεθνή οικονομικό έλεγχο. Ο οίκος που εξέδωσε το δάνειο είχε ορίσει ότι η διανομή των χρημάτων θα γινόταν υπό το βλέμμα των Στάνχοπ και Μπάιρον, μόνο που ο μεν πρώτος ανακλήθηκε στην Αγγλία από το βρετανικό στρατό και ο δε δεύτερος ήταν νεκρός. Έτσι, όταν έφτασε η πρώτη δοση του δανείου (40.000 λίρες) στην αγγλοκρατούμενη Ζάκυνθο, ο Σάμιουελ Μπαρφ, τραπεζίτης του Μπάιρον, τα δέσμευσε με τη δικαιολογία του μη ορισμού διαδόχου επιτροπής ενώ το ίδιο έκανε και με τη δεύτερη ισόποση δόση. Κάτω από ασφυκτικές πιέσεις και νομικά τερτίπια, τα χρήματα έφτασαν επιτέλους το καλοκαίρι του 1824 στο Ναύπλιο. Μέχρι τα τέλη του χρόνου, το μεγαλύτερο μέρος του δανείου είχε ξοδευτεί για τη διεξαγωγή του εμφυλίου πολέμου και την επικράτηση της παράταξης Κουντουριώτη. Την ίδια στιγμή δυνάμωναν οι ψίθυροι που έκαναν λόγο για πολυτελή διαμονή στο Λονδίνο των Λουριώτη και Ορλάνδου. Οι Έλληνες συνέχισαν να αλλησπαράζονται: ταξικοί διαχωρισμοί (κοτσαμπάσηδες και απλός λαός), τοπικισμοί (Στερεοελλαδίτες και Πελοποννήσιοι) και άλλου είδους διχασμοί (οπλαρχηγοί και Φαναριώτες) οδηγούσαν τα πράγματα στο χείλος του γκρεμού: ο Ιμπραήμ μόλις είχε αποβιβαστεί στο Νεόκαστρο και ο Κολοκοτρώνης ήταν στη φυλακή.

Διαβάστε εδώ ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο σχετικό με το χρέος.

Η βουλγαρική εισβολή στην Ανατoλική Μακεδονία

2011-09-26T00:39:00.002+03:00

Τα τραγικά γεγονότα και οι θηριωδίες της ζοφερής διετίας 1916–18

του Ιάκωβου Mιχαηλίδη* κείμενο αυτούσιο από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (πλην της εικόνας)

Μπαλγκάρσκι Γιουγκ (Βουλγαρικός Νότος) λεγόταν η εφημερίδα που εξέδιδαν οι Βούλγαροι στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας. Οι θηριωδίες της διετίας 1916-1918 επανέφεραν στη μνήμη των Σερραίων την πυρπόληση της πόλης το 1913. Εκτοπίσεις, ομηρίες, αρπαγές περιουσιών και απαγόρευση της ελληνικής γλώσσας έμελλε να ξαναδούν οι Ανατολικομακεδόνες και κατά την κατοχή 1941-44 οπότε οι Βούλγαροι επανήλθαν στην περιοχή για τρίτη φορά σε σαράντα χρόνια.

Το τέλος του 19ου και η έναρξη του 20ού αιώνα σημαδεύτηκαν από μεγάλες ανακατατάξεις στις διεθνείς πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές σχέσεις, οι οποίες επηρέασαν καθοριστικά την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων, ανατρέποντας παγιωμένες αντιλήψεις και συμπεριφορές και επιβάλλοντας νέα δεδομένα. Οσον αφορά την ευρωπαϊκή ήπειρο, η αναζήτηση νέων αγορών, η διαμάχη για τον έλεγχο των δρόμων του πετρελαίου, οι ανοιχτοί λογαριασμοί απότις οξείες εθνικές διεκδικήσεις με μήλον της έριδος διαφιλονικούμενες περιοχές, η άνοδος νέων ιδεολογικών ρευμάτων σε συνδυασμό με την παρακμή και την ταχεία αποσύνθεση των γηραιών αυτοκρατοριών οδήγησαν στη συγκρότηση αντίπαλων συνασπισμών και τελικά στην έκρηξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Στη Νότια Βαλκανική, πάλι, η αυγή του 20ού αιώνα χαρακτηρίστηκε από καταιγιστικές αλλαγές παρασύροντας, περισσότερο ή λιγότερο, όλα τα εθνικά κράτη της περιοχής. Ιδιαίτερα η σύγκρουση των εθνικισμών στον χώρο της γεωγραφικής Μακεδονίας οδήγησε σε αλλεπάλληλες στρατιωτικές συγκρούσεις. Στις τοπικές αντιπαλότητες αναμείχθηκαν ενεργά κυρίως οι Ρώσοι, που παραδοσιακά επιδίωκαν την έξοδο στα λιμάνια του Αιγαίου Πελάγους και για τον λόγο αυτό υποστήριζαν τις επιδιώξεις της Σόφιας, των Αυστριακών που ενδιαφέρονταν για τα οικονομικά προνόμια του λιμανιού της Θεσσαλονίκης αλλά και των Αγγλων που επιθυμούσαν τη διατήρηση του υπάρχοντος εδαφικού καθεστώτος, υποστηρίζοντας τους Οθωμανούς αλλά και τους Ελληνες ως ανάχωμα στην πλημμυρίδα του Πανσλαυισμού.

Ο ένοπλος Μακεδονικός Αγώνας της περιόδου 1904-1908, η Νεοτουρκική Επανάσταση (1908) και οι Βαλκανικοί Πόλεμοι του 1912-1913 οδήγησαν στην αποσύνθεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην απώλεια των ευρωπαϊκών επαρχιών της και στην επαναχάραξη των συνόρων. Ωστόσο, ήταν εμφανές στον προσεκτικό παρατηρητή της περιόδου πως οι εδαφικές ανακατατάξεις των Βαλκανικών Πολέμων μόνο οριστικές και μόνιμες δεν ήταν, αφού δημιούργησαν πολύ περισσότερα προβλήματα από όσα κατόρθωσαν να επιλύσουν, κάτι που αποδείχθηκε πολύ σύντομα με την έκρηξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Αύγουστο του 1914.

Συλλήψεις, φυλακίσεις και εκτοπισμός των Ελλήνων

Τον Οκτώβριο του 1915 η Βουλγαρία προσχώρησε επίσημα στο πλευρό των Κεντρικών Αυτοκρατοριών. Λίγους μήνες αργότερα, στις 13-26 Μαΐου του 1916, το οχυρό Ρούπελ στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο παραδόθηκε με εντολή της Αθήνας στους Γερμανούς. Ακολούθησε, στις αρχές Αυγούστου, η εισβολή και η κατάληψη της Ανατολικής Μακεδονίας από γερμανικά και βουλγαρικά στρατεύματα. Ανδρες της δεύτερης βουλγαρικής στρατιάς, κινούμενοι αστραπιαία και παρά τις περί του αντιθέτου αρχικές διαβεβαιώσεις, κατέλαβαν στρατηγικά σημεία της μακεδονικής ενδοχώρας. Συνάντησαν δε την αμήχανη αντίδραση των ελληνικών στρατιωτικών μονάδων, τα οποία, υπακούοντας σε άνωθεν εντολές, δεν προέβαλαν καμία αντίσταση. Μοναδική εξαίρεση στάθηκε το 18ο Σύνταγμα Πεζικού της 6ης Μεραρχίας με διοικητή τον συνταγματάρχη Χριστοδούλου. Λίγο αργότερα το Δ΄ Σώμα Στρατού παραδόθηκε στις δυνάμεις Κατοχής και μεταφέρθηκε στην πόλη Γκέρλιτς της Γερμανίας.

Στην περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας η είδηση της εισόδου των βουλγαρικών στρατευμάτων προκάλεσε ένταση και αναταραχή. Αναβίωσαν τότε οι οδυνηρές μνήμες του Μακεδονικού Αγώνα και των Βαλκανικών Πολέμων. Η κατάρρευση κάθε στρατιωτικής αντίστασης, έστω και υπό αυτές τις συνθήκες, οδήγησε στην πλήρη επιβολή της βουλγαρικής κατοχής. «Η βουλγαρική προέλασις είχε τον χαρακτήρα επιδρομής άγριων στιφών», γράφει ο Γεώργιος Βεντήρης στην Ιστορία του, παρατήρηση που λάμβανε υπ’ όψιν της πως τα τακτικά βουλγαρικά στρατεύματα ακολουθούσαν άτακτες ομάδες κομιτατζήδων, όπως ο διαβόητος για τη δράση του στον Μακεδονικό Αγώνα Πανίτσα.

Ακολούθησε μια περίοδος μεγαλύτερη των δύο χρόνων, ιδιαίτερα ζοφερή για τους Ελληνες της περιοχής. Οι βουλγαρικές στρατιωτικές δυνάμεις επέβαλαν διάφορους περιορισμούς και απαγορεύσεις, ενώ σύντομα εμφανίσθηκαν προβλήματα στον επισιτισμό των κατοίκων και την τροφοδοσία της τοπικής αγοράς με τρόφιμα, τα οποία επιτάχθηκαν για τις ανάγκες του στρατού Κατοχής. Καθορίσθηκε νέα ισοτιμία ανάμεσα στη δραχμή και το λέβα, ιδιαίτερα ευνοϊκή για το βουλγαρικό νόμισμα, ενώ επιβλήθηκε η διδασκαλία της βουλγαρικής γλώσσας στα σχολεία και η χρήση της στις εκκλησίες. Ταυτόχρονα, συλλήψεις για ασήμαντες αφορμές, φυλακίσεις δίχως αιτιολογημένες δικαστικές αποφάσεις, υποχρεωτική παροχή εργασίας (αγγαρείες), προπηλακισμοί και ταπεινώσεις σε βάρος των Ελλήνων αποτελούσαν μέρος της καθημερινότητας.

Σύμφωνα με έκθεση του Ελληνα πρεσβευτή στη Σόφια, έως τον Απρίλιο του 1917 περίπου 6 χιλιάδες άτομα πέθαναν από ασιτία μόνο στην περιοχή της Καβάλας. Αναμφίβολα το πιο ειδεχθές πρόσωπο της βουλγαρικής κατοχής υπήρξε ο εκτοπισμός Ελλήνων της περιοχής στο εσωτερικό της Βουλγαρίας, διαδικασία η οποία ξεκίνησε το καλοκαίρι του 1917 και διήρκεσε περισσότερο από δύο χρόνια. Αν και αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία είναι δύσκολο να ανευρεθούν, οι σχετικές πληροφορίες προέρχονται κατά βάση από το Ιστορικό Αρχείο του ελληνικού υπουργείου των Εξωτερικών, το οποίο στη διάρκεια του 1919 συνέλεξε στοιχεία κατά την παλιννόστηση των εκτοπισμένων από τα πρακτικά της ειδικής διεθνούς ανακριτικής επιτροπής, αλλά και από αφηγήσεις των ίδιων των εκτοπισμένων και των συγγενών τους.

Υπολογίζεται, πάντως, πως αρκετές χιλιάδες Ελληνες ηλικίας κυρίως 17-60 ετών εκτοπίσθηκαν στη Βουλγαρία, πολλοί από τους οποίους δεν κατόρθωσαν τελικά να επιστρέψουν ζωντανοί. Γκόστιβαρ, Κίτσεβο, στρατόπεδο της Σιούμλας και Κάρνομπατ υπήρξαν ορισμένοι από τους τόπους εξορίας, στους οποίους τοποθετήθηκαν οι Ελληνες αιχμάλωτοι. Ατέλειωτα καραβάνια αιχμαλώτων μεταφέρονταν πεζή και στη συνέχεια με τρένα κάτω από αντίξοες συνθήκες. Ακόμη χειρότερες όμως υπήρξαν οι συνθήκες διαβίωσής τους στη βουλγαρική ενδοχώρα.

Η κατάσταση, με την οποία ήρθαν αντιμέτωποι οι Ελληνες στρατιωτικοί και πολιτικοί αμέσως μετά την απελευθέρωση της Ανατολικής Μακεδονίας, αλλά και της Δυτικής Θράκης λίγο αργότερα, ήταν τραγική. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός Βενιζέλος υπήρξε αυτόπτης μάρτυράς της, επισκεπτόμενος άμεσα τις Σέρρες. Εκεί τον υποδέχθηκε αντιπροσωπεία των κατοίκων, περιγράφοντας αναλυτικά τα δεινά της βουλγαρικής διοίκησης.

Μια από τις πρώτες ενέργειες της ελληνικής διοίκησης ήταν η μέριμνα για τον επισιτισμό της περιοχής. Δουλειά κολοσσιαία και δύσκολη, αφού οι ανάγκες ήταν πολλές και τα διαθέσιμα μέσα ελάχιστα. Ανώτεροι κρατικοί υπάλληλοι, όπως ο Κωνσταντίνος Ρακτιβάν και ο Αναστάσιος Αδοσίδης, στάλθηκαν επί τόπου, προκειμένου να συντονίσουν ανθρωπιστική αποστολή υπέρ ενός πληθυσμού που μαστιζόταν από φτώχεια και κακές συνθήκες διαβίωσης. Από κοινού δραστηριοποιούνταν και ανθρωπιστικές αποστολές συμμαχικών δυνάμεων, ενώ πολύτιμη υπήρξε η συνδρομή του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού με επικεφαλής τις Πηνελόπη Στεφάνου Δέλτα και Ελλη Αδοσίδου. Συσσίτια, πρόχειρα νοσοκομεία και διανομή ιατροφαρμακευτικού εξοπλισμού υπήρξαν οι πρώτες ενέργειες για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Η οδυνηρή επιστροφή χιλιάδων ξεριζωμένων ομήρων και οι προσπάθειες αποκατάστασης

Ακόμη τραγικότερη στάθηκε η διαδικασία επιστροφής των εκτοπισμένων. Στους σιδηροδρομικούς σταθμούς της περιοχής η εικόνα ήταν απερίγραπτη. Γράφει χαρακτηριστικά ο Αλέξανδρος Ζάννας στις Αναμνήσεις του: «Την ίδια μέρα… έφθασαν άλλα 77 βαγόνια γεμάτα από παλιννοστούντες. Η κατάσταση των δυστυχισμένων αυτών ανθρώπων είναι απερίγραπτη. Από δέκα μέρες ήταν στοιβαγμένοι μέσα στα βαγόνια και τρεις μέρες ήταν νηστικοί… Τόση ήταν η εξάντλησή τους ώστε δεν μπορούσαν ούτε να κινηθούν ούτε να μιλήσουν… Μοιράσαμε την ίδιαν εκείνη μέρα οκτώ χιλιάδες διπλές μερίδες που μας έστειλε η Αγγλική Επιμελητεία. Η χαρά που είχαν οι δυστυχείς για όσα τους δώσαμε δεν περιγράφεται. Ηταν αγγλικό σιτηρέσιο στρατιωτών: άσπρο ψωμί, μαρμελάδες, κονσέρβες, λίπος, βούτυρο, κρέας και ένα σωρό άλλα πράγματα που όταν τα έβλεπαν στοιβαγμένα μέσα στα βαγόνια τους μας ρωτούσαν, “μα για πόσες μέρες είναι αυτά τα τρόφιμα; Τόσο πολύ θ’ αργήσωμε να πάμε στην Ελλάδα;” Είχαν χρόνια να δουν τέτοια αφθονία».

Από την πλευρά της, η Ελλη Αδοσίδου συμπληρώνει: «Η κατάστασις των ομήρων ήτο κάτι το απερίγραπτον. Σε κάθε βαγόνι είχαν στοιβάξει άνω των 50 ανθρώπων με τα υπάρχοντά των, συμπεριλαμβανομένων αποσκευών, ορνίθων, χοιριδίων και κάθε είδους κατοικιδίων ζώων. Συχνά τους κλείδωναν εκεί μέσα χωρίς νερό και τροφή. Μου έτυχε να επισκεφθώ συρμό προσφύγων, όπου σειρά βαγονιών ήταν γεμάτα αρρώστους. Ο τύφος και η πνευμονία τους εθέριζαν. Εκεί, στοιβαγμένοι φύρδην μίγδην, ήσαν άρρωστοι, τρελλοί και πεθαμένοι. Δεν υπήρχε χώρος διά να ξαπλώσουν και οι πιο γέροι εστέκοντο όρθιοι ή ήσαν χαμοκουκουβιασμένοι. Η ανείπωτη αυτή αθλιότης, η πείνα, η απόγνωσις, έδιναν την εικόνα του φάσματος του θανάτου και η φοβερή αποφορά που έβγαινε από κάθε βαγόνι επί καιρό με κατέτρεχαν σαν εφιάλτης». Χρειάσθηκαν δεκαετίες, προκειμένου να επουλωθούν τα τραύματα στην κοινωνική συνοχή, την φυσική παρουσία και την ψυχική συγκρότηση των Ανατολικομακεδόνων. Κι αυτό γιατί μετά τα γεγονότα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου επακολούθησε η ασταθής περίοδος του Μεσοπολέμου, όπου οι ανταλλαγές πληθυσμών, οι συνακόλουθες πληθυσμιακές ανακατατάξεις υπό τη συνεχή ανασφάλεια που εξακολουθούσαν να καλλιεργούν οι επιδρομές κομιτατζήδων, αλλά και η οδυνηρή αναβίωση παρόμοιων δεινών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1940 λειτούργησαν ανασχετικά στην εμπέδωση ενός πνεύματος ειρηνικής συμβίωσης, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

* Ο κ. Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης είναι επίκουρος καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το φωτογραφικό υλικό παραχωρήθηκε από τον δικηγόρο Θωμά Πέννα, πρόεδρο της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Σερρών - Μελενίκου.

Απόδραση από την Έλβα

2011-09-24T10:32:00.003+03:00

"(...) 7 Μαρτίου 1815, ώρα 6 το πρωί. Ο "αμαξηλάτης της Ευρώπης" πρίγκιπας Κλέμενς φον Μέτερνιχ κοιμόταν βαθιά όπως το συνήθιζε. Είχε ξενυχτήσει ως τις τρεις συζητώντας σπίτι του με τους εκπροσώπους των Πέντε Μεγάλων, κι είχε δώσει εντολή στον καμαριέρη του να μην το ξυπνήσει σε καμία περίπτωση, ακόμα κι αν έρχονταν ταχυδρόμοι αργά τη νύχτα. Μια σιλουέτα γλίστρησε στο δωμάτιο, έσκυψε πάνω από το κρεβάτι όπου αναπαυόταν ο εγκέφαλος της Ευρώπης και τον ταρακούνησε. Με τα πολλά, ο Μέτερνιχ ξύπνησε κακόκεφος. Ο καμαριέρης λυπόταν που αναγκάστηκε να παρακούσει, όμως ο ταχυδρόμος επέμενε να ξυπνήσουν τον Εξοχότατο, γιατί ήταν, όπως είπε πολύ επείγον. Με τα μάτια βαριά ακόμη από τον ύπνο, ο Μέτερνιχ πήρε το φάκελο, διάβασε με δυσκολία στο φως του κεριού που φρόντισε να του φέρει ο καμαριέρης: Κατεπείγον. Από το αυτοκρατορικό και βασιλικό προξενείο της Γένουας.

(...) Είχε πια ξημερώσει, κι αυτό που διάβασε τον ξύπνησε εντελώς: Ο Άγγλος επίτροπος Κάμπελ, που επόπτευε τη νήσο Έλβα, κατέβηκε στο λιμάνι για να ρωτήσει αν είδε κανείς το Ναπολέοντα στη Γένουα μετά την εξαφάνισή του από το νησί. Η απάντηση ήταν αρνητική, κι η φρεγάτα του ξανανοίχτηκε στο πέλαγος χωρίς χρονοτριβή.

Το θηρίο βγήκε από τη φωλιά του και, παρ' ότι τη φύλαγε το καλύτερο ναυτικό του στόλου, όπως το 1700, όταν οι Άγγλοι τον είχαν, υποτίθεται αποκλείσει στην Αίγυπτο. Θα 'λεγες πως το έκανε επίτηδες!

San Martino, Isola d' Elba: Villa Napoleonica

(...) Η είδηση προκάλεσε πανικό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. "Όλοι στο Βερολίνο είναι ανάστατοι", σημειώνει η πριγκίπισσα Μαρία-Λουίζα της Πρωσίας. "Στις 13 πληροφορηθήκαμε ότι ο Ναπολέων διέφυγε από τη νήσο Έλβα, κι απόψε μαθαίνουμε ότι επιτέθηκε κατά της Αντίπολης με 8.000 άντρες. Τρέμω μήπως χρειαστεί και πάλι να επικαλεστούμε το έλεος του Θεού".

(...) Από τις Βρυξέλλες, ο ταγματάρχης Χάμιλτον, γράφει σ' ένα φίλο του:

"18 Μαρτίου: η είσοδος του Βοναπάρτη στην πρωτεύουσα είναι ζήτημα ημερών. Ο στρατός του αυξάνει ώρα με την ώρα, και γρήγορος σαν σύνταγμα βαδίζει προς τη Λιόν υπό την ηγεσία του παλιού αρχηγού του".(...)

"27 Μαρτίου, βράδυ: Μόνο δύο λόγια: οι χτεσινοβραδινές ειδήσεις από το Παρίσι είναι πολύ κακές. Ο βασιλιάς ετοιμάζεται να εγκαταλείψει την πρωτεύουσα.

>29 Μαρτίου, βράδυ: Σήμερα επιβεβαιώθηκε η είσοδος του Βοναπάρτη στο Παρίσι, όπου σχημάτισε κυβέρνηση. Ο βασιλιάς διέφυγε στη Λίλ. Τα νέα από την Ιταλία είναι εξίσου ανησυχητικά".

Ο Ναπολέων στο Παρίσι! Η Ευρώπη προς στιγμήν αποθαρρύνεται, σχεδόν απελπίζεται. Όλα ξαναρχίζουν. Δύο εκατομμύρια νεκροί, χαμένοι για το τίποτε. Πριν καλά καλά τελιεώσει ο εφιάλτης. το Τέρας της Αποκάλυψης ξαναγεννιέται".

(Απόσπασμα από το βιβλίο του Μισέλ Ντε Γκρες, "Ναπολέων, ο Τρόμος της Ευρώπης", Κάκτος, 1996. Το γαλλικό πρωτότυπο τιτλοφορείται L' Ogre και έχει -όπως και η ελληνική μετάφραση- εξαντληθεί πλήρως και δεν κυκλοφορεί πλέον.)

Ο Christian Clavier ως Ναπολέων κατά την επιστροφή του από την Έλβα ("Napoleon", 2002, mini-series)

Λίγες χρήσιμες πληροφορίες: Ο στρατός του Ναπολέοντα ηττήθηκε στη σύγχρονη Μάχη των Εθνών (Λειψία, Οκτώβριος 1813) από τον συνασπισμό Ρώσων, Πρώσων, Αυστριακών, Βρετανών και Σουηδών, οι οποίοι προέλασαν σε γαλλικό έδαφος. Ο Ναπολέων αναγκάστηκε σε παραίτηση, αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει με δηλητήριο και τελικά εξορίστηκε υπό βρετανική παρακολούθηση στο νησί Έλβα της Τοσκάνης (6 Απριλίου 1814) όπου δημιούργησε μια μικρή Αυλή και έδωσε την εντύπωση ότι θα αποσυρόταν από την πολιτική ζωή. Το 1815 διέφυγε και αποβιβάστηκε στα γαλλικά παράλια όπου έγινε δεκτός με ενθουσιασμό. Μέσα σε λίγες ημέρες, το μικρό απόσπασμα ανδρών με το οποίο είχε ξεκινήσει από την Έλβα μετατράπηκε σε σύνταγμα και ο Βοναπάρτης επέστρεψε θριαμβευτής στο Παρίσι. Τον Ιούνιο του 1815, παρότι ο ίδιος έστησε αριστοτεχνικά τη σκακιέρα, προδόθηκε από τις επιδόσεις των στρατηγών του και ηττήθηκε οριστικά από τους Βρετανούς σ' ένα μκρό βελγικό χωριό ονόματι Βατερλώ. Η εκ νέου εξορία του θα σημάνει και το οριστικό του τέλος στο νησάκι Αγία Ελένη του Ατλαντικού από καρκίνο του στομάχου. Οι ενδείξεις ότι τελικά διέφυγε και από εκεί και ότι έζησε μέχρι κάποια μεγαλύτερη ηλικία στην Αγία Ελένη ή στη Λουιζιάνα των ΗΠΑ ισχυροποιήθηκαν μετά το 2005, όταν ανακαλύφθηκε ότι το DNA των λειψάνων που ετάφησαν στο Παλάτι των Απομάχων δεν ήταν ίδιο με άλλα δείγματα από ρούχα και προσωπικά του αντικείμενα.

Φθινόπωρο στον κόλπο του Αστακού (φωτό)

2011-09-20T20:39:00.003+03:00

Η Μάχη των Εθνών

2011-09-19T23:37:00.001+03:00

Ο 5ος αιώνας μ.Χ. βρήκε την Ευρώπη σε μεγάλη αναστάτωση. Μεγάλες ομάδες προσφύγων μετακινούνταν μαζικά από τις πεδιάδες της Ανατολής προς όλες τις κατευθύνσεις και ιδιαίτερα προς τα μεγάλα αστικά κέντρα. Οι φρουροί των βυζαντινών συνόρων αδυνατούσαν να συγκρατήσουν τα πεινασμένα καραβάνια των προσφύγων που διέσχιζαν τις γέφυρες του Δούναβη με προορισμό τον ασφαλή Νότο, οι ρωμαϊκές βίγλες στις κορυφές των Άλπεων έκαναν λόγο για εξαθλιωμένους και ρακένδυτους επαίτες, ενώ οι αναφορές από το Ρήνο κατέφθαναν η μια μετά την άλλη στις ευρωπαϊκές αυλές αφηγούμενες ιστορίες φρίκης και αποτροπιασμού σχετικά με ακρωτηριασμένα κορμιά, τυφλωμένους γέρους και ρινότμητα παιδιά. Οι βασιλιάδες της Ευρώπης ήταν ήδη πληροφορημένοι για ό,τι συνέβαινε, μόνο που δεν είχαν ποτέ τους λογαριάσει την έκταση του φαινομένου: αιτία όλων των δεινών ήταν οι ορδές εκείνων των φοβερών και τρομερών Ούννων που καταλήστευαν τα χωριά σφάζοντας και πυρπολώντας. Αρχηγός τους ήταν ο Αττίλας, οξυδερκής και πολεμοχαρής ηγέτης που κατέλαβε την εξουσία δολοφονώντας τον ίδιο του τον αδερφό και που τώρα ζητούσε να εισβάλει στην Ιταλία. Ο βασιλιάς της Ανατολής ήταν υποτελής του: δύο χιλιάδες λίτρες χρυσάφι ετησίως κόστισε η "ειρήνη" στο Θεοδόσιο που είδε τις ορδές των Ούννων να κατακαίνε τη Θράκη και να φτάνουν έξω από την Κωνσταντινούπολη.

Αυτή τη φορά όμως τα πράγματα ήταν ακόμη πιο σοβαρά. Δεν επρόκειτο για απλές επιδρομές που μόνο στόχο είχαν τη λαφυραγωγία, αλλά για οργανωμένη εκστρατεία με σκοπό την κατάκτηση της Αιώνιας Πόλης, της Ρώμης, η οποία από καιρό έδειχνε ότι πνέει τα λοίσθια. Αυτοκράτορας ήταν ο Βαλεντινιανός ο Γ΄, ωστόσο ο πιο ισχυρός άντρας του κράτους ήταν ο στρατηγός Αέτιος. Γεννημένος στο Δορύστολο, όμηρος των Βησιγότθων του Αλάριχου, δοκιμασμένος στη μάχη και αγαπητός από το λαό, ο Αέτιος έφερε τον τίτλο του Δούκα των Ρωμαίων. Είχε φιλικές σχέσεις με τους Ούννους, έχοντας ζήσει μαζί τους και έχοντας χρησιμοποιήσει τις δυνάμεις τους στις εμφύλιες διαμάχες. Λέγεται ότι ο Αττίλας, προσωπικός φίλος του Αέτιου, είχε ζητήσει σε γάμο την Ονωρία, αδελφή του Βαλεντινιανού και ότι ο Αέτιος πρωτοστάτησε στην άρνηση του αυτοκράτορα, γι' αυτό ο Ούννος ηγεμόνας εξοργίστηκε και αποφάσισε να τιμωρήσει το παραπαίον Δυτικό Ρωμαϊκό Κράτος.

Κάπως έτσι, στις αρχές του φθινοπώρου του 451 μ.Χ. οι δύο άντρες βρέθηκαν αντιμέτωποι. Για τη μάχη που διεξήχθη το τοπίο είναι αρκετά θολό: η τοποθεσία, τα Καταλαυνικά Πεδία, δεν είναι ακριβώς προσδιορισμένη, αν και οριοθετείται κάπου στη ΒΑ Γαλλία κοντά στην πόλη Τρουά. Από τη μια πλευρά, η Παλιά και η Νέα Ευρώπη: συνασπισμένοι Ρωμαίοι και Βησιγότθοι, υπό τον Φλάβιο Αέτιο, τον Θεοδώριχο και τον Μερόβιο. Από την άλλη, οι Ούννοι, οι Οστρογότθοι, οι Έρουλοι και οι Αλαμανοί, υπό τον Αττίλα, τον Βάλαμιρ, τον Αρδάριχο και τον Μπέρικ. Στήνοντας τα λάβαρα ψηλά, γυαλίζοντας ασπίδες και σπαθιά, προσευχόμενοι ο καθένας στο θεό του, οι άντρες των δύο στρατευμάτων ετοιμάζονταν να συναντήσουν τη μοίρα τους. Έχοντας πάρει ήδη τη θέση τους στη σκακιέρα, τα πιόνια κινούνταν μεθοδικά για να οδηγήσουν σε ένα προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα: την αρχή της πτώσης του Αττίλα και την εξύψωση του Αέτιου στον κολοφώνα της δόξας του. Ήταν 20 Σεπτεμβρίου 451 μ.Χ. και η Ευρώπη ετοιμαζόταν για τη Μάχη των Εθνών.

(Σημείωση: Η μάχη στα Καταλαυνικά Πεδία έλαβε χώρα στις 20 Σεπτέμβρη 451 μ.Χ. αν και άλλες μαρτυρίες την τοποθετούν στις 20 Ιουνίου. Τραγική ειρωνεία αποτελεί η κατάληξη του Αέτιου: ακριβώς τρία χρόνια αργότερα, στις 21 Σεπτεμβρίου 454, δολοφονήθηκε στη Ραβέννα. Τέλος, η ιστοριογραφία έχει ονομάσει ακόμη μια "Μάχη των Εθνών": αυτή που διεξήχθη το 1813 ανάμεσα στη Γαλλία του Ναπολέοντα και το συνασπισμό Ρώσων, Πρώσων και Αυστριακών.)

Η χαμένη ευκαιρία της Παιδείας

2011-09-13T22:07:00.000+03:00

Η ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα συνοψίζεται στις έννοιες της επιλογής, του ανταγωνισμού και της παραγωγής έργου. Έχω γράψει πολλές φορές ότι το σχολείο υπάρχει για να παρέχει διεξόδους προς τη λύση των προβλημάτων της κοινωνίας από την οποία τροφοδοτείται. Αυτή ακριβώς η σχέση προσδίδει στην εκπαίδευση έναν διττό αντιφατικό ρόλο: το Σχολείο αφενός μεν καλείται να αναπαράγει μια κοινωνία που -δια μέσου της πολιτικής- του δίνει εντολές, αφετέρου δε προσπαθεί -βάσει των προγραμμάτων σπουδών- να καλλιεργήσει την κριτική και την δημιουργική σκέψη των μαθητών του. Και ενώ η ζυγαριά θα έπρεπε να γέρνει σημαντικά προς το δεύτερο σκέλος, όλη η συστημική διάρθρωση του σχολείου στοχεύει στο πρώτο. Μαθητές μόνοι, αγχωμένοι, στραμμένοι στον ανταγωνισμό σαν άλογα κούρσας, παπαγαλίζουν μόνον ό,τι είναι χρήσιμο για την εξέταση και θεωρούν μονόδρομο το πανεπιστήμιο. Από πίσω τους αγχωμένοι γονείς που επιμένουν να αποδείξουν ότι το παιδί τους είναι μια δική τους καλύτερη εικόνα και ότι έχει τις ικανότητες να πετύχει εκεί που οι ίδιοι απέτυχαν. Δίπλα τους, εκπαιδευτικοί πολλών ταχυτήτων οι οποίοι καλούνται να μορφώσουν τη νεολαία αλλά να συμπληρώνουν ταυτόχρονα και το βιβλίο ύλης, να ζουν με την αγωνία της μετακίνησης κάθε χρόνο, να δουλεύουν σε διδακτήρια-μπουντρούμια και να βλέπουν το μισθό τους -αν και πανεπιστημιακής εκπαίδευσης- αισθητά μειωμένο σε σχέση με άλλους δημόσιους λειτουργούς. Πάνω από όλα αυτά υπάρχει μια Πολιτεία που προσπαθεί να προωθήσει αρμοδιότητες στους Δήμους χωρίς να τους χρηματοδοτεί, με την εκάστοτε ηγεσία της Παιδείας να υποκύπτει σε εκβιασμούς κάθε είδους υπολογίζοντας το πολιτικό κόστος πολύ περισσότερο από τη μόρφωση της νεολαίας.

Η Κοινωνία της Επίδοσης, βασισμένη στις επιταγές της νεωτερικότητας για βαθύ καπιταλισμό, παράγει πλαστές ανάγκες που για να ικανοποιηθούν πρέπει να λειτουργήσει ένα καλά τροφοδοτούμενο εργασιακό σύστημα βάση του οποίου θα είναι ο απόλυτος έλεγχος του εργατικού δυναμικού. Ως απόρροια όλων αυτών προβάλλει ένας τρόπος ζωής που έχει να κάνει με βαθιά ριζωμένες νοοτροπίες που αφορούν τη θεοποίηση του χρήματος. Ως το πλέον δυσοίωνο γεγονός αναδεικνύεται η απουσία κοινωνικής αλληλεγγύης εφόσον τέτοιου είδους συστήματα αποσκοπούν στη συγκέντρωση του πλούτου στα χέρια των Λίγων ενώ σε περιόδους οικονομικής κρίσης, τα μέτρα που λαμβάνονται είναι εξαιρετικά σκληρά και απάνθρωπα. Επόμενο βήμα είναι φυσικά η ρήξη της κοινωνικής συνοχής: απαραίτητη προϋπόθεση εδώ είναι να υπάρχει κοινωνία με πρακτική έννοια και όχι διάσπαρτες επαγγελματικές ομάδες που όσο τα συμφέροντά τους εξυπηρετούνται από το Κράτος δεν αλληλοσπαράζονται, αλλά στην πρώτη ευκαιρία κηρύσσουν "τζιχάντ" ενάντια στους απίστους.

Ποιός πρέπει λοιπόν να είναι ο προσανατολισμός του Σχολείου για να δειχτούν ευνοϊκοί οι οιωνοί και να αναδιαμορφωθεί η κοινωνία;

Κατά την ταπεινή μου γνώμη πρωταρχικό μέλημά του Σχολείου πρέπει να είναι η μόρφωση όλων των μαθητών ανεξαιρέτως φυλής, θρησκείας και εκπαιδευτικής ανάγκης. Τα συστήματα της Γενικής και της Ειδικής Αγωγής πρέπει να ανασχεδιαστούν και να αναδομηθούν ριζικά σε ένα Ενιαίο Σχολείο με αφετηρία την επιμόρφωση των ίδιων των εκπαιδευτικών και κατάληξη στο πολυπόθητο "άνοιγμα του Σχολείου στην Κοινωνία". Ένα Σχολείο όπου θα μπορούν να φοιτούν όλοι μαζί και κάτω από ίσες ευκαιρίες για προσωπική ανάπτυξη και κοινωνική αποδοχή μαθητές με αναπηρίες, παιδιά μεταναστών και υποψήφιοι για σχολική αποτυχία. Ένα Σχολείο όπου οι εκπαιδευτικοί θα συνεργάζονται αρμονικά, θα αμείβονται ανάλογα με την αξία τους και θα έχουν αναπτύξει μια κουλτούρα συνεννόησης ανάγουσα το Σχολείο σε Ίδρυμα που θα αξιοποιεί το παραγόμενο εκπαιδευτικό έργο προς το πραγματικό όφελος της κοινωνίας.

Δεύτερον, μέσα από τα εκπαιδευτικά προγράμματα μιας απαραίτητης μεταβατικής περιόδου, οι αξίες της Αλληλεγγύης και του Αλληλοσεβασμού πρέπει να τεθούν εσπευσμένα στο επίκεντρο. Ηθική -με μια λέξη- είναι αυτό που λείπει από την κοινωνία και η γνωριμία με τον Άλλο θα διώξει μακριά τα φαντάσματα του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, της μισαλλοδοξίας και των συμπλεγματικών συμπεριφορών που εκφράζονται με κάθε είδους βία στην καθημερινότητα. Επιπρόσθετα, η Ισότητα και η Ηθική είναι έννοιες που μπορούν να βελτιώσουν την ανθρώπινη επικοινωνία, να οδηγήσουν σε αναθεώρηση των εργασικών σχέσεων σε πνεύμα ανθρωπισμού και να ανανεώσουν την πολιτική δίνοντάς της τον ηγεμονικό ρόλο που έχασε.

Τρίτον, χρειάζεται ένας νεός σχεδιασμός της πολιτικής έτσι ώστε το πρώτο μέλημα να είναι η Παιδεία: όλοι οι θεσμοί και οι φορείς μπορούν να συνεργαστούν. Από το σχολικό περιβάλλον μέχρι τη γειτονιά και το Δήμο, αφού κάθε παράσταση συμβάλει δυναμικά στην έκφραση συμπεριφοράς και κάθε συμπεριφορά απορρέει από κωδικοποιημένες σχέσεις εννοιών και πραγμάτων. Το τελευταίο σημαίνει ότι πρέπει και οφείλουν να αποκατασταθούν οι διαταραγμένες σχέσεις των εμπλεκόμενων και, για να ξεκινήσει κάτι τέτοιο, η καλή προαίρεση και η προσήλωση στο στόχο πρέπει να αποτελέσουν τις αιχμές του δόρατος.

Για να επιστρέψω, τέλος, στην πεζή ελληνική πραγματικότητα της φωτοτυπίας και του δασκάλου των εννιακοσίων ευρώ, θεωρώ απλά ότι, ασχολούμενοι διαρκώς με τα στοιχειώδη, απεμπολούμε μια σημαντική ευκαιρία να ανοιχτεί ένας νέος διάλογος με σκοπό την αναδιάρθωση της Παιδείας ως συνόλου. Μένοντας μόνο στην Εκπαίδευση, δηλαδή την οργανωμένη από το Κράτος παρεχόμενη παιδεία, το μόνο που πετυχαίνουμε είναι να γινόμαστε δάσκαλοι-διεκπεραιωτές νομοθετημάτων. Είναι καιρός λοιπόν, τώρα που όλα γύρω δείχνουν να διαλύονται, αφού ρυθμίσουμε τα σημαντικά ζητήματα καθημερινότητας, να ξεκινήσουμε από το μηδέν.

Οδός 29ης Ιουνίου

2011-09-03T16:07:00.001+03:00

Η οδός 29ης Ιουνίου σε παλιά φωτογραφία (πηγή: ψηφιοποιημένη συλλογή ΓΑΚ)

Η οδός 29ης Ιουνίου σήμερα

Από τους κεντρικότερους δρόμους της πόλης, η οδός 29ης Ιουνίου οφείλει το όνομά της στην πιο σπουδαία σελίδα της σερραϊκής ιστορίας. Στις 29 Ιουνίου 1913 τερματίστηκε μια συνεχόμενη κατοχή 530 ετών: η πόλη μας είχε πέσει στα χέρια των Οθωμανών το 1383. Η "είσοδος" της 29ης Ιουνίου είναι από την οδό Μεραρχίας Σερρών η οποία ονομάστηκε έτσι από την αγαπημένη Μεραρχία του Βενιζέλου που απελευθέρωσε την πόλη. Καταλήγει (συμπτωματικά;) στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου, ο οποίος ήταν πρωθυπουργός της Ελλάδας κατά την απελευθέρωση. Στη διαδρομή της τέμνει κάθετα την οδό Παύλου Μελά, η θυσία του οποίου υπήρξε σύμβολο του απελευθερωτικού αγώνα των Μακεδόνων.

Χορεύοντας στις Σέρρες (Θεόδωρος Γρηγοριάδης)

2011-09-02T23:21:00.002+03:00

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΝΕΑ, στο ειδικό τεύχος «ΜΙΚΡΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ-Είκοσι συγγραφείς μας αποκαλύπτουν τα μυστικά του τόπου τους» με φωτογραφίες του Πάρι Πετρίδη.
Στο περιοδικό επιλέχτηκε η λεζάντα «Για ούζα απέναντι στο Μπεζεστένι».
Σάββατο 27 Αυγούστου 2011

Την πρώτη φορά που θυμάμαι την πόλη είναι τη δεκαετία του '60. Ο θείος Γρηγόρης αρραβωνιάζεται μια Σερραία κοπέλα. Η οικογένειά της έμενε σε ένα ψηλό όμορφο σπίτι, απέναντι από το Μπεζεστένι, ακριβώς δίπλα είναι σήμερα η οικία Παπαβασιλείου όπου διοργανώνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις. Ο αρραβώνας έγινε στον Άη Γιάννη, με τα πολλά νερά να τρέχουν τριγύρω μας. Σήμερα το τσιμέντο και τα μαγαζιά έπνιξαν τον τόπο, όμως η δροσιά παραμένει. Εκεί, μέσα σε ένα ευρύχωρο μαγαζί, γιορτάσαμε τον αρραβώνα. Ήμουνα πρώτος σε κάθε κυκλικό χορό και πρώτευα σε κάθε σόλο.
Αργότερα τη δεκαετία του εβδομήντα άρχισα να έρχομαι στην πόλη με φίλους που είχα γνωρίσει στο Πανεπιστήμιο. Τη δεκαετία του ογδόντα οι Σέρρες ήταν ο πιο δημοφιλής μου προορισμός για γλέντια και γιορτές. Στα λιγοστά μαγαζιά, τότε, επικρατούσε πολύ κέφι. Χορεύαμε μέχρις εξαντλήσεως και τις απόκριες φτιάχναμε ένα δικό μας Ρίο, με τα κουρέλια μιας καρναβαλικής εποχής που- σαν τελευταίοι Διόνυσοι- ακόμη κουβαλούσαμε.
Το 1996 κυκλοφόρησε «Ο χορευτής στον ελαιώνα», η μεγαλύτερη εκδοτική μου επιτυχία. Η ιστορία του χορευτή που δεν μπορεί να αντέξει την αγάπη της παρτενέρ του και τελικά χάνεται στην αινιγματική κοιλάδα, συγκίνησε πολλούς και ακόμη περισσότερους πέρα από την πόλη. Κι έτσι ήρθα και άραξα τα τελευταία χρόνια στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη, υλοποιώντας ένα όνειρο: πώς να είσαι δάσκαλος και συγγραφέας μαζί. Βρήκα σε αυτό πρόθυμους ανθρώπους και έτσι άρχισαν τα Λογοτεχνικά Σεμινάρια, οι λογοτεχνικές επισκέψεις στα γυμνάσια και λύκεια των χωριών αλλά και στα πιο οργανωμένα όπως το «Μουσικό Σχολείο» , η Κινηματογραφική Λογοτεχνική Λέσχη, οι εκδηλώσεις μέσα και έξω από την Δημόσια Βιβλιοθήκη που τώρα πια στεγάζεται σε ένα πενταόροφο κτίριο, στολίδι για την ασφυκτική πόλη. Σε μια ειδική αίθουσα της Βιβλιοθήκης στεγάζεται η συλλογή του Γιώργου Αγγειοπλάστη, με έξι χιλιάδες παλιές και σπάνιες φωτογραφίες της περιοχής και των ανθρώπων της, οι δε ψηφιακές σελίδες της βιβλιοθήκης λειτουργούν ως πολιτιστική πύλη στο διαδίκτυο.

Πανοραμική φωτογραφία της πόλης των Σερρών

Η Δημόσια Βιβλιοθήκη, το Δημοτικό Θέατρο είναι δύο χώροι με τους οποίους έχω εμπλακεί δημιουργικά. Στα «Αστέρια» η ηρωίδα μου από τη «Δεύτερη γέννα», η Ρένα απέκτησε φωνή και υπόσταση μέσα από την ηθοποιό Φιλεράτη Κομνηνού και την καθοδήγηση του Θοδωρή Γκόνη.
Ανέκαθεν όμως είχα συνδέσει τις Σέρρες με γλέντια και πολιτιστικά και αυτά δεν είναι λίγα για μια πόλη. Μπορεί να μην έχει ως δόμηση εξέχουσες ομορφιές, όμως η κοινωνία της είναι το μεγαλύτερο όπλο της. Ένας άλλος, πριν από εμένα, κάτι αιώνες πριν τα είχε πει: «Έχω τόσο ωραίες αναμνήσεις απ’ την πόλη και τους κατοίκους της, πέρασα τόσο όμορφες και τρυφερές στιγμές μέσα σ’ αυτήν και στα υπέροχα θέρετρά της, που θα έχω πάντα κάτι να θυμάμαι». Αυτός ήταν ο μεγάλος Τούρκος περιηγητής του 17ου αιώνα Εβλιά Τσελεμπί που περιέγραφε στο ταξιδιωτικό του χρονικό «Σεγιαχατναμέ» την πόλη της Σιρόζ, τις Σέρρες.
Τότε η πόλη ανήκε στην μεγάλη οθωμανική αυτοκρατορία και το παρελθόν εκείνο, ακόμη βαραίνει σε κάποια ιστορικά κτίσματα που απέμεναν, επιμελώς αφημένα δεκάδες χρόνια, μέχρι να γίνει αντιληπτό στις μέρες μας ότι το παρελθόν όχι μόνον δεν διαγράφεται αλλά και επανεκτιμάται συνεχώς και ότι το κομμάτι της οθωμανικής ιστορίας για τις Σέρρες αποτελεί μια οριακή φάση στην μετεξέλιξή της ως κέντρο των νοτίων βαλκανίων.
Ορισμένα οθωμανικά κτίσματα της πόλης, το Τέμενος του Μεχμέτ Μπέη και το κοντινό τέμενος Ζιντζιρλί αποτελούν μυστικούς προορισμούς πολλών ταξιδιωτών που αναζητούν τις διάσπαρτες θρησκευτικές ρίζες τους και τους ξεχασμένους δερβίσηδες. Ένας από αυτούς είναι και ο δικός μου «Παλαιστής και ο δερβίσης», το τελευταίο μου μυθιστόρημα που κι αυτό χρωστάει την έμπνευσή του στην πόλη. Η ιστορία είναι σκόρπια και αποσπασματική παντού, μέσα από ερείπια, σε θραύσματα και σε ίχνη που πολλές φορές δεν τα προσέχεις καθώς βρίσκεσαι πλάι τους.
Ίσως η ακρόπολη των Σερρών, ο Κουλάς, που κρατάει από την Σερβοκρατία, να είναι το πιο επιβλητικό απομεινάρι, εκεί απ’ όπου βλέπεις την πόλη πανοραμικά, ενώ πίσω ακριβώς από το παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου ξεκινάει μια διπλή διαδρομή.
Ο κατηφορικός δρόμος σε οδηγεί κατευθείαν στην καταπράσινη κοιλάδα με την τεχνητή λιμνούλα, το ποταμάκι, τον ποδηλατόδρομο, τα δασικά μονοπάτια, τις ξύλινες γέφυρες, ενώ η ανηφορική, μέσα από στροφές και ορεινά τοπία, σε απογειώνει στον Λαϊλιά, με τα θαυμαστά νερά, που τους χειμερινούς μήνες αποτελεί δημοφιλή προορισμό. Παρά την ορεινή καταγωγή μου, από το Παλαιοχώρι Παγγαίου, δεν ξετρελαίνομαι με τα βουνά, ειδικά τους χειμερινούς μήνες. Προτιμάω την πόλη, τους δρόμους, τα εσωτερικά των σπιτιών, των καφέ, των μαγαζιών. Οι Σέρρες έχουν περάσματα ανάμεσα από τις ψηλές άχαρες πολυκατοικίες που οδηγούν σε ανοιχτωσιές, πεζοδρόμους και λαβυρινθώδεις γειτονιές.

Πλατεία Ελευθερίας

Οι περισσότεροι δρόμοι οδηγούν στην κεντρική πλατεία όπου τα μπουγατσατσίδικα είναι τα επιβλητικά σημεία συνάντησης ξένων και ντόπιων. Η μπουγάτσα (μπουγάτσα κρέμα, τυρί, σπανάκι αλλά και με κρέας), είναι τοπικό έδεσμα και σύμβολο της πόλης, όπου πρωτεϊνες και επικίνδυνες θερμίδες δίνουν μια μάχη ενάντια στην βουλιμία και την εγκράτεια. Μερικές φορές, δραπετεύω από την βιβλιοθήκη, και πετιέμαι προς τα εδώ αλλά προτιμώ τα καφέ και τα καφενεία που μερικά, μετά τις έντεκα, μετατρέπονται σε ουζερί. Σε ένα από αυτά, το «Κεντρικόν» διαλέγω πάντα την θέση απέναντι από την κεντρική είσοδο του Αρχαιολογικού Μουσείου των Σερρών, το Μπεζεστένι.

Το Μπεζεστένι, παλιά, πολύ παλιά, που λέμε στα παραμύθια, αποτελούσε την κλειστή στεγασμένη αγορά της πόλης. Χτίστηκε στο τέλος του 15ου αιώνα και το 1970 μετατράπηκε σε ένα λιτό μουσείο: αγγεία, λίθινα και οστέινα εργαλεία, ειδώλια και κοσμήματα από την Νεολιθική περίοδο. Αρχαϊκά και των κλασικών χρόνων όπλα και ειδώλια. Δύο μαρμάρινες πόρτες από την ελληνιστική περίοδο, η ανάγλυφη μαρμάρινη εικόνα του Χριστού Ευεργέτη και της Παναγίας από τα Βυζαντινά χρόνια και ένα εντοίχιο ψηφιδωτό του αποστόλου Ανδρέα από τον Μητροπολιτικό ναό των Αγίων Θεοδώρων είναι μερικά από τα εκθέματα που έχω δει και ξαναδεί.
Ο ναός των Αγίων ενδόξων στρατιωτικών μαρτύρων Θεοδώρων είναι ένας μεγαλοπρεπής ναός, βουλιαγμένος μέσα στη γη, με πολλές επεμβάσεις στην διάρκεια των χρόνων, με παλαιοχριστιανικά στοιχεία που μπορεί να ανάγουν την αρχική κατασκευή έως και τον 6ο αιώνα. Γενικότερα η περιοχή αυτή, γύρω από την παλιά μητρόπολη και κάτω από την Ακρόπολη Κουλά, διατηρούν κάτι από το χρώμα των παλιών γειτονιών.

Αχμέτ Πασά Τζαμί (Αγιά-Σοφιά για τους ντόπιους)

Εδώ κάποιοι φίλοι, έχουν όμορφα σπίτια και πολλές βραδιές έφευγα και φεύγω από το σπίτι τους, παραζαλισμένος από τα τσίπουρα, τα κρασιά και τους φιλόξενους μεζέδες. Ναι, μπορεί η δόμηση να καταβρόχθισε γενικότερα την παραδοσιακή αρχιτεκτονική όμως τις βασικές αξίες της φιλοξενίας, που στην βόρεια Ελλάδα είναι αδιατάραχτα ανεβασμένες, δεν τις υποβάθμισε.
Μου αρέσουν τα μεσημέρια της πόλης. Το σύννεφο που ευωδιάζει τσίκνα καθώς ανέρχεται μέσα από τα στενάκια, πίσω από το Μπεζεστένι, στην επικράτεια των σουβλατζίδικων και των καφέ.
Είναι ωραία να παραπατάς μεσημεριάτικα αλλά κάθε φορά μια θλίψη με γεμίζει. Πάει κι αυτό το παλιό ζυγοποιείο, πάνε τα επιδιορθωτήρια υποδημάτων και τα μικρομάγαζα. Το «τροχείον-ακονιστήριον» έκλεισε πια για να γίνει ένα ακόμη μπαρ, όπου λιμνάζουν όρθιοι πελάτες και τον χειμώνα κάτω από τις ορθωμένες λαμπόσομπες αράζουν κουρασμένοι ψυχοπνευματικά σπουδαστές.
Το φθινόπωρο στις Σέρρες είναι γλυκό και πάντοτε τάζω στον εαυτό μου μια βόλτα στη λίμνη Κερκίνη με το γαλήνιο τοπίο όπου κορμοί δέντρων βουτάνε μέσα στα νερά μαζί με τα πουλιά, ενώ στα ήρεμα νερά καθρεπτίζονται τα απέναντι θεόρατα βουνά. Βόλτες και στις όχθες του Στρυμόνα, που τον διέπλευσα στον «Ναύτη» το 1993, μαζί με μια γοργόνα μέχρι να φτάσουμε στην Αμφίπολη για να ξανοιχτούμε στα πέλαγα της ζωής και της Ιστορίας.
Από αυτή την Ιστορία κρατάω την σκηνή που μου αρέσει ακόμη, όπου ο Ξέρξης διέσχισε τον Στρυμόνα μια φορά ως επιτιθέμενος και τη δεύτερη ηττημένος, μαζεύοντας τα ράκη του. Οι «Πέρσες» του Αισχύλου αναφέρουν την σκηνή αυτή, ενώ ο Ηρόδοτος λέει ότι τα λιοντάρια της Αμφίπολης κατασπάραξαν τις καμήλες της περσικής στρατιάς. Σήμερα το λιοντάρι της Αμφίπολης, κουρασμένο στους αιώνες, παραμονεύει στο κομβικό σημείο όπου ενώνονται ο νομός Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Σερρών, εκεί όπου εκβάλει ο Στρυμόνας στο Αιγαίο, εκεί όπου η Εγνατία ενώνει Δύση και Ανατολή και κάθε διαδρομή γεννά προσδοκίες και ελπίδες για κάτι καινούργιο.

http://teogrigoriadis.blogspot.com/2011/08/blog-post_31.html

Η ναυμαχία στο Άκτιο (2 Σεπτεμβρίου 31 π.Χ.)

2011-09-02T15:18:00.000+03:00

Γάιος Ιούλιος Καίσαρ Οκταβιανός

Η ναυμαχία στο Άκτιο είναι η πιο σημαντική στιγμή στην καμπή της ρωμαϊκής και της παγκόσμιας ιστορίας. Εάν η έκβασή της ήταν διαφορετική, ίσως η Ιστορία να είχε πάρει άλλη τροπή. Προέκυψε από τον ανταγωνισμό για την εξουσία στη Ρώμη μετά τη δολοφονία του Ιουλίου Καίσαρα. Αντίπαλοι ήταν δύο εκ της πάλαι ποτέ Β΄ Τριανδρίας, ο Μάρκος Αντώνιος και ο Γάιος Ιούλιος Καίσαρ Οκτάβιος-Οκταβιανός (ο τρίτος ήταν ο Λέπιδος). Πρέπει να σημειωθεί ότι ο Οκτάβιος, ως υιοθετημένος από τον Καίσαρα- άλλαξε το όνομά του σε Οκταβιανός, με την κατάληξη "-ιανός" να δείχνει την υιοθεσία. Αφού η Τριανδρία κατατρόπωσε στους Φιλίππους (42 π.Χ.) τους δολοφόνους του Καίσαρα, Κάσσιο και Βρούτο και διέταξε προγραφές στη Ρώμη (θύμα τους τότε ήταν ο Κικέρων), διαλύθηκε. Ο εμφύλιος δεν άργησε να ξεσπάσει όταν ο Αντώνιος σύναψε ερωτική σχέση με την Πτολεμαία βασίλισσα της Αιγύπτου Κλεοπάτρα η οποία είχε γεννήσει ήδη το παιδί του Ιουλίου Καίσαρα, τον Καισαρίωνα. Η ύπαρξη διαδόχου του Καίσαρα και η υποστήριξή του από τον Αντώνιο οδήγησαν τον Οκτάβιο να τον κατηγορήσει για προδοσία και εύνοια προς την Αίγυπτο, στην οποία ο Αντώνιος είχε παραχωρήσει και εκτάσεις στην Ανατολή. Η ρωμαϊκή κοινωνία σκανδαλίστηκε περισσότερο όταν ο Αντώνιος ζήτησε διαζύγιο από τη γυναίκα του Οκταβία, αδελφή του Οκτάβιου. Οι δύο αντίπαλοι έδωσαν ραντεβού στο Άκτιο στο τέλος του καλοκαιριού του 31 π.Χ.

Κλεοπάτρα Ζ΄

Ο στόλος του Οκταβιανού ξεκίνησε από το Μπριντίσιουμ (Μπρίντεζι) υπό την ηγεσία του Μάρκου Αγρίππα και άραξε στο λιμανάκι του Μύτικα, όπου αποβιβάστηκαν 75.000 πεζοί και 12.000 ιππείς. Εκεί ανέλαβε τα ηνία ο ίδιος ο Γάιος Οκτάβιος μαζί με τους στρατηγούς του Αρρόντιο, Λούριο και Στατίλιο. Τα 400 πλοία του στόλου παρέμειναν ετοιμοπόλεμα. Στην αντίπερα όχθη, ο Μάρκος Αντώνιος και η Κλεοπάτρα οχυρώθηκαν στο Άκτιο (κοντά στο σημερινό αεροδρόμιο) και διέθεταν περίπου 550 πλοία, από τα οποία αποβιβάστηκαν 60.000 πεζοί και 12.000 ιππείς υπό τις διαταγές του Κανίδιου Κράσσου, του Καίλιου και του Σόσιου.

Μάρκος Αντώνιος

Η ναυμαχία ξεκίνησε στις 2 Σεπτεμβρίου μέσα σε ζέστη και άπνοια και κατέληξε σε θρίαμβο του Οκταβιανού, σύντομα και ολοκληρωτικά. Τα ευκίνητα ρωμαϊκά πλοία του Αγρίππα ήταν πολύ πιο ευέλικτα από τα δυσκίνητα αιγυπτιακά πολεμικά και κατάφερναν πολύ εύκολα να εμβολίζουν και να πυρπολούν. Ενώ ο Αντώνιος αγωνιζόταν τραυματισμένος να διασώσει τα απομεινάρια του στόλου του, η Κλεοπάτρα έφευγε τρομοκρατημένη και το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του Αντωνίου παραδιδόταν στον Οκτάβιο. Ο Αντώνιος κατάφερε τελικά να διαφύγει και να ακολουθήσει την Κλεοπάτρα στην Αίγυπτο. Η ναυμαχία τελείωσε και στο σημείο όπου στρατοπέδευσε ο Οκτάβιος δημιουργήθηκε μνημείο στο οποίο ενσωματώθηκαν κάποια από τα έμβολα των κατεστραμμένων καραβιών του Αντωνίου, ενώ κάποια άλλα τοποθετήθηκαν στο Φόρουμ της Ρώμης ακριβώς κάτω από τα Ρόστρα. Ο ίδιος ο Οκτάβιος προς τιμήν της μεγάλης νίκης έχτισε την Ακτία Νικόπολη την οποία εποίκησε αναγκαστικά με κατοίκους της γύρω περιοχής (αρχή της παρακμής για την περιοχή της Ακαρνανίας και του αρχαίου Αστακού).

Χάρτης της παράταξης των δυνάμεων πριν τη ναυμαχία

Η τύχη της Κλεοπάτρας και του Αντωνίου είναι λίγο-πολύ γνωστή: ο Αντώνιος κατέφυγε στην Αίγυπτο όπου κυνηγήθηκε από τον Οκτάβιο και (μάλλον) αυτοκτόνησε πριν συλληφθεί ενώ η Κλεοπάτρα, πριν προβεί στην αυτοχειρία, προσπάθησε να διαπραγματευτεί την παράδοσή της. Ο Οκτάβιος εισήλθε νικητής στην Αλεξάνδρεια σηματοδοτώντας έτσι το τέλος της ελληνιστικής Αιγύπτου. Λέγεται ότι ο Οκτάβιος επισκέφτηκε και προσκύνησε το ταριχευμένο σώμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, στο οποίο προξένησε κάποια φθορά στη μύτη. Αυτή είναι και η τελευταία μαρτυρία που έχουμε για τη μούμια του Μακεδόνα βασιλιά.

Από το μνημείο του Αυγούστου στην Ακτία Νικόπολη: οι τρύπες είναι οι υποδοχές των εμβόλων των πλοίων του Αντωνίου.

Η επιστροφή του Οκταβιανού στη Ρώμη ήταν μεγαλοπρεπής. Ο συνεσταλμένος έφηβος του παρελθόντος έλαβε τον τίτλο του Πρώτου Πολίτη και ξεκίνησε μια σειρά από μεταρρυθμίσεις που κατέστησαν τη Ρώμη αυτό που σήμερα έχει ο καθένας στο νου του ως μεγαλείο. Για το λόγο αυτό πήρε το επίθετο "Αύγουστος" που θα πει "σεβαστός", εξού και ο μήνας Αύγουστος του ημερολογίου (ο μήνας Ιούλιος ονομάστηκε από τον Καίσαρα*), ενώ παντού στην επικράτεια -αρχής γενομένης από τη Μικρασία- υψώθηκαν ναοί αφιερωμένοι στον "Ντιβίνους Αουγκούστους". Τόσα ήταν τα δημόσια έργα που αποπεράτωσε, ώστε λεγόταν ότι "ο Αύγουστος πήρε τη Ρώμη μέσα στη λάσπη και την παρέδωσε μέσα στα μάρμαρα και το μεγαλείο". Τέλος, ο Οκταβιανός Αύγουστος ίδρυσε την πρώτη αυτοκρατορική οικογένεια της Ρώμης, την ιουλιοκλαυδιανή: Τιβέριος, Καλιγούλας, Κλαύδιος, Νέρων.

Ίσως όμως η τύχη της Ρώμης να ήταν διαφορετική εάν εκείνο το πρωινό της 2ας Σεπτεμβρίου 31 π.Χ., οι επιτελείς του στρατού του Μάρκου Αντωνίου συμφωνούσαν με την άποψη του στρατηγού τους να γίνει μάχη στην ξηρά και όχι ναυμαχία. Ο Αντώνιος δεν θέλησε να χαλάσει το χατήρι της Κλεοπάτρας, έχασε τη Ρώμη και η Ιστορία μόλις είχε γυρίσει σελίδα κλείνοντας το μάτι στον Οκταβιανό.

*Το ρωμαϊκό ημερολόγιο ξεκινούσε από τον Μάρτιο. Οι μήνες με τη σειρά: 1. Mars (ελλ. Μάρτιος, από τον θεό Mars=Άρης) 2. Aprillis (ελλ. Απρίλιος, από το ρήμα aperire=ανοίγω>Άνοιξη) 3. Majus (ελλ. Μάιος, από την Μαία (Maja), τροφό του Ερμή) 4. Junius (ελλ. Ιούνιος, από την Juno-Ήρα) 5. Julius (ελλ. Ιούλιος, από τον Γάιο Ιούλιο Καίσαρα) 6. Augustus (ελλ. Αύγουστος, από τον Οκταβιανό Αύγουστο) 7. September (Σεπτέμβριος, από το septem=επτά, ως ο έβδομος μήνας) 8. October (ελλ. Οκτώβριος, από το octo=οκτώ, ως ο όγδοος μήνας) 9. November (ελλ. Νοέμβριος, από το novem=εννιά) 10. December (ελλ. Δεκέμβριος, από το decem=δέκα, ως ο δέκατος μήνας) 11. Januarius (ελλ. Ιανουάριος, από τον θεό Janus (Ιανός) με τα δύο πρόσωπα, τη νεότητα και τα γηρατιά) και 12. Februarius (ελλ. Φεβρουάριος, από το ρήμα febuare=εξαγνίζω, αφιερωμένος στον Άδη).

Σχολείων έναρξις

2011-09-01T19:13:00.000+03:00

Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας αποκτά ξαφνική «φώτιση» και αποφασίζει να αναδιοργανώσει το σύστημα εκπαίδευσης, δίνοντας έμφαση στη γενική παιδεία με καθολικό χαρακτήρα αλλά και στη δια βίου μάθηση ιδρύοντας επαγγελματικές σχολές. Ας υποθέσουμε ακόμη ότι χωρίζει τους εργαζόμενους εκπαιδευτικούς σε βαθμούς με προαγωγή έπειτα από αξιολόγηση και μισθό ανάλογο του βαθμού. Τέλος, ας φανταστούμε τον/την υπουργό να αναγγέλλει την ίδρυση σχολείων σε όλη την επικράτεια, προκρίνοντας μια λαϊκή καθολικότητα μιας και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην αγροτική ανάπτυξη.

Καθόλου «τραβηγμένο» σενάριο. Είναι ακριβώς η εκπαιδευτική πολιτική του Ιωάννη Καποδίστρια κατά τα πρώτα βήματα του νεοελληνικού κράτους. Του κόντε-Καποδίστρια βεβαίως του φυτέψαμε μια ωραία σφαίρα μια Κυριακή πρωί επειδή προσπάθησε να μας μορφώσει – ο αχρείος! Έπειτα –ως γνωστόν- στη γαλανόλευκη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας, προκόψαμε: οι φατρίες και οι τοπικισμοί που φάγανε τον έρμο Κερκυραίο ευπατρίδη κυριάρχησαν ως τις μέρες μας καθεστωτοποιώντας το ρουσφέτι, αποθεώνοντας τη μπουρδολογία και σπρώχνοντας ολοένα και περισσότερο τη νεοσύστατη χώρα στο χείλος του γκρεμού. Στα πρώτα εκατό χρόνια ύπαρξης του Κράτους, έγιναν 5-6 πόλεμοι, καμιά δεκαριά οικονομικές μεταρρυθμίσεις, φτάσαμε στις αρχές του 20 αιώνα, αλλά... το αλληλοδιδακτικό… εκεί! Βράχος.

Ας πατήσουμε στο σημείο αυτό το “pause”. Η ταινία παίζει ακόμη, αλλά εμείς δεν παρακολουθούμε. Αυτό συμβαίνει επειδή την προσοχή μας την αποσπά ο πόλεμος και η δυστυχία που επί τρεις γενιές σπάραξε τη χώρα. Κι αφού όλα τέλειωσαν και προλάβαμε να χτίσουμε και νέους Παρθενώνες, κλικ, “play”. Σωτήριον έτος 1964, μεταρρύθμιση Παπανούτσου: μια προσπάθεια συστημικής αναδιάρθρωσης και εκσυγχρονισμού των εκπαιδευτικών πλαισίων η οποία δεν έγινε –μας πρόλαβε η Αποστασία. Και ο Γύψος. Και κάτι υποτιμήσεις του νομίσματος να! (με το συμπάθειο), και κάτι σωτήρες που διαδέχονταν ο εις τον άλλον και κάτι θεατρινίστικοι χαιρετισμοί από σκάλες αεροπλάνων και κάτι δήθεν αγωνιστές του πνεύματος.

Έρμο κρατίδιο, τι σου ‘μελλε να πάθεις! Τόσο πολύ σε νάρκωσαν λοιπόν, που και τον ήλιο τον είδες πράσινο; Ούτε τ’ αλογάκια τα δύστυχα τα είδες; Πράσινα ήταν κι αυτά και σε πάτησαν, σε τσαλαπάτησαν. Τα ‘μπλεξες, θαρρώ και κάπου εκεί στο τέλος άρχισες να τη βλέπεις ψυχεδέλεια: πράσινα, μπλε, κόκκινα, ροζ, κίτρινα, πορτοκαλί, όλα μαζί αχταρμάς. «Μορφωθείτε για να ελευθερωθείτε» μας έλεγε ο σοφός πριν τόσα κι άλλα τόσα χρόνια, μα εμείς, εκεί… μονοκούκι, δαγκωτό, σφραγισμένο, σταυρωμένο. Και αισίως… ρουφηχτό.

Ευθύς σοβαρεύομαι. Παιδεία το έρμο το Κράτος δεν μπορεί να κάνει. Δεν μπορεί γιατί δεν θέλει. Αν ήθελε, θα συμβουλευόταν και θα ΑΚΟΥΓΕ ΤΟΥΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΥΣ για το τι πρέπει να αλλάξει. Παιδεία με συμβουλάτορα το νομάρχη, τον παπά και τον πρόεδρο του Χ πολιτιστικού σωματείου ΔΕΝ γίνεται. Γίνεται με αποσαφήνιση σκοπών και στόχων, γίνεται με εισαγωγή καινοτομιών, γίνεται με διαρκή αξιολόγηση και ανατροφοδοτικές διαδικασίες, γίνεται με όραμα, γίνεται για όλους, συμμετέχουν όλοι και οργανώνεται με υπέρτατο στόχο-αγαθό τη μόρφωση.

Προς το παρόν, θα παλέψουμε για ακόμη μια χρονιά στα σχολεία με την πληθώρα της ύλης, τον πρόχειρο σχεδιασμό, την έλλειψη προσωπικού και την απουσία οράματος. Για να αποκτήσουμε επιστήμονες με βαθμό «2» και «3» που θα μας χτίσουν τα σπίτια και θα μας μορφώσουν τα παιδιά. Για να αποκτήσουμε πολλούς οικονομικούς αναλυτές και φαϊνάνσιαλ-κάτι, χωρίς να υπάρχουν λεφτά. Για να αποχαυνωθούμε κι άλλο με βαλκανοβραζιλιάνικα σήριαλ. Για να συνεχίσει να υπάρχει ο «βουλευταράς» και ο «αγωνισταράς» και να πεθάνει ο δάσκαλος που έγινε περισσότερο «δασκαλάκος». Για να αποθεώσουμε, τέλος, αποκοιμισμένοι, μισομπουκωμένοι και νωθροί το «τίποτα» και το «δήθεν».

Καλή σχολική χρονιά.

Πριν θρηνήσουμε θύματα

2011-08-26T18:28:00.000+03:00

Διαβάζοντας σχετική ανάρτηση σε τοπικό ιστολόγιο του Αστακού σχετικά με την επικινδυνότητα του παράδρομου της αερογέφυρας, δεν μπορώ να μη συμφωνήσω με τα γραφόμενα του συντάκτη. Δεν γνωρίζω κατά πόσο ο δρόμος αυτός είναι νόμιμος αλλά αυτό είναι κάτι που με ενδιαφέρει ελάχιστα. Ζώντας ακριβώς δίπλα στην περιφερειακή οδό του Αστακού, έχω γίνει μάρτυρας ουκ ολίγων ατυχημάτων στο σημείο της στροφής του παραδρόμου. Ευτυχώς κανενός δυστυχήματος -ακόμη.

Οι βασικές αιτίες πρόκλησης ατυχημάτων στο συγκεκριμένο σημείο αφορούν αφενός μεν τη μεγάλη ταχύτητα με την οποία κινούνται οι διερχόμενοι οδηγοί, αφετέρου δε την απουσία οδοσήμανσης. Η ταχύτητα των οδηγών -ιλιγγιώδης σε πολλές περιπτώσεις- προκαλεί το μεγαλύτερο ίσως ποσοστό των ατυχημάτων. Αυτό συμβαίνει κυρίως στο ρεύμα της καθόδου (κατεύθυνση προς Αστακό) και περισσότερο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες οπότε και η κίνηση είναι αυξημένη. Άλλου είδους αιτία αποτελεί αναμφισβήτητα η άγνοια πολλών οδηγών ότι στο συγκεκριμένο σημείο υπάρχει παράδρομος. Έτσι, ενώ δεν υπάρχει βοηθητική λωρίδα για αριστερή στροφή, η τοποθέτηση του οχήματος σε θέση για στροφή επαφίεται στην κρίση του οδηγού: άλλοι σταματούν δεξιά με αναμμένο φλας ή φώτα προειδοποίησης και άλλοι ανάβουν αριστερό φλας και σταματούν επί τόπου για να ελέγξουν. Ο τελευταίος ελιγμός είναι και ο πιο επικίνδυνος: αν ο οδηγός που ακολουθεί γνωρίζει την ύπαρξη του παραδρόμου, καλώς. Αν όχι, θεωρεί ότι ο προπορευόμενος προσπαθεί να προσπεράσει κάτι, επιχειρεί τον ίδιο ελιγμό προσπέρασης και... συγκρούεται με τον μπροστινό. Σε κάθε περίπτωση, όλα τα παραπάνω οφείλονται στην απουσία οδοσήμανσης.

Ο παράδρομος της αερογέφυρας στην περιφερειακή οδό του Αστακού. Είναι εμφανής η παντελής απουσία οποιουδήποτε είδους οδοσήμανσης σε έναν παράδρομο που -εκτός των άλλων- είναι αρκετά στενός και στερείται ορατότητας. (8-2-2011)

Φωτογραφία της περιφερειακής οδού από το ύψος της αερογέφυρας και την πλευρά του ρεύματος καθόδου προς τον Αστακό. Το κόκκινο βέλος δείχνει την είσοδο του παραδρόμου, η οποία -για όποιον δεν γνωρίζει το σημείο- δεν είναι καθόλου ορατή. Και σε αυτή τη φωτογραφία δεν φαίνεται πουθενά σήμανση. (8-2-2011)

Θα μπορούσα να περιγράψω πολλές περιπτώσεις ατυχημάτων που είδα να γίνονται στο συγκεκριμένο σημείο αλλά για λόγους οικονομίας χρόνου του αναγνώστη δεν θα το κάνω. Θέλω απλά να τονίσω ότι ο παράδρομος είναι πραγματικά πολύ επικίνδυνος και πρέπει να ληφθεί δράση άμεσα. Θα πρότεινα σήμανση με όριο τα 50 χλμ για την περιοχή (αν και αμφιβάλλω ότι θα γίνει σεβαστή) και -οπωσδήποτε- κάποια προειδοποιητική πινακίδα ή ακόμη οδοδεικτική (π.χ. "Προς Αγρίνιο"). Στο κάτω-κάτω, μια πινακίδα δεν κοστίζει τίποτα. Στην περίπτωση βεβαίως που ο παράδρομος είναι παράνομος, τι άλλο περιμένουν οι αρμόδιες αρχές (Δήμος, Τροχαία, κλπ) για να τον καταργήσουν; Τέλος, πρέπει να επισημανθεί το γεγονός ότι η περιοχή της αερογέφυρας δεν έχει να επιδείξει μόνον αυτό το παράδοξο. Θλιβερό φαινόμενο αποτελεί η ρίψη μπάζων προς τη μια πλευρά του δρόμου (όπου δεν υπάρχουν σπίτια) αλλά και η ανεξέλεγκτη βλάστηση, που καθιστά το σημείο επικίνδυνο για πυρκαγιά.

Οδός Κωνσταντινουπόλεως

2011-08-20T23:14:00.000+03:00

Την οδό Κωνσταντινουπόλεως πάντα τη θεωρούσα "γειτονιά" αν και με τη μοντέρνα έννοια δεν ήταν ακριβώς έτσι. Οι παλιοί ονομάζανε "γειτονιές" τους δρόμους που έπαιζαν παιχνίδια με τους φίλους και αυτοί ήταν συνήθως παραπάνω από ένας. Στα γκλάμουρ '80s, η γειτονιά μας ήταν μόνο ο δρόμος στον οποίο μπορούσαμε να παίξουμε και η παρέα προερχόταν από 3-4 πολυκατοικίες. Για μένα λοιπόν γειτονιά ήταν το "Στενό", η οδός Ρωμανού: ήσυχη, με όμορφα δεντράκια, χαρακτηριστικούς τύπους και φαρδύ πεζοδρόμιο. Ένας απλός καθημερινός δρόμος επαρχιακής πόλης, σε αντίθεση με την οδό Κωνσταντινουπόλεως, ένα πολύβουο "πέρασμα" προς και από την Πλατεία Εμπορίου.

Αρκετοί ίσως δεν έχουν προσέξει ότι η οδός ξεκινά από το Πάρκο Fosses. Το μεγαλύτερο τμήμα της διέσχιζε την παλιά πόλη και ήταν γεμάτο αρχοντικά, όμορφες οικίες, σχολεία, ναούς αλλά και τις περίφημες καπναποθήκες. Η κατάληξή της ήταν στην Πλατεία Εμπορίου ανάμεσα στα χάνια και το ξενοδοχείο "Μετρόπολις". Αυτό το νοτιοδυτικό τμήμα της είναι που άλλαξε περισσότερο. Από εδώ ξεκινούσε κάθε είδους συγκοινωνία, κοντινή και μακρινή, εδώ μπορούσε κανείς να βρει στέγη μιας και υπήρχαν ξενοδοχεία με άνετα δωμάτια, εδώ μπορούσε κανείς να βρει φαγητό, αφού ο δρόμος ήταν γεμάτος εστιατόρια.

Τα μεταπελευθερωτικά χρόνια έφεραν σιγά-σιγά την πρόοδο και την τσιμεντοποίηση. Από τα χάνια και τα ξενοδοχεία της περιοχής έμεινε μόνο το "Μετρόπολις" (πριν αρκετά χρόνια έκλεισε ο "Παράδεισος"), τα εστιατόρια μεταφέρθηκαν στα στενά της πλατείας Ελευθερίας ενώ τους αγωγιάτες αντικατέστησαν τα υπεραστικά γκρι ταξί. Στα μέσα της δεκαετίας του '80, η πλατεία ΙΚΑ επεκτάθηκε και επίσημα προς τα ανατολικά, "καταπίνοντας" το κομμάτι της οδού Κωνσταντινουπόλεως που την έτεμνε διαγώνια. Έτσι, σε κανέναν δεν δίνεται πια η εντύπωση ότι πρόκειται για έναν από τους μεγάλους σε μήκος δρόμους της πόλης.

Μια ιστορία που έχω ακούσει αφορούσε τη θεμελίωση ενός κτιρίου η οποία κατέστη πολύ δύσκολη λόγω των ασταμάτητων νερών που έτρεχαν μέσα στο οικόπεδο από τον υπόγειο χείμαρρο της Κλοποτίτσας.Οι εργάτες είχαν δυσκολευτεί πολύ κι εγώ όταν άκουσα την ιστορία, παιδί ακόμη, είχα εντυπωσιαστεί από το γεγονός ότι υπάρχουν υπόγεια ποτάμια.

Το γεγονός είναι ότι ότι η ιστορία ενός δρόμου μπορεί να αποδειχθεί σαγηνετική: η οδός Κωνσταντινουπόλεως έχει -εκτός από βαρύ όνομα- πολλά να μας διηγηθεί, όπως και πολλές άλλες οδοί της πόλης μας. Είναι η ευκαιρία, συνάδελφοι, για ένα καλό project σε μαθητές Γυμνασίου.

Η οδός Κωνσταντινουπόλεως με το πινέλο ενός σπουδαίου Σερραίου ζωγράφου, του Χριστόφορου Μελλίδη. Το έργο έχει τυπωθεί σε αφίσα γιγαντιαίων διαστάσεων και είναι τοποθετημένο στο πάρκο του παλιού Στρατιωτικού Φούρνου, επί της οδού Γεωργίου Παπανδρέου. Στο βάθος διακρίνεται ο Πύργος του Βασιλέως στο λόφο του Κουλά. Όπως είναι εμφανές, το έργο δεν γλύτωσε τους βανδαλισμούς των ανεγκέφαλων.

Φωτογραφία από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους που απαθανατίζει μια σημαντική στιγμή για την ιστορία του δρόμου: την ασφαλτόστρωση. Μέχρι τότε οι δρόμοι ήταν στρωμένοι με χώμα και χαλίκι. Μια προσεκτική παρατήρηση μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η συγκεκριμένη φωτό αποτέλεσε "πιλότο" για τον πίνακα του Χρ. Μελλίδη.

Η οδός Κωνσταντινουπόλεως σήμερα: μπετόν, άσφαλτος και πολλά αυτοκίνητα. Παρατηρήστε το οίκημα αριστερά: υπάρχει σε όλες τις φωτό. Στο βάθος πενταώροφες οικοδομές κρύβουν τον Πύργο του Βασιλέως και την κατάφυτη Ακρόπολη.

Tis Panagias

2011-08-15T17:40:00.000+03:00

Υπάρχουν κάποιες σκηνές σε μυθιστορήματα και ταινίες που ο ήρωας ξυπνά και ετοιμάζεται για τις πρωινές του δραστηριότητες πυρετωδώς, όταν ξαφνικά, ανοίγοντας το παράθυρο συνειδητοποιεί ότι κάτι δεν πάει καλά. Μια προσεκτικότερη ματιά θέτει το πρόβλημα στη σωστή βάση: ο ήρωάς μας είναι ολομόναχος στον κόσμο, μιας και το ανθρώπινο γένος έχει αφανιστεί από: επίθεση εξωγήινων όντων, θανατηφόρα ασθένεια ταχέως μεταδιδόμενη, σεισμό-λοιμό-καταποντισμό ή άλλη μυστηριώδη αιτία. Παρόλο που κάθε σενάριο έχει τα κενά του (π.χ. τι σόι μοσχάρι είναι κάποιος πο κοιμάται μακαρίως υπό 9-10 ρίχτερ -και άλλα τέτοια ωραία), η πρωινή μου βόλτα στην πόλη με έβαλε σε υποψίες. Ούτε μια ανθρώπινη ψυχή δεν κυκλοφορούσε έξω ανήμερα Δεκαπενταύγουστο και άρχισα να σκέφτομαι μήπως η κρίση τους ανάγκασε όλους να μετακομίσουν στο Σαντάνσκι. Αποφάσισα να περπατήσω περισσότερο και να χαρώ αυτό που κανείς άλλος τη συγκεκριμένη στιγμή δεν μπορούσε: ενώ τα κορόιδα μούλιαζαν στην Τούζλα, εγώ είχα τη δυνατότητα να κάνω ό,τι βλακεία μου κατέβαινε στη μέση του δρόμου, να χαρώ τις κατασκευές από μπετόν, την άσφαλτο που ψηνόταν, τα στεγνά συντριβάνια της πλατείας και τα άδεια από πελάτες καφέ. Επίσης, μπορούσα να κάνω βόλτα με το αμάξι: όλες οι τρύπες του δρόμου για πάρτη μου και τα φανάρια πορτοκαλί. Η χαρά η ανείπωτη δυστυχώς δεν θα κρατήσει πολύ: από το απόγευμα οι ορδές των "τάκα-τούκα" και των "κοίτα μαμά" θα αρχίσουν αν καταφτάνουν. Πού πάτε ρε κερατάδες;

Η οδός Μεραρχίας

Η οδός Ερμού

Η οδός Σολωμού

Η πλατεία Εμπορίου

Μνήμες σε άσπρο-μαύρο στην πέτρινη πλατεία του χωριού. Η παρουσίαση του λευκώματος του Γιώργου Κουβέλη για το Μαχαιρά.

2011-08-09T12:54:00.000+03:00

Την Κυριακή το βράδυ η πλατεία του Μαχαιρά θύμιζε παπαδιαμάντειο σκηνικό: στην πέτρινη πλατεία κάτω από την εκκλησία, υπό τη δροσιά των πλατάνων και το φως του φεγγαριού, όλο το χωριό μαζεύτηκε για να δει και να ακούσει ιστορίες από τα παλιά. Αιτία της μάζωξης ήταν η παρουσίαση του φωτογραφικού λεύκωματος του Γιώργου Κουβέλη με χαρακτηριστικά στιγμιότυπα από το παρελθόν που συνοδέυτηκε από το όμορφο ντοκιμαντέρ του Χριστόδουλου Κουβέλη, αποτελέσματα και τα δύο σταδιακής συλλογής του υλικού: ο μεν Γιώργος απαθανάτισε με τη φωτογραφική του μηχανή τη ζωή του χωριού από το 1985 και μετά, ο δε Χριστόδουλος συνέθεσε ταινία με δικά του κλιπάκια, τα παλαιότερα των οποίων φτάνουν μέχρι και επτά χρόνια πίσω. Το τέλος επεφύλαξε τραπέζι με εκλεκτούς μεζέδες, όλους ντόπιους και αγνούς, γεμάτους μυρωδιές χωριάτικης αυλής, καθώς και συζητήσεις επί παντός επιστητού.

Το Ξηρόμερο έχει ανθρώπους που μπορούν να προσφέρουν πολλά στον πολιτισμό και στη γενικότερη ανόρθωση του τόπου. Όσο περνούν τα χρόνια νιώθω ευτυχής που τους γνωρίζω όλο και καλύτερα, όλο και περισσότερο, γιατί αυτοί οι άνθρωποι, όπως ο Γιώργος (με τον οποίο μας συνδέουν και τα χρόνια στην πόλη που γεννήθηκα και μεγάλωσα) αποτελούν το σπουδαιότερο κεφάλαιο αυτού του τόπου: ακολουθούν το ένσικτό τους, αντιστέκονται με τον τρόπο τους εργαζόμενοι με ανιδιοτέλεια για τη μόρφωση και την καλλιέργεια, βασικό συστατικό στοιχείο της αφύπνισης ενός λαού. Αυτό άλλωστε το τόνιζε συχνά και ο Κοραής, όπως είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε μια ημέρα πριν από τον καθηγητή Μπαμπινώτη, συνδημότη μας πλέον, στον Αστακό.

Νιώθω λοιπόν την ανάγκη, πέραν την προσωπικής επαφής, να απευθύνω τις διαδικτυακές μου ευχαριστίες τόσο στον Γιώργο που μου έκανε την τιμή να με συμπεριλάβει στο "πάνελ" της παρουσίασης του λευκώματός του, όσο και όλους όσους μας περιέβαλαν με αγάπη και πνεύμα φιλοξενίας στο μικρό αυτό ξηρομερίτικο χωριό. Παραθέτω τέλος ένα μικρό απόσπασμα της δικής μου ομιλίας, η οποία αφορούσε την ιστορική -παιδαγωγική αξία της φωτογραφίας και κατ' επέκτασιν του εν λόγω λευκώματος. Οι φωτογραφίες από την εκδήλωση είναι του Γιώργου Κουβέλη.

"Το λεύκωμα του Γιώργου Κουβέλη με τις φωτογραφίες από τη Μαχαιρά Ξηρομέρου διαθέτει ποικίλη θεματολογία: προσωπογραφίες συγχωριανών, εκφάνσεις της καθημερινής ζωής, κτίρια και τοποθεσίες, εργαλεία και μικροαντικείμενα, στιγμές από τη γεωργική και την κτηνοτροφική ζωή. Σε αρκετές από αυτές οι άνθρωποι ποζάρουν: άλλοι κοιτάζουν το φακό και απλά χαμογελούν, κάποιοι παραμένουν σοβαροί και ανέκφραστοι και όλοι προσπαθούν να βοηθήσουν το έργο του καλλιτέχνη. Η ζωή ενός χωριού σε πλήρη παράθεση. Για να κατανοήσουμε τη σπουδαιότητα του πονήματος που σήμερα μας παραδίδει ο Γιώργος Κουβέλης, πρέπει να αναλογιστούμε τη σημασία του αφενός μεν από την οπτική ενός απλού θεατή-αναγνώστη, αφετέρου από την οπτική ενός επιστήμονα: ενός λαογράφου, ενός κριτικού τέχνης, ενός ιστορικού αλλά και ενός παιδαγωγού. Για τους δύο τελευταίους, τον ιστορικό και τον παιδαγωγό, ας μου επιτραπεί να πω δυο λόγια:

Η φωτογραφία αποτελεί πρώτης τάξεως υλικό για τον ιστορικό. Μέσα σε αυτήν καταγράφεται ένα σημαντικό σύνολο πληροφοριών, το οποίο – υπό άλλες συνθήκες και με άλλα μέσα - θα χρειαζόταν πολλές αράδες χαρτιού και πολλή μελάνη για να αποτυπωθεί περιγραφικά. Αυτές οι 1000 λέξεις της κινέζικης παροιμίας, πολλές φορές δε φτάνουν για να αποδοθούν ολοκληρωμένα όλες οι ιστορικές πληροφορίες που συγκεντρώνονται σε ένα μικρό κομμάτι χαρτιού ή σε ένα μικρής χωρητικότητας ψηφιακό αρχείο. Ο σύγχρονος ιστορικός έχει επομένως ένα επιπλέον εργαλείο στα χέρια του και προσπαθεί να το αξιοποιήσει στο έπακρο, προσπαθώντας να αποφύγει τις κακοτοπιές που επιφέρουν τυχόν ρετουσαρίσματα και βελτιώσεις. Οι μεγάλες στιγμές της ιστορίας από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα αποτυπώθηκαν στον φωτογραφικό φακό και μας έδωσαν μια τέλεια εικόνα του παρελθόντος. Γεγονότα για τα οποία είναι περήφανη η ανθρωπότητα, όπως τα διαστημικά ταξίδια και οι μεγάλες πολιτικές συμφωνίες ειρήνης αλλά και άλλα γεγονότα, από τα οποία οφείλουμε να διδαχτούμε όλοι, όπως οι δύο παγκόσμιοι και οι εκατοντάδες άλλοι εθνικοί ή θρησκευτικοί πόλεμοι, όλα αυτά απαθανατίστηκαν παραδόθηκαν στην αιωνιότητα από το κλικ κάποιου φωτογράφου. Ωστόσο, πίσω από τα μεγάλα γεγονότα και τις σπουδαίες αλλαγές κρύβεται ο απλός καθημερινός άνθρωπος, αυτός που σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της υφηλίου ακολουθεί την ίδια σχεδόν πορεία: γεννιέται, μεγαλώνει, μορφώνεται, εκπαιδεύεται, παράγει, καταναλώνει. Αλλά και: χαίρεται και λυπάται, γιορτάζει, χορεύει και τραγουδά, θυμώνει και αγανακτεί, με μια λέξη: ζει. Αυτή η καθημερινότητα, την οποία όλοι μας μοιραζόμαστε, σπάνια καταγράφεται. Οι φωτογραφικοί φακοί είναι στραμμένοι πάντα στους ηγέτες και σπάνια στους απλούς, καθημερινούς ανθρώπους. Πάντα στα μέγαρα και τα παλάτια και σπάνια στα χαμόσπιτα. Η καλή γνώση της ιστορίας προϋποθέτει όμως και γνώση της καθημερινότητας σε κάθε ιστορική εποχή: κάθε πληροφορία που έχουμε π.χ. για την καθημερινότητα του βυζαντινού ανθρώπου, την αντλούμε ως επί το πλείστον από κείμενα που έχουν ως επίκεντρο τη ζωή κάποιου άρχοντα ή βασιλέα. Υπό αυτή την οπτική, η καταγραφή του Γιώργου του Κουβέλη που αποδίδει την καθημερινότητα του χωριού του σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, αποτελεί όχι απλά πρώτης τάξεως, όπως προείπα, αλλά ανεκτίμητης αξίας ιστορικό υλικό. Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα την ανάγκη για συγκέντρωση αυτού του υλικού, όχι μόνο από αυτό το χωριό βέβαια, αλλά από όλο το Ξηρόμερο, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα Φωτογραφικό Αρχείο για το Ξηρόμερο, προσβάσιμο από κάθε πολίτη και αξιοποιήσιμο από κάθε μελετητή.

Η φωτογραφία όμως αποτελεί και πρώτης τάξεως υλικό για το δάσκαλο. Τα διδακτικά εγχειρίδια του παρελθόντος βασίζονταν στο κείμενο: μια φτωχή, θα έλεγα, παρουσίαση, χωρίς εικόνες, σχέδια και διαγράμματα, άκρως αντιπροσωπευτική ενός συστήματος που βασιζόταν στην απομνημόνευση και είχε να παρουσιάσει ως βασικό πειθαρχικό μέσο τον «δια της βέργας σωφρονισμό». Από τότε μέχρι τώρα κάναμε πολλά βήματα μπροστά: στα σύγχρονα βιβλία Ιστορίας υπάρχουν δεκάδες εικόνες αρχαιολογικών χώρων και ευρημάτων, σε αυτά της Γεωγραφίας αεροφωτογραφίες και δορυφορικές εικόνες, στα Θρησκευτικά διάσημες ιερές εικόνες αγίων και μαρτύρων και όμορφοι ναοί από όλο τον κόσμο, στη Μουσική, στη Φυσική, κλπ. Το πώς θα χρησιμοποιήσουμε την εικόνα εμείς οι δάσκαλοι είναι μεγάλη συζήτηση. Έχουν γραφτεί γι’ αυτό διατριβές επί διατριβών και εργασίες επί εργασιών, άλλωστε. Το ζήτημα όμως είναι ότι ως εκπαιδευτικοί βρισκόμαστε μπροστά σε έναν αντιφατικό προορισμό: αφενός μεν είμαστε λειτουργοί ενός σχολείου που οφείλει να αναπαράγει την σύγχρονη κοινωνία από την οποία τροφοδοτείται, αφετέρου δε οφείλουμε να καλλιεργήσουμε την κριτική σκέψη των μαθητών μας έτσι ώστε να αυτονομηθούν και να βελτιώσουν τον κόσμο μέσα στον οποίο ζουν. Στην εποχή του Παγκόσμιου Χωριού και του Facebook, αυτό που χρειάζεται είναι να μην ξεχάσουμε: να διατηρήσουμε την ταυτότητά μας, να μάθουμε πώς να το κάνουμε αυτό. Οι παλιές διηγήσεις θα μας βοηθήσουν. Οι παλιές εικόνες θα μας μιλήσουν και θα μας πουν ποιοι είμαστε, ποια είναι η γειτονιά μας, το χωριό μας, τι άλλαξε και τι έμεινε ίδιο. Ποιες δράσεις καταγράφτηκαν, ποια επαγγέλματα χάθηκαν και ποια εξελίχθηκαν, ποια έθιμα διατηρήθηκαν και ποια χάθηκαν. Οι φωτογραφίες και τα λευκώματα για κάθε τόπο είναι το μοναδικό διδακτικό βιβλίο που δεν υποκύπτει στη μαζική παραγωγή: σηματοδοτεί τη μοναδικότητα του κάθε τόπου, δείχνοντας τα χνάρια των παλιών στους νέους. Η μόρφωση ενός παιδιού όμως δεν είναι αποκλειστικά στα χέρια του σχολείου. Το σχολείο είναι υπεύθυνο για την οργανωμένη παιδεία, αυτή που παρέχεται από το Κράτος. Η μόρφωση είναι κάτι ευρύτερο. Συντελούμε σ’ αυτήν εμείς οι μεγάλοι, η οικογένεια, οι φίλοι, τα σημαντικά πρότυπα που αντλούνται από τα ΜΜΕ και το διαδίκτυο, τα νοήματα των βιβλίων και πολλά άλλα, άλλα λιγότερο κι άλλα περισσότερο. Υπό αυτή την οπτική λοιπόν, οι 226 φωτογραφίες από τη Μαχαιρά είναι ένα υπέρ-πολύτιμο όργανο στα χέρια του δασκάλου: αποτελούν ένα σημαντικό μορφωτικό εργαλείο."

Παρουσίαση του Λευκώματος του Γιώργου Κουβέλη για το Μαχαιρά Ξηρομέρου

2011-07-29T19:31:00.000+03:00

Η Ξηρομερίτικη Εταιρεία Λόγου και Τέχνης σας προσκαλεί στην παρουσίαση του λευκώματος «ΜΑΧΑΙΡΑΣ ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ-226 Φωτογραφίες» του Γεωργίου Χρ. Κουβέλη, την Κυριακή 7 Αυγούστου 2011, στις 20:30 μ.μ. στη πλατεία, στην Μαχαιρά Ξηρομέρου.
Για το λεύκωμα θα μιλήσουν οι...

-Σπύρος Μακρυπίδης, Ιατρός
-Κώστας Τσαπαρέλης, π. Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ξηρομεριτών
-Βασίλης Ζαγκότας, Δάσκαλος-Ιστορικός
-Μαρία Αγγέλη, Φιλόλογος-λογοτέχνης

Την παρουσίαση θα κλείσει ο δημιουργός του φωτογραφικού λευκώματος Γιώργος Κουβέλης.
Συντονιστής: Παναγιώτης Κοντός, Καθηγητής γλωσσολογίας – τ. Προϊστάμενος Γραμματείας Παν. Αθηνών.

Η ανάρτηση είναι αυτούσια από το ιστολόγιο xiromeronews.blogspot.com

Οι πηγές στη διδασκαλία της Ιστορίας: Ο Προκόπιος γράφει για τον Ιουστινιανό

2011-07-25T15:14:00.000+03:00

Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο τεύχος 13 του επιστημονικού περιοδικού "Στα γράμματα" που εκδίδει το Διδασκαλείο του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Παρατίθεται αυτούσιο μεν, εμπλουτισμένο δε από εικόνες.

Περίληψη

Οι ιστορικές πηγές μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον εκπαιδευτικό προκειμένου αυτός να δομήσει μια δική του ενότητα (συμπληρωματική αυτών του σχολικού εγχειριδίου) και να τη χρησιμοποιήσει στη διδασκαλία. Το παρόν άρθρο παρουσιάζει μια τέτοια ενότητα η οποία αφορά την Ε΄ τάξη και την ιστορική περίοδο της βασιλείας του Ιουστινιανού όπως την έζησε και την κατέγραψε ως αυτόπτης μάρτυρας ο ιστορικός Προκόπιος.

Ιστορικές πηγές

Ως ιστορικές πηγές θεωρούμε όλα εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν από τον ιστορικό για το έργο του και μπορούμε να τις διακρίνουμε σε γραπτές (επιγραφές, πάπυροι, κείμενα σε χαρτί), σε προφορικές (προσωπικές μαρτυρίες, μύθοι και θρύλοι), σε οπτικές (φωτογραφίες, κινηματογραφικές ταινίες) και σε μνημειακές (έργα τέχνης, κτίσματα). Σε διαφορετικό επίπεδο μπορεί να γίνει λόγος για πρωτογενείς και δευτερογενείς, για άμεσες και έμμεσες ή για εκούσιες και ακούσιες πηγές (Νικολόπουλος, 1993, σ.69). Η διδακτική αξιοποίηση των πηγών καλύπτει τις τέσσερις βασικές αρχές της διδασκαλίας στην ιστορία: της αυτενέργειας, της βιωματικότητας, της συνολικότητας και της εποπτείας (Πελαγίδης, 2002, σ.32). Η χρήση των πηγών στη διδασκαλία της ιστορίας είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο για τα σχολεία της Ε.Ε. και συνδέεται άρρηκτα με τη διαρκή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ενώ στα ελληνικά σχολεία οι ιστορικές πηγές κατείχαν βοηθητική θέση στη διδασκαλία και μόνο κατά την τελευταία δεκαετία γίνονται προσπάθειες για την ενίσχυση του ρόλου τους ως μηχανισμού κινητοποίησης της κριτικής σκέψης.

Δημιουργώντας μια νέα διδακτική ενότητα

Πρωταρχικός προβληματισμός για τον εκπαιδευτικό αποτελεί η επιλογή της κατάλληλης πηγής. Για τη βυζαντινή ιστορία χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι μαρτυρίες της Άλωσης (Δούκας, Κριτόβουλος, Φραντζής, Χαλκοκονδύλης, Μπάρμπαρο, Λεονάρδος ο Χίος, Ισίδωρος, Τουρσούν-μπέης) αλλά και ο ιστορικός Προκόπιος της εποχής του Ιουστινιανού. Στη συγκεκριμένη διδακτική πρόταση εξετάζεται η περίπτωση του Προκοπίου διότι τα γραφόμενά του παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον και πληθώρα αντιθέσεων.

Η ζωή και το έργο του Προκοπίου.

Ο Προκόπιος γεννήθηκε (~500 μ.Χ.) στην παλαιστινιακή Καισάρεια από εύπορη οικογένεια και σπούδασε νομικά και ρητορική. Με την άνοδο του Ιουστινιανού στο θρόνο (527), ο Προκόπιος έγινε γραμματέας του Βελισάριου τον οποίο ακολούθησε στις εκστρατείες ενάντια στους Πέρσες, τους Βανδάλους και τους Οστρογότθους. Έχασε το αξίωμα του όταν ο Βελισάριος έπεσε σε δυσμένεια και επανήλθε σ’ αυτό όταν ο στρατηγός αποκαταστάθηκε. Στο ενδιάμεσο επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και έγινε μάρτυρας του μεγάλου λοιμού του 541. Έζησε στην πρωτεύουσα ως το θάνατό του (554 ή ανάμεσα στο 560 και στο 570) και για τα τελευταία χρόνια της ζωής του δεν έχουμε καμία πληροφορία.
Τα έργα του Προκοπίου είναι τα εξής:

«Υπέρ των Πολέμων Λόγοι», όπου εξιστορούνται οι πόλεμοι του Βυζαντίου με τους Πέρσες, τους Γότθους και τους Βανδάλους,
«Περί Κτισμάτων», όπου περιγράφονται τα έργα και η οικοδομική δραστηριότητα του αυτοκράτορα Ιουστινιανού,
«Απόκρυφη Ιστορία ή Ανέκδοτα», ένα έργο εντελώς διαφορετικό από τα προηγούμενα όπου η εικόνα για τη βασιλική αυλή όπως είχε ήδη δοθεί τώρα πλέον αποδομείται.

Το έργο του Προκοπίου είναι η σπουδαιότερη πηγή που έχουμε για την εποχή του Ιουστινιανού. Οι πληροφορίες που μας δίνει έχουν τεράστια ιστορική και αρχαιολογική αξία και συνθέτουν μια ολοκληρωμένη εικόνα που περιλαμβάνει δημογραφικά στοιχεία, γεωγραφικές πληροφορίες και λαογραφικές καταγραφές. Ο ίδιος ο ιστορικός είναι αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων που καταγράφει. Η τελείως διαφορετική εικόνα με την οποία παρουσιάζει τον αυτοκράτορα (τύραννος και διεφθαρμένος), τη Θεοδώρα (έκφυλη και ακόλαστη) αλλά και το ζεύγος Βελισάριου-Αντωνίνας στην «Απόκρυφη Ιστορία» ίσως έχει τις ρίζες της στην αποπομπή του ιστορικού από το δημόσιο αξίωμα κοντά στο Βελισάριο ή ακόμη στο ότι ποτέ δεν κατέλαβε κάποια ανώτατη θέση στην αυλή. (Καρπόζηλος, 1997, τ.Α΄, σ.369-385)

Σκοπός και επιμέρους διδακτικοί στόχοι:

Η διαφορετική αυτή διδακτική προσέγγιση σκοπεύει να οδηγήσει μέσω των αντιφατικών δεδομένων σε προβληματισμούς για την αναζήτηση της αλήθειας και να συμβάλει μέσω αυτών στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των μαθητών.
Σε επιμέρους επίπεδο οι μαθητές μπορούν:
Να εκτιμήσουν συνολικά την ιουστινιάνεια περίοδο, κατά την οποία έλαβαν χώρα σημαντικές μεταρρυθμίσεις που επηρέασαν την μετέπειτα εξέλιξη του βυζαντινού κράτους.
Να γνωρίσουν τον ιστορικό Προκόπιο, την πιο σπουδαία ιστορική πηγή για τα χρόνια που εξετάζονται.
Να μελετήσουν συγκριτικά τα δύο διασκευασμένα κείμενα, στα οποία ο ιστορικός παρουσιάζει και αξιολογεί τα ίδια γεγονότα.
Να αναζητήσουν μέσα από συζήτηση τις αιτίες που οδήγησαν στην παρουσίαση δύο τόσο αντιφατικών κειμένων.
Να προβληματιστούν σχετικά με το πώς πρέπει να αποδίδονται τα γεγονότα από τον ιστορικό.

Οργάνωση της τάξης και βοηθητικά μέσα:

Η επεξεργασία της συγκεκριμένης ενότητας μπορεί να γίνει ατομικά, εταιρικά ή ομαδικά. Εκτός από το σχολικό εγχειρίδιο (στο οποίο ήδη ο μαθητής έχει διδαχθεί τις σχετικές με την εξεταζόμενη ιστορική περίοδο ενότητες) είναι απαραίτητο να υπάρχει ιστορικός χάρτης της εποχής του Ιουστινιανού. Εναλλακτικά και εφόσον το σχολείο διαθέτει μηχανή προβολής ή διαφανοσκόπιο, ο εκπαιδευτικός μπορεί να προβάλλει κατά τη διάρκεια της ώρας σχετικές εικόνες όποτε κρίνει απαραίτητο.

Επιλογή και διασκευή του κειμένου

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην επιλογή των κειμένων που πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε το τελικό αποτέλεσμα να παρουσιάζει μια πλήρη αντίθεση στα νοήματα και να κινεί αυτόματα το ενδιαφέρον του μαθητή. Ένα άλλο ζήτημα που προκύπτει αφορά τη μετάφραση και τη διασκευή των κειμένων, όπου προκειμένου αυτά να γίνουν προσιτά στους μαθητές, θα ήταν καλό να αποφευχθούν οι μεγάλες προτάσεις και να απλοποιηθούν όσες λέξεις δεν ανήκουν στην ορολογία. Στη συγκεκριμένη ενότητα τα κείμενα που επελέγησαν είναι τα εξής:

Κείμενο Α: «…Στην εποχή μου είχε γίνει βασιλιάς ο Ιουστινιανός, τον οποίο θα αποκαλούσε κανείς βασιλιά όχι για το αξίωμά του αλλά για το χαρακτήρα του. Ο Ιουστινιανός βρήκε το κράτος σε αναταραχή και το ανέδειξε πιο μεγάλο και πιο ένδοξο, επειδή υποχρέωσε τους βαρβάρους να απομακρυνθούν από τα σύνορα. Επίσης, πρόσθεσε πολλές πόλεις στην επικράτεια των Ρωμαίων, ενώ ίδρυσε αναρίθμητες άλλες που στο παρελθόν δεν υπήρχαν.Αλλά και τον λόγο του Θεού πέτυχε να τον στηρίξει, κόβοντας όλους του δρόμους που οδηγούσαν στην πλάνη. Επιπλέον, στη νομοθεσία έδωσε εγκυρότητα, επειδή οι νόμοι είχαν πληθύνει και παραβιάζονταν.Ενίσχυσε με πολυάριθμους στρατιώτες τα σύνορα της επικράτειας και προστάτεψε και τα πιο ακρινά σημεία της με οχυρωματικά έργα.Κάποτε, άνδρες τιποτένιοι ξεσηκώθηκαν εναντίον του Ιουστινιανού στην περίφημη Στάση του Νίκα και τόλμησαν από ασέβεια να πυρπολήσουν το ναό της Αγίας Σοφίας. Ο βασιλιάς όμως με μεγάλη φροντίδα και σε ελάχιστο χρόνο την έκανε τόσο ωραία χωρίς να υπολογίσει καθόλου τις τεράστιες δαπάνες…».

Κείμενο Β: «…Όταν λοιπόν έγινε αυτοκράτορας ο Ιουστινιανός τα κατάφερε αμέσως να σπείρει παντού τη σύγχυση. Ο ίδιος ήταν κακούργος και μωρόπιστος, ο τύπος του ανθρώπου που λέγεται κουτοπόνηρος.Τους αρχηγούς των βαρβάρων τους καλούσε στο παλάτι χωρίς καμιά αιτία και τους έκανε γενναιόδωρα δώρα, τάχα ως εγγύηση φιλίας. Οι βάρβαροι έφευγαν αλλά αμέσως υποδούλωναν τα ρωμαϊκά εδάφη για να πάρουν κι άλλα χρήματα από τον αυτοκράτορα.Σε ολόκληρη την αυτοκρατορία υπήρχαν αιρέσεις οι οποίες είχαν ιερά με αμύθητα πλούτη. Ο αυτοκράτορας αφαίρεσε και δήμευσε τις κτηματικές τους περιουσίες. Στη νομοθεσία, όσα ήταν παλιά απαγορευμένα από το νόμο, αυτός τα έκανε νόμους του κράτους.Δεν πρέπει επίσης να παραλείψω να πω για όσα έκανε στους στρατιώτες, στους οποίους επέβαλε ως αξιωματικούς τους βδελυρότερους ανθρώπους του κόσμου. Σε όσους υπηρετούσαν στα σύνορα καθυστερούσε τη μισθοδοσία. Έτσι, τα σύνορα έμεναν αφύλακτα και οι στρατιώτες ζούσαν από ελεημοσύνη. Με αυτούς τους τρόπους ο τύραννος αυτός κακομεταχειρίστηκε όσους υπηρετούσαν το κράτος.Όσο για τη Θεοδώρα, η σκέψη της ήταν σταθερά και αδιάκοπα προσηλωμένη στην απανθρωπιά…».

Διαμόρφωση των δραστηριοτήτων

Οι δραστηριότητες είναι συνολικά τέσσερις και έπονται του κειμένου και του χάρτη. Είναι σύντομες και αποσκοπούν στην ερμηνευτική προσέγγιση των κειμένων και έχουν βοηθητικό χαρακτήρα. Κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζει η συζήτηση και η ανταλλαγή απόψεων.

Σκοπός της πρώτης δραστηριότητας είναι να ξεκαθαριστούν και να ταξινομηθούν οι καταγραφές και οι κρίσεις του ιστορικού κατά τομείς. Ενδεχομένως θα ήταν χρήσιμο πριν οι μαθητές περάσουν στην εργασία, αυτοί οι τομείς να αποσαφηνιστούν προφορικά. Κατόπιν, συμπληρώνεται ο πίνακας ο οποίος περιλαμβάνει τρείς κάθετες στήλες και επτά οριζόντιες γραμμές: στην πρώτη στήλη παρουσιάζονται αναλυτικά οι επτά τομείς (ξένοι λαοί, θρησκεία, νομοθεσία, στρατιωτικά, Αγία Σοφία, χαρακτήρας του αυτοκράτορα, Θεοδώρα). Η δεύτερη στήλη έχει τον τίτλο «Περί κτισμάτων» και η τρίτη τον τίτλο «Απόκρυφη Ιστορία». Οι μαθητές καλούνται να συζητήσουν, να ξεκαθαρίσουν και να σημειώσουν στο αντίστοιχο κενό την άποψη του ιστορικού για κάθε τομέα ξεχωριστά και στο τέλος να παρουσιάσουν το αποτέλεσμα. Έτσι, κάθε άποψη θα έχει δίπλα της την αντίθετή της. Για παράδειγμα, στον τομέα «Νομοθεσία» θα παρουσιάζονται δίπλα-δίπλα τα εξής: «στη νομοθεσία έδωσε εγκυρότητα, επειδή οι νόμοι είχαν πληθύνει και παραβιάζονταν» για τη στήλη «Περί Κτισμάτων» και «Στη νομοθεσία, όσα ήταν παλιά απαγορευμένα από το νόμο, αυτός τα έκανε νόμους του κράτους» για την «Απόκρυφη Ιστορία». Ο χρόνος που μπορεί να αφιερωθεί για τη δραστηριότητα αυτή ανέρχεται στα 15 με 20 λεπτά περίπου.
Η δεύτερη δραστηριότητα έχει να κάνει με την αναζήτηση των αιτιών που ευθύνονται για τη διαφορετικότητα των κειμένων. Βασικός σκοπός είναι να οδηγηθούν οι μαθητές στο συμπέρασμα ότι ο ιστορικός δεν πρέπει να επηρεάζεται από τις προσωπικές του φιλοδοξίες, να προβαίνει σε αξιολογικές κρίσεις και να περιγράφει μονόπλευρα τα γεγονότα αλλά να είναι αντικειμενικός και ακριβολόγος. Για το λόγο αυτό παρατίθεται βοηθητικά ένα σύντομο βιογραφικό του Προκοπίου: «Ο Προκόπιος έζησε την εποχή του Ιουστινιανού. Καταγόταν από τη Καισάρεια της Μικράς Ασίας. Σπούδασε ρητορική και νομική και από το 527 ακολουθούσε το στρατηγό Βελισσάριο ως γραμματέας και νομικός στις εκστρατείες του. Κατόπιν επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη. Αν και ήταν πολύ κοντινός άνθρωπος του αυτοκράτορα δεν κατέλαβε κάποιο αξίωμα, παρά για πολύ λίγο. Μας άφησε τρία σημαντικά έργα, άμεσες πηγές για την εποχή του: α. «Υπέρ των Πολέμων», όπου αναφέρεται στις εκστρατείες της εποχής του, β. «Περί κτισμάτων», όπου καταγράφει τα δημόσια έργα, και γ. «Απόκρυφη Ιστορία», όπου μιλά για τα σκάνδαλα της αυλής με κουτσομπολίστικη διάθεση και ύφος υπερβολής. Η «Απόκρυφη Ιστορία» εκδόθηκε μετά το θάνατο του Ιουστινιανού.» Το ζήτημα του Προκοπίου δεν έχει αποσαφηνιστεί, ωστόσο μπορούμε να καταλήξουμε στο ότι μάλλον η «Απόκρυφη Ιστορία» έχει μεγάλες δόσεις υπερβολής και εμπάθειας που προέρχονται από προσωπικά κίνητρα. Ωστόσο, ο εκπαιδευτικός οφείλει να αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο κάποιας άλλης αδιευκρίνιστης αιτίας και να παρουσιάσει το παραπάνω κείμενο ως μία άποψη.
Η τρίτη δραστηριότητα αποτελείται από δύο μικρές ερωτήσεις οι οποίες μπορούν να συζητηθούν στα πλαίσια των ομάδων ή της τάξης συνολικά. Η πρώτη «Η «Απόκρυφη Ιστορία» εκδόθηκε μετά το θάνατο του ιστορικού; Γιατί; Ποια είναι η γνώμη σου;» έχει σκοπό να ωθήσει το μαθητή σε υποθέσεις και σε πιθανές απαντήσεις ενώ η δεύτερη «Ποιοι είναι οι «Ρωμαίοι» στους οποίους αναφέρεται ο Προκόπιος; Γιατί τους αποκαλεί έτσι;» έχει ως στόχο να υπενθυμίσει ότι η ονομασία «Βυζαντινοί» και «Βυζάντιο» είναι μεταγενέστεροι και ότι οι κάτοικοι της τότε αυτοκρατορίας θεωρούσαν τον εαυτό τους κληρονόμο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η ερώτηση αυτή αποτελεί το έναυσμα για συζήτηση πάνω στα στοιχεία (γλώσσα, έθνη, θρησκεία, πολιτική ιδεολογία) που αποτελούσαν το Ρωμαϊκό Κράτος και πώς αυτά μετασχηματίζονται κατά την εποχή του Ιουστινιανού.
Η τέταρτη δραστηριότητα είναι σύντομη και ζητά από τους μαθητές να βάλουν τέσσερεις προτάσεις σε χρονολογική σειρά αριθμώντας τες. Έχει χαρακτήρα καθαρά επαναληπτικό και συνδέεται με ό,τι έχουν διδαχτεί μέχρι τη συγκεκριμένη στιγμή για την εποχή του Ιουστινιανού. Οι προτάσεις αυτές είναι οι εξής: «Εγκαίνια της Αγίας Σοφίας», «Ο Ιουστινιανός γίνεται αυτοκράτορας του Βυζαντινού Κράτους», «Δημοσιεύεται η «Απόκρυφη Ιστορία» και «Θάνατος του Ιουστινιανού».
Στο τέλος παρατίθεται ένα κείμενο του Λουκιανού στο οποίο μεταξύ άλλων αναφέρεται: «Είναι λοιπόν μεγάλο, πάρα πολύ μεγάλο το οποίο μεταξύ άλλων αναφέρει αυτό το κακό, να μην ξέρει κανένας να χωρίζει την ιστορία από την ποίηση, μα να βάζει στην ιστορία τα στολίδια της άλλης, το μύθο και την εξύμνηση και τις υπερβολές τους.» (Λουκιανός, «Πώς δει ιστορίαν συγγράφειν», στα «Άπαντα», τ. Γ΄. εκδ. Πάπυρος). Με τον τρόπο αυτό η διδασκαλία μπορεί να κλείσει με χρήσιμα συμπεράσματα σχετικά με την αντικειμενικότητα του ιστορικού.

ΠΗΓΕΣ

Λουκιανού. Πώς δει ιστορίαν συγγράφειν στο: Τα Άπαντα, τόμος Γ΄. (1975). Αθήνα: Πάπυρος
Προκοπίου. Ανέκδοτα ή Απόκρυφη Ιστορία. Μτφ: Σιδέρη Αλόη. (1988) Αθήνα: Άγρα
Προκοπίου. Ιστορία των πολέμων. Απόδ.: Ροδάκη Περ. (1996) Αθήνα: Νέα Σύνορα-Λιβάνη.
Προκοπίου. Περί Κτισμάτων. Μτφ: Κοκκίνου-Μαντά Σ., Τζαφερόπουλος Απ. (1996) Αθήνα: Γεωργιάδης-Βιβλιοθήκη των Ελλήνων.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αβδελά, Ε. (1988). Ιστορία και σχολείο. Αθήνα: Νήσος
Ίγκερς, Γκ. (1999). Η ιστοριογραφία στον εικοστό αιώνα: Από την επιστημονική αντικειμενικότητα στην πρόκληση του μεταμοντερνισμού. Αθήνα: Νεφέλη.
Καραγιαννόπουλου, Ι. (1996). Το Βυζαντινό Κράτος. Θεσσαλονίκη: Βάνιας
Καρπόζηλου, Απ. (1997). Βυζαντινοί ιστορικοί και χρονογράφοι: Τόμος Α΄ (4ος-7ος αι.). Αθήνα: Κανάκη.
Κουτσού, Μ. (2000). Διδακτική της Ιστορίας: Θεωρητική Προσέγγιση. Διδακτικά Μοντέλα. Θεσσαλονίκη: Ζήτη.
Νικολόπουλου, Ν. (1993). Το μάθημα της Ιστορίας: Γενική και διδακτική προσέγγιση. Αθήνα: Νικόδημος.
Πελαγίδη, Στ. (2002). Οι γραπτές πηγές στα βιβλία ιστορίας του δημοτικού σχολείου: Κριτική διδακτική προσέγγιση. Θεσσαλονίκη: Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη Α.Ε.

ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ζαγκότας, Β. Ιστορία και σχολείο: Συγκρίνω, διαβάζω, δημιουργώ. Διαθέσιμο στο: http://zagkotas.blogspot.com/2010/02/blog-post_12.html (εύρεση 4/11/2010)
Ηλιάδη, Αμ. Διδακτική της Ιστορίας: Σκέψεις, παρατηρήσεις και προτάσεις για μια ανανεωμένη Διδακτική της Ιστορίας. Διαθέσιμο στο: http://www.matia.gr/library/ebook02_02/ (εύρεση 4/11/2010)
Σακκά, Β. Η προσέγγιση των πηγών και η διδασκαλία της ιστορίας: Το πρόβλημα της αξιολόγησης. Διαθέσιμο στο: www.cyprus-tube.com/historical-dialogue/Articles/Vassiliki_Sakka_article_1.pdf (εύρεση 4/11/2010)
Χαλούλου, Π. Οι ιστορικές πηγές, εποπτικά μέσα, διαθεματικότητα και τα νέα σχολικά εγχειρίδια της ιστορίας. Διαθέσιμο στο: http://www.alfavita.gr/artra/artro190.html (εύρεση 4/11/2010)

Ζαγκότας Βασίλειος, μετεκπαιδευόμενος Γενικής Αγωγής

Ενενήντα οκτώ χρόνια ελεύθεροι. Δεν ξεχνάμε!

2011-06-29T12:11:00.000+03:00

Οι Βούλγαροι έχουν πυρπολήσει την πόλη και αποχωρούν παίρνοντας ομήρους από τις επιφανέστερες σερραϊκές οικογένειες. Μόλις νιώθουν ασφαλείς από τον ελληνικό στρατό, τους σφάζουν όλους. Ο στρατός εισέρχεται σε μια κατεστραμμένη πόλη (4.500 σπίτια και 1.000 καταστήματα καμμένα). Ήταν 29 Ιουνίου 1913. Κι όμως αυτή η πόλη ξαναγνώρισε τις ωμότητες των Βουλγάρων άλλες δύο φορές (1917, 1941-44) και μέσα σε όλα αυτά δέχτηκε και πρόσφυγες. Δεν ξεχνάμε.

ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ

Προϊστορία: Από τα αρχαιολογικά ευρήματα αλλά και αναφορές αρχαίων ιστορικών και συγγραφέων (Θουκυδίδης, Αισχύλος) συμπεραίνουμε ότι η περιοχή των Σερρών κατοικήθηκε από τα προϊστορικά χρόνια και μάλιστα από την 5η π.Χ. χιλιετηρίδα.
Οι πρώτοι άνθρωποι που την κατοίκησαν ήταν οι Πελασγοί οι οποίοι άφησαν στην περιοχή τα σημάδια τους, που δεν είναι άλλα από τις ονομασίες οικισμών και άλλων τοποθεσιών. Έτσι, ως πελασγικά μπορούμε να δούμε τα ονόματα Στρυμών, Σίρα (Σέρρες) και Κοτούσσα (Σκοτούσα).

Αρχαιότητα: Στα τέλη του 13ου αιώνα π.Χ. στην περιοχή εγκαταστάθηκαν παιονικά φύλα που προέρχονταν από Δάρδανους και Τεύκρους. Αφού εγκαταστάθηκαν στα ανατολικά του Στρυμόνα, ίδρυσαν μια πόλη και της έδωσαν το όνομα Σίρις η Παιονική. Για αιώνες, οι Παίονες έζησαν στην σερραϊκή πεδιάδα και σε συνεργασία με τα άλλα φύλα που κατοίκησαν στην υπόλοιπη Μακεδονία αναδείχτηκαν σε φρουρούς του ελλαδικού χώρου από βάρβαρες φυλές. Το 496 π.Χ. ο σατράπης των Περσών Μεγάβαζος εκστράτευσε εναντίον των κατοίκων της Σίριος με εντολή του βασιλιά των Περσών, Δαρείου Α΄. Μετά την υποταγή τους οι Σιριοπαίονες οδηγήθηκαν ως σκλάβοι στην Ασία, αφού παρέδωσαν τη χωρά τους στους Θράκες Οδόμαντες. Η πόλη ονομάστηκε τότε Σίρις Όδομαντική. Κατά τη διάρκεια των περσικών πολέμων, οι κάτοικοι της περιοχής αμύνθηκαν κατά του Ξέρξη και προξένησαν μεγάλη φθορά στον στρατό του. Σ’ αυτό συνέβαλαν πολύ και οι άσχημες συνθήκες (υγρασία, υπερχείλιση του ποταμού, αγέλες λιονταριών) που βρήκαν οι Πέρσες στην Αμφίπολη.
Το 357 π.Χ. ο Φίλιππος Β΄, κατέκτησε τη Σίρι στη διάρκεια της εκστρατείας για την επέκταση του κράτους του ως τον Νέστο, προκειμένου να εγκατασταθεί φρουρά στην πόλη και να διασφαλίσει τα ορυχεία χρυσού του Παγγαίου. Ο χρυσός της περιοχής του επέτρεψε να κόψει νόμισμα και να αναδιοργανώσει το στρατό του. Ο γιος του, ο Αλέξανδρος Γ΄ ο Μέγας χρησιμοποίησε της εκβολές του Στρυμόνα ως ορμητήριο για την μεγάλη εκστρατεία του στην Ασία, κατά τη διάρκεια της οποίας διακρίθηκαν άνδρες πολλών τοπικών φυλών.

Ρωμαιοκρατία: Οι διαφωνίες και οι συνεχόμενες συγκρούσεις των διαδόχων του Αλέξανδρου επέτρεψαν στους Ρωμαίους να εισβάλλουν στην περιοχή και να την καταλάβουν. Ο στρατηγός Λεύκιος Αιμίλιος Παύλος λεηλάτησε την πόλη των Σερρών ενώ ο εντεταλμένος του Πόπλιος Κορνήλιος Νασικάς κατέστρεψε ολοσχερώς την γύρω περιοχή, επιδιδόμενος σε βιαιοπραγίες και ανδραποδισμούς, επειδή θεωρούσε την Σίρι ως πόλη πολύ επικίνδυνη για εξέγερση. Από τη Σίρι, ο Αιμίλιος Παύλος κατέβηκε και κατέλαβε την Αμφίπολη, από όπου διακήρυξε τον χωρισμό του θέματος της Μακεδονίας σε τέσσερις επαρχίες. Η πρώτη από αυτές θα είχε ως έδρα την Αμφίπολη και θα περιελάμβανε όλη την περιοχή της Αν. Μακεδονίας ως τα Άβδηρα.
Το 149 π.Χ. ο Ανδρίσκος ο Ψευδοφίλιππος με έδρα την Σίρι την Οδομαντική ξεσήκωσε όλη τη Μακεδονία εναντίον των Ρωμαίων, σε μια εξέγερση που επέφερε τελικά βαριά μέτρα εναντίον της πόλης, η οποία έχασε την ανακήρυξή της σε «ελεύθερη πόλη». Τα ευρήματα του αρχαιολογικού μουσείου Σερρών μας φανερώνουν ότι στην ρωμαιοκρατούμενη Σίρι υπήρχε βουλή που αποφάσιζε για τα κοινά καθώς και ότι στην πόλη διοργανώνονταν γυμναστικοί αγώνες. Στα χρόνια της βασιλείας του Σεπτίμιου Σεβήρου (192-211 μ.Χ.) η Σίρις κατείχε σημαντική θέση ανάμεσα στις υπόλοιπες πόλεις της Οδομαντικής, οι οποίες είχαν συγκροτήσει μάλιστα κοινή συνομοσπονδία (Πεντάπολη).

Μεσαίωνας: Στα Βυζαντινά χρόνια, η πόλη των Σερρών ανήκε στην επαρχία του Ιλλυρικού ως μια από τις 32 πόλεις της επαρχίας Μακεδονίας Πρώτης. Μετά το χωρισμό του κράτους σε θέματα έγινε πρωτεύουσα του θέματος Στρυμόνα (9ος αι. μ.Χ.), το οποίο περιελάμβανε ολόκληρη την Ανατολική Μακεδονία έως το Νέστο, επήλθε και ο προβιβασμός της σε αρχιεπισκοπή, με πρώτο αρχιεπίσκοπο το Γεώργιο. Ο αυτοκράτορας Νικηφόρος Α΄ έφτιαξε οχυρωματικά έργα και ισχυρά τείχη. Επίσης, αύξησε τον πληθυσμό της πόλης βάζοντας να εγκατασταθούν μέσα από τα τείχη πολλές στρατιωτικές οικογένειες. Το 809 μ.Χ. οι Βούλγαροι προξένησαν πολλές καταστροφές σε μια από τις συνηθισμένες τους επιδρομές και αυτό οδήγησε τον Νικηφόρο Α΄ σε εκστρατεία εναντίον του Κρούμου, η οποία όμως δεν είχε επιτυχή αποτελέσματα.
Το 976, ο Βούλγαρος βοεβόδας Μωϋσής σκοτώθηκε από μια πέτρα που έπεσε από τα τείχη της πολιορκούμενης από το στρατό του πόλης των Σερρών. Ο αδελφός του Σαμουήλ εξαγριώθηκε και κινήθηκε εναντίον της. Δεν κατάφερε όμως να τη λεηλατήσει και επιτέθηκε στη Θεσσαλονίκη. Έτσι οι Σέρρες έγιναν το ορμητήριο του Βασιλείου Β΄ του Βουλγαροκτόνου, ο οποίος στις 2 Ιουλίου 1014 κατέστρεψε τον στρατό του Σαμουήλ και απομάκρυνε τον βουλγαρικό κίνδυνο για πολλά χρόνια. Ο αυτοκράτορας Βασίλειος συμπλήρωσε με τριπλό τείχος την οχύρωση της πόλης.

Κατά την περίοδο των Σταυροφοριών, ευρισκόμενη στον οδικό άξονα μεταξύ της Θεσσαλονίκης και Κωνσταντινούπολης, η πόλη προμήθευσε αναγκαστικά με εφόδια τους στρατιώτες της Α’ Σταυροφορίας που κατασκήνωσαν σε αυτή το Φεβρουάριο του 1097 κάτω από τις διαταγές τον Βοημούνδου. Στις 7 Νοεμβρίου 1185, η πόλη είχε να αντιμετωπίσει ένα νέο εχθρό: επρόκειτο για τους Νορμανδούς, οι οποίοι νικήθηκαν τελικά στη Μάχη του Δημητρυτσίου. Ήταν μια παροδική απόκρουση, καθώς κατά τη Δ΄ Σταυροφορία, ο Βονιφάτιος Μομφερατικός κατέλαβε την πόλη αμαχητί και τούτο επειδή είχε φέρει μαζί του τον βυζαντινό πρίγκιπα Μανουήλ Άγγελο. Οι Φράγκοι συμπεριφέρθηκαν φιλικά στις Σέρρες, σε αντίθεση με τους Βενετούς που εξόργισαν τους γείτονες Θράκες. Οι τελευταίοι ζήτησαν βοήθεια από τον τσάρο των Βουλγάρων Ιωαννίτση, τον επονομαζόμενο από τους Βυζαντινούς Σκυλογιάννη, ο οποίος επικεφαλής μεγάλου στρατού κατέλαβε τη Θράκη και πολιόρκησε τη λατινική φρουρά των Σερρών. Από ένα λάθος των αμυνομένων πρόλαβαν και μπήκαν στην πόλη όπου έσφαξαν χιλιάδες κατοίκους. Τα τείχη της γκρεμίστηκαν και η πόλη καταστράφηκε.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, η πόλη των Σερρών άλλαξε πολλές φορές χέρια. Το 1208, ο Ερρίκος Α΄ των Φράγκων νίκησε τον Μπόρις Β΄ στη Φιλιππούπολη και κατέλαβε ξανά την πόλη. Το 1221 ο δεσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος Δούκας Άγγελος κατέλαβε την πόλη και την προσάρτησε στο Δεσποτάτο της Ηπείρου. Παρέμεινε στην κατοχή του μέχρι το 1230, οπότε και νικήθηκε από τον τσάρο Iβάν Β' Άσεν. Το 1242 οι Βούλγαροι θα την ανακαταλάβουν. Την ίδια χρονιά τους έδιωξε ο Αυτοκράτορας την Νίκαιας Ιωάννης Δούκας Βατάτζης, ο οποίος όρισε ως διοικητή τον Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγο (μετέπειτα Αυτοκράτορα) και μετέτρεψε την πόλη σε τμήμα της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Οι Σέρρες ξαναβρήκαν την ακμή τους και έγιναν πρωτεύουσα του θέματος «Σερρών και Στρυμόνος».
Την εποχή των αυτοκρατόρων Ανδρόνικων Β΄ και Γ΄ αλλά και του Καντακουζηνού, οι Σέρρες βρέθηκαν και πάλι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Από το 1334 ως 1341 ξανακτίστηκαν τα τείχη και οι πύργοι της. Στην διάρκεια του εμφυλίου των Ανδρονίκων με τον Καντακουζηνό, οι Σέρρες πήραν το μέρος των Ανδρονίκων. Ο Καντακουζηνός συμμάχησε με τον κράλη της Σερβίας Στέφανο Ντουσάν αλλά απωθήθηκε τον Ιούλιο του 1342. Ο Ντουσάν δενδροτόμησε υποχωρούμενος την περιοχή και αργότερα άλλαξε στρατόπεδο πηγαίνοντας με τους Παλαιολόγους.Στα χρόνια αυτά αναφέρεται σαν διοικητής της περιοχής ο Γκυ ντε Λουζινιάν (Συργής Ντελενουζίας), απόγονος του γαλλικού βασιλικού οίκου.
Στις 25 Σεπτεμβρίου του 1345 μ.Χ., η πόλη υπέκυψε στην πολιορκία του Σέρβου κράλη. Αυτός της συμπεριφέρθηκε φιλικά. Μετά το θάνατο του Ντουσάν το 1355 την εξουσία ανέλαβε προσωρινά ο γιος του Ούρεσης και το 1360 η κράλαινα Ελένη με σεβαστοκράτορα τον Ιωάννη Ούγκλεση. Η σερβοκρατία διήρκεσε από το 1345 ως το 1371. Ο Ντουσάν χώρισε το κράτος του σε οκτώ ηγεμονίες με υποτελείς σεβαστοκράτορες. Το Σερβικό Κράτος των Σερρών με πρωτεύουσα τις Σέρρες ξεκινούσε από τον ποταμό Ίστρο (Δούναβη) μέχρι το Αιγαίο και από τη Δυτική Θράκη ως τη Δυτική Μακεδονία, εκτός της Θεσσαλονίκης. Επρόκειτο για ένα κράτος το οποίο διοικούταν αποκλειστικά από Έλληνες. Στα χρόνια αυτά διετέλεσε διοικητής της πόλης ο Ορέστης, που αναφέρεται ως κτίτωρ του μεγάλου πύργου της ακρόπολης, του Πύργου του Βασιλέως. Το 1371, ο δεσπότης της Θεσσαλονίκης Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος ανακατέλαβε την πόλη, οχυρώνοντάς την με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι απόρθητη. Οι Βυζαντινοί την θεωρούσαν το τελευταίο και μεγαλύτερο ελληνικό προπύργιο κατά των Τούρκων προς την Ανατολή.

Οθωμανική κυριαρχία: Στις 19 Σεπτεμβρίου 1383 οι κάτοικοι της πόλης, εξαντλημένοι από τις κακουχίες οκτάμηνης τουρκικής πολιορκίας έκαναν πρόταση παράδοσης με τρεις όρους:
1) Να μην κατοικήσουν οι Τούρκοι μέσα από τα τείχη,
2) Να μην μετατρέψουν χριστιανικό ναό σε τζαμί
3) Να μην στρατολογήσουν χριστιανούς.
Οι Τούρκοι δέχθηκαν, αλλά τελικά τήρησαν μόνον τους δύο πρώτους όρους.
Η πόλη των Σερρών κατά την περίοδο αυτή ανήκε στο ομώνυμο σαντζάκι του βιλαετιού Θεσσαλονίκης και αποτέλεσε πρωτεύουσα του καζά. Τότε χτίστηκε στο κέντρο της πόλης το Εσκή Τζαμί και το Μπεζεστένι (σημερινό Αρχαιολογικό Μουσείο). Η πόλη γνώρισε ιδιαίτερη άνθιση κατά την Τουρκοκρατία. Το 1457, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Γεννάδιος ο Σχολάριος εγκαταστάθηκε στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, όπου έγραψε τα περίφημα έργα του. Ο τάφος του σώζεται ακόμη. Στις αρχές του 16ου αιώνα ο διάσημος Τούρκος φιλόσοφος και νομικός Μπεντρεντίν Σιμοβνάογλου ξεσήκωσε θρησκευτική επανάσταση για την αναθεώρηση του Κορανίου, που θα ένωνε Μουσουλμάνους και Χριστιανούς. Οι Αρχές κυνήγησαν τον Μπεντρεντίν, ο οποίος κατέφυγε στις Σέρρες, όπου και νικήθηκε οριστικά στα Καμενίκια βρήκε το θάνατο στην κρεμάλα.
Η πόλη των Σερρών ήταν από τις πρώτες που έλαβε μέρος στην επανάσταση του 1571. Αυτό όμως της κόστισε τα προνόμιά της. Πολλοί Χριστιανοί μαρτύρησαν, όπως ο Πάτρουλας, ο Μποσταντζόγλου και ο Άγιος Νικήτας. Παρ’ όλα αυτά, οι Έλληνες διατήρησαν τον ορθόδοξο χαρακτήρα της πίστης τους, οργανώνοντας κάτω από αυστηρά ηθικές αρχές την εσωτερική τους διοίκηση και τις συντεχνίες τους, οι οποίες παρέμειναν ονομαστές.
Οι Σέρρες διακρίθηκαν και στο εμπόριο. Ανέπτυξαν ιδιαίτερα τις συντεχνίες τους και καλλιέργησαν τόσο πολύ τα γράμματα, που η πόλη ονομάστηκε «Αθήνα του Βορρά». Η γεωγραφική της θέση επίσης (ανάμεσα σε Μοναστήρι, Θεσσαλονίκη και Κωνσταντινούπολη) αποτέλεσε παράγοντα ενίσχυσης του πληθυσμού της. Πολλοί Τούρκοι μπέηδες και αγάδες επισκέπτονταν συχνά την περιοχή για να κάνουν πλιάτσικο. Ένας από αυτούς, ο Ισμαήλ Μπέης, με μισθοφορικό στρατό από την Ήπειρο και την Αλβανία, έκανε τις Σέρρες ορμητήριο κατά του Αλή Πασά. Ήταν τότε που ήρθαν στην πόλη πολλοί Ηπειρώτες ανάμεσά τους και ο Ν. Κασομούλης. Ο Ισμαήλ ενδιαφέρθηκε για το εμπόριο και την άμυνα. Την εποχή της παντοδυναμίας του 1795-1813), οι Σέρρες αριθμούσαν 30.000 περίπου κατοίκους. Από αυτούς οι μισοί σχεδόν ήταν Τούρκοι. Ο διάδοχός του, Γιουσούφ Πασάς ο Σέρρεσλης, συνέχισε το έργο του.
Κυρίαρχο πρόσωπο στα χρόνια που ακολούθησαν αναδείχθηκε ο Εμμανουήλ Παπάς. Καταγόταν από τη Δοβίστα των Δαρνακοχωρίων και ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Συνδεδεμένος με τον πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, στρατολόγησε πάνω από 250 νέους στον Αγώνα για την Ελευθερία. Με δικά του έξοδα ναύλωσε πλοίο και κατευθύνθηκε προς τη Χαλκιδική, συγκρατώντας εκεί τον μεγαλύτερο όγκο των τουρκικών στρατευμάτων και δίνοντας την ευκαιρία στους οπλαρχηγούς της Νοτίου Ελλάδας να οργανωθούν καλύτερα. Οι Σερραίοι είχαν προετοιμαστεί για την Επανάσταση οχυρώνοντας το Μοναστήρι της Λιόκαλης, αλλά ο φανατισμός του τουρκικού στοιχείου και η ισχυρή στρατιωτική δύναμη της περιοχής τους απώθησαν. Οι Σέρρες από θαύμα γλύτωσαν από τη γενική σφαγή της 8ης Μαΐου 1821 στη Μακεδονία.
Στο μεταξύ, στο προσκήνιο εμφανίστηκαν και οι Βούλγαροι, οι οποίοι ζητούσαν να εκσλαβίσουν τη Μακεδονία για να την προσαρτήσουν. Πολλές και ισχυρές μάχες δόθηκαν στην σερραϊκή πεδιάδα, με τα ελληνικά σώματα καθοδηγούμενα από το Ελληνικό Προξενείο της πόλης άλλοτε να υπερισχύουν και άλλοτε να νικιούνται. Ο πατριωτισμός των Ελλήνων κατά το Μακεδονικό Αγώνα υπήρχε παροιμιώδης. Τα ονόματα των καπεταναίων Δούκα Δούκα, Μητρούση Γκογκολάκη, Στέργιου Βλάχμπεη, Θανάση Χατζηπανταζή και πολλών άλλων έμειναν χαραγμένα στην ιστορική μνήμη του τόπου.
Όταν κηρύχθηκε ο Βαλκανικός πόλεμος του 1912, οι Έλληνες της Μακεδονίας περίμεναν με αγωνία την απελευθέρωση. Στην πόλη έφθασαν πρώτοι οι Βούλγαροι και έθεσαν θέμα τον εκβουλγαρισμό της πόλης ή την καταστροφή της. Στις 28 Ιουνίου 1913, παραδομένη στις φλόγες, η πόλη ήταν ένας σωρός από ερείπια. Μια μέρα μετά, στις 29 Ιουνίου 1913, ο Ελληνικός Στρατός μπήκε στην πόλη, με επικεφαλής τον ταγματάρχη Μαζαράκη. Τον Αύγουστο του 1913 υπογράφτηκε η συνθήκη του Βουκουρεστίου σύμφωνα με την οποία η Α. Μακεδονία μέχρι και την Καβάλα περιερχόταν στην κυριαρχία των Ελλήνων. Όλα αυτά τα γεγονότα προκάλεσαν στην περιοχή πληθυσμιακές μεταβολές. Έτσι στην περιοχή των Σερρών ήδη από το 1913 σημειώνονται συνεχείς μετακινήσεις πληθυσμών. Οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της περιοχής αποχωρούν ενώ ελληνικοί πληθυσμοί από τη Στρώμνιτσα, το Μελένικο και το Πετρίτσι μετακινούνται προς τις ελληνικές περιοχές τον Αύγουστο του 1913.

20ος αιώνας: Οι Σέρρες του 20ου αιώνα δεινοπάθησαν και άλλες φορές από τους Βούλγαρους. Τον Αυγούστο του 1916 οι Βούλγαροι ξαναμπήκαν στιην πόλη. Οι όροι τους οποίους επέβαλαν στους κατοίκους της πόλης ήταν δυσβάστακτοι (απαγόρευση κυκλοφορίας τη νύκτα, επίταξη προϊόντων διατροφής) ενώ συλλήψεις, βιαιοπραγίες και θανατώσεις έγιναν καθημερινό φαινόμενο. Όλα αυτά καθώς και η βίαιη απομάκρυνση κατοίκων της πόλης είχαν ως αποτέλεσμα τη δραματική συρρίκνωση του πληθυσμού των Σερρών. Η κατάσταση αυτή διήρκεσε μέχρι το Σεπτέμβριο του 1918, όταν η Βουλγαρία ζήτησε ανακωχή και οι ελληνικές δυνάμεις μπήκαν στην πόλη. Η αποχώρηση των Βουλγάρων σήμανε επιπλέον απώλειες για την πόλη και το νομό επειδή συνοδεύτηκε από καταστροφή μνημείων, αρχείων καθώς και αφαίρεση κωδίκων, χειρογράφων και σκευών από ναούς και μονές. Οι βιβλιοθήκες των μονών Τιμίου Προδρόμου και Κοσιφίνισας απογυμνώθηκαν ήδη από το 1917. Επιπλέον στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου χιλιάδες Έλληνες, και από την περιοχή των Σερρών, μεταφέρθηκαν ως όμηροι από τους Βουλγάρους στα Τάγματα εργασίας από όπου δεν επέστρεψαν.
Η μικρασιατική καταστροφή και η συνθήκη της Λωζάνης (Ιούλιος 1923) έφερε νέο κύμα προσφύγων από τη Μ. Ασία, τον Πόντο, την Α. Θράκη. Μέχρι το 1928 εγκαταστάθηκαν στο νομό Σερρών 70.000 πρόσφυγες, από αυτούς η πόλη απορρόφησε τους 13.534. Ο πληθυσμός της πόλης ανερχόταν στην απογραφή του 1920 14.486 και του 1928 29.640. Οι Σέρρες, μετά τη γειτονική Δράμα, δέχτηκαν τη μεγαλύτερη αναλογία προσφυγικών πληθυσμών από όλες τις μακεδονικές πόλεις
Στα σερραϊκά χώματα γράφτηκε η ηρωικότερη σελίδα της Κατοχής και της Αντίστασης, το Έπος του Ρούπελ. Στις 9 Απριλίου 1941 γερμανικά στρατεύματα κατέλαβαν τις Σέρρες και στις 25 Απριλίου μπήκε και ο βουλγαρικός στρατός στον οποίο παραδόθηκε η εξουσία της πόλης. Η βουλγαρική κατοχή στόχευε στον εκβουλγαρισμό της πόλης (χρήση βουλγαρικής γλώσσας, αλλαγή ονομάτων κ.τ.λ.). Η συμμετοχή Σερραίων στην αντίσταση κατά των κατακτητών οδήγησε σε συλλήψεις και θανατώσεις πολιτών, ενώ στις 4 Μαρτίου 1943 η ελληνική εβραϊκή κοινότητα των Σερρών μηδενός εξαιρουμένου μεταφέρθηκε στη Πολωνία σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, όπου εξοντώθηκαν όλοι. Το 1944 τα Βουλγαρικά στρατεύματα αποχώρησαν από την Α. Μακεδονία και στις 14 Σεπτεμβρίου 1944 τα πρώτα τμήματα του Ε.Λ.Α.Σ. εισήλθαν στις Σέρρες. Στις 29 του ίδιου μήνα έγιναν στην πόλη οι πρώτες ελεύθερες μεταπολεμικές δημοτικές εκλογές.
Μετανάστευση, τσιμεντοποίηση και πλήρης αστικοποίηση είναι οι τρεις λέξεις που μπορούν να περιγράψουν την εικόνα της πόλης των Σερρών κατά τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες. Από ένα μικρό δικηγορικό γραφείο στη συμβολή των οδών Μεραρχίας και Σολωμού, ξεκίνησε την πολιτική του καριέρα ένας νεαρός τότε δικηγόρος, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής από την Πρώτη του Παγγαίου.

Λα καταστασιόν τρεζ απελπιστίκ

2011-06-27T21:45:00.000+03:00

Παλαιότερα, όταν κάτι δεν πήγαινε καλά, είτε βλέπαμε μπάλα, είτε μας έκαναν να βλέπουμε μπάλα.
Τώρα πια ούτε μπάλες, ούτε μπαλάκια.
Ούτε Μουντιάλ, ούτε Γιούρο.
Ούτε φράγκο για Στοίχημα.
Καλοκαίρι 2011, γ.... την ατυχία μου!

Ολική έκλειψη Σελήνης, 15/16-6-2011

2011-06-16T10:11:00.000+03:00

Εικόνες από την ολική έκλειψη Σελήνης της 16ης Ιουνίου 2011 όπως ήταν ορατή από τον ουρανό του Αστακού Αιτωλοακαρνανίας. Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από βιντεοκάμερα μεταξύ 12 και 12:45 τα μεσάνυχτα.

Η Ολυμπιακή Φλόγα στον Αστακό: τι θα μείνει άραγε;

2011-06-15T18:39:00.000+03:00


Το ελληνικό αναμνηστικό κέρμα των 2 ευρώ με θέμα τους Special Olympics Athens 2011

Εν μέσω ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων υποδεχόμαστε την Ολυμπιακή Φλόγα αυτή την Πέμπτη στον Αστακό. Ο θεσμός των Special Olympics αξίζει ολόψυχα τη στήριξη από όλους μας, μιας και αποτελεί έξοχο παράδειγμα του τι μπορεί να πετύχει ένα άτομο με αναπηρία εάν διαθέτει θέληση και εάν φυσικά λάβει από το περιβάλλον του την ανάλογη υποστήριξη.

Ο Αστακός θα τιμήσει την άφιξη της Φλόγας με τις προσήκουσες εκδηλώσεις, ωστόσο όταν τα φώτα σβήσουν, οι παρέες διαλυθούν και οι αβρότητες πάψουν, αυτό που θα μείνει στον τόπο από τα δρώμενα αυτά θα είναι μηδέν. Οι δημόσιες υπηρεσίες θα εξακολουθούν να μην είναι προσβάσιμες από τα ΑμεΑ, όπως φυσικά και τα σχολεία. Οι αυθαιρεσίες ορισμένων καταστηματαρχών να τοποθετούν την πραμάτεια τους στα πεζοδρόμια, θα συνεχίσουν να καθιστούν τα τελευταία απρόσιτα, όχι μόνο σε ΑμεΑ, αλλά και σε κυρίες με καροτσάκια μωρού ή σε υπέργηρους ανθρώπους. Τα πεζοδρόμια βεβαίως καλύπτονται –ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες- και από τους Ινδιάνους (ντόπιους και επισκέπτες) που αποφασίζουν να παρκάρουν τα αυτοκίνητά τους πάνω στο πεζοδρόμιο απροκάλυπτα, χωρίς καμία αίσθηση ντροπής, χωρίς καμία έννοια τους πεζούς. Είναι οι ίδιοι που πίνουν τον καφέ τους στην παραλία και παρκάρουν μπροστά στα καφέ και, φυσικά, είναι οι ίδιοι που μεθαύριο θα χειροκροτούν την Ολυμπιακή Φλόγα ως σπουδαίο γεγονός για τον τόπο μας.

Δε γνωρίζω από ποια διαδρομή θα μας έλθει η –καλοδεχούμενη κατά τα άλλα Φλόγα- αλλά απ’ όπου κι αν έρθει… κλάψτε τα! Είτε μέσω Μύτικα, είτε μέσω Φυτειών, είτε μέσω Μεσολογγίου, θα γίνει μάρτυρας αδιάψευστος του χειρότερου οδικού δικτύου πανελληνίως: ειδικά το κομμάτι Μπαμπίνη-Φυτείες είναι ότι πρέπει για μοτοκρός. Θέλω να ξέρω απλά: είναι τόσο δύσκολο να βουλώσουμε μερικές τρύπες και να μαζέψουμε τους γιδοβοσκούς που έχουν παρατημένα τα ζώα τους; Ή μήπως είναι κοστοβόρα διαδικασία να τοποθετήσουμε μερικές πινακίδες σήμανσης;

Η κριτική και η γκρίνια εκ του καφενέ και του καναπέ είναι πάντα εύκολες. Γι’ αυτό προτείνω: Ο μεν Δήμος να βελτιώσει το οδικό δίκτυο και να φροντίσει να δημιουργήσει ράμπες στα πεζοδρόμια, στις υπηρεσίες και στα σχολεία. Να τοποθετήσει ακόμη μπάλες ή χοντρά κολονάκια ώστε να μην μπορεί κανείς να ανεβεί στο πεζοδρόμιο με το αυτοκίνητό του. Από την άλλη, κάθε πολίτης να φροντίζει τον χώρο μπροστά στο σπίτι του και το μαγαζί του, ενώ η αστυνομία και το λιμενικό να κόψει το βήχα σε όσους παραβαίνουν το νόμο. Αν θέλουμε κάτι να μείνει στον τόπο μας από τη διέλευση της Ολυμπιακής Φλόγας των Special Olympics, αυτό θα πρέπει να είναι μια οργανωμένη επέμβαση προκειμένου να γίνει ο τόπος μας προσβάσιμος σε όλους. Διαφορετικά, η όλη υπόθεση απλά καταντά μια φτηνή παράτα με παχιά λόγια.